Wakacje z Dariuszem i Balladą

Marian Kowalski

Copyrights to:

Wirtualne Wydawnictwo „Goneta” Aneta Gonera

www.goneta.net

ul. Archiwalna 9 m 45

02-103 Warszawa

Korekta: Anna Śliwa

an.ga@op.pl

Okładka: Agnieszka Barć

agnieszka.barc89@gmail.com

Redakcja: Aneta Gonera

wydawnictwo@goneta.net

ISBN: 978-83-63783-55-6

Wydanie 1

Warszawa, 12 sierpnia 2014

Tekst w całości ani we fragmentach nie może być powielany ani rozpowszechniany za pomocą urządzeń elektronicznych, mechanicznych, kopiujących, nagrywających i innych, w tym również nie może być umieszczany ani rozpowszechniany w postaci cyfrowej zarówno w Internecie, jak i w sieciach lokalnych bez pisemnej zgody wydawnictwa „Goneta” Aneta Gonera.

Konwersja do epub A3M Agencja Internetowa

Od redakcji:

Marian Kowalski czytelniczki młodsze i starsze starał się pozyskać m.in. utworami: „Dom na klifie”, „W oczekiwaniu”, „Karczowiska”, „Wiatraki na błękicie”, „Czarne błyskawice”, „Skorpiony zabijają nocą”, „Segeberg”, „Ze śmiercią w tle”, „Morze nie stało się grobem”, „Skubanie kanarków”, „Uwodzicielka”, „Rozstania”, „Kapryśne serca”, „Rozrabiaki z osiedla”, „Anioł lewy, anioł prawy”, „Niedaleko Kilimandżaro”, „Strażnicy zmarłych”, „Wołanie mew”, „Mroczne dziedzictwo”.

Do tematu dziecka, nastolatków powraca bardzo często. Dowodzą tego takie utwory, jak: „Blinda”, (Nasza Księgarnia), „Junga” (Wydawnictwo Morskie, Nagroda Literacka im. J. Conrada), „Mój przyjaciel delfin”, „Mój nieprzyjaciel Mateo”, „Mój przyjaciel Abu” (KAW), „Skarb Morza Sargassowego” (Glob), „Aneta z klifowego brzegu” (nagroda w konkursie Naszej Księgarni), „Rozrabiaki z osiedla”(wyróżnienie w III edycji konkursu Wydawnictwa Telbit), „Kukułcze jajeczko” (Wydawnictwo Internetowe E-bookowo).

„Lato z Dariuszem i Balladą” to powieść adresowana do nastolatków oraz ich rodziców, której akcja rozgrywa się w Szczecinie, nad Jeziorem Powidzkim w Wielkopolsce, znad którego organizowane są wypady do miejsc historycznych, na przykład do Gniezna, Ostrowa Lednickiego, Strzelna, a także do świątyni w Licheniu. Motywem przewodnim jest rodzące się uczucie Lidii do Dariusza, uczniów tej samej klasy. Chłopiec podczas lekcji wystąpił w obronie oryginalnego, nieakceptowanego przez polonistkę wypracowania Lidii. Dziewczyna nie potrafi o nim zapomnieć w czasie wakacji, choć obecność rówieśników mogłaby osłabić wcześniejszą fascynację nieobecnym kolegą oryginalnie wyrażającym podziw dla jej „pisarskiego” talentu i urzekający fizyczną sprawnością na szkolnym boisku. Nauka konnej jazdy nad jeziorem obudziła w niej sympatię do zwierzęcia. Niestety, koń zostaje uprowadzony. Tak więc w krótkim czasie pozbawiona jest dwóch obiektów uczuć — kontaktu z chłopakiem ze szkoły i z dopiero co oswajającym się koniem.

Tytuł utworu przekorny, bo lato dziewczyny upłynie zarówno bez jej chłopca, jak i bez ulubionego konia, tylko z marzeniami o nich.

Wątki powieści, utrzymanej w kilku konwencjach stylistycznych — między innymi pastiszu i karykatury — nawiązują do czytelniczych upodobań nastolatek, sięgających po książki z wilkołakami, zagadkami kryminalnymi, niechętnie poznającymi otaczającą rzeczywistość z ludźmi starszego pokolenia, historyczną przeszłość miejsc, w których się znalazły.

Rozdział I

Dariusz

Długie, wąskie palce Lidii Wójcik zawisły nad konsolą. Temat wypracowania: „Dom”. I nic więcej. Po prostu dom. Najpierw wydał się dziewczynie prosty, wręcz tak banalny, że mogła go podjąć bez głębszych przemyśleń, jednak nim dotknęła klawisza „D”, zawahała się, nie zaczęła pisać. Ma to być praca o budynku, w którym jest zameldowana, czy o jej mieszkaniu w przyszłości? — pojawiły się wątpliwości. — A może polonistka oczekuje czegoś innego? By nie o tym pisała, ale o toczącym się życiu pod wspólnym dachem, o rodzinie? Jak w serialu telewizyjnym „Rodzinka.pl” lub „Ja to mam szczęście”?

Opuściła dłonie na kolana, wyprostowała plecy, odsunęła się nieco od klawiatury, od monitora, drukarki, za to zbliżała się do problemu czekającego na rozwiązanie.

To ostatnie zadanie z języka polskiego przed długimi, letnimi wakacjami. Jego ocena zadecyduje o nocie końcowej z przedmiotu w drugiej klasie Gimnazjum im. Wisławy Szymborskiej. Pogodynka — polonistka tak nazywana, gdy zdradziła się z udziału w castingu na prezenterkę w regionalnej telewizji („Oho, oho, bo kto by nie chciał zarabiać tyle, co Jarosław Kret od pogody?”) — podyktowała temat, podała termin przyniesienia prac i nie powiedziała nic więcej ponadto, nawet nie określiła formy wypowiedzi oraz objętości. Uśmiechnęła się tajemniczo pod drobnym noskiem, omiotła ciepłym spojrzeniem maleńkich ptasich oczu klasę i krokiem takim, jakby już była po co najmniej tygodniowym kursie poruszania się prezenterek telewizji, z dziennikiem pod pachą, krokiem poloneza odpłynęła w stronę nauczycielskiego pokoju.

Lidia dopiero teraz, w domu, zaczęła podejrzewać, że praca może być ważniejszym sprawdzianem niż zwykła — badaniem na koniec roku wyobraźni, inteligencji, samodzielności w myśleniu, podejmowania decyzji, stopnia kreatywności.

Nie lubiła polonistki i krytycznie oceniała prowadzone przez nią zajęcia. Pogodynka poświęcała czas nie tyle programowym tematom, ile marzeniom o zmianie pracy. Od wielu miesięcy wychowankowie byli już tyko widownią popisów przyszłej redaktorki, która staż przed telewizyjną kamerą musi rozpocząć od prezentowania na mapie wysokości temperatur poniżej lub powyżej zera, siły opadów, kierunku wiatru. A potem sława… Sława i popularność dziennikarki ze srebrnego ekranu! Czytane przez nią fragmenty literackich tekstów i wierszy przypominały zapowiedzi pogody na dziś i jutro.

DOM.

„A gdyby między domem a rodziną postawić znak równania? — zastanawiała się. — Chyba jest to uzasadnione?”. — I rozważała, co może napisać o rodzinie? Konkretnej. Swojej. O sobie, mamie, tacie?

Ojciec: w rodzimym serialu mógłby odgrywać rolę męską, niekoniecznie tak ważną jak Tomasz Karolak w serialu „Rodzinka.pl”. Każdy jego pomysł bardzo łatwo skontrować. Nic dziwnego, skoro żyje poza rzeczywistością. Po likwidacji stoczni nie najlepiej się urządził. Został właścicielem niewielkiego antykwariatu: „Pod Muzami”; w miesiącu nie potrafi sprzedać tylu książek, by wystarczyło na podatki i współudział w kosztach utrzymania domu właśnie.

— Cóż, nieszczęścia chodzą parami — stwierdzała sarkastycznie Beata, żona, oczywiście, mając na myśli likwidację stoczni i nieunikniony upadek antykwariatu.

To już nie jest pan domu!

Gdyby nie mama!

Źródło niewyczerpanej energii, pomysłów. Rzucić hasło, to jak psu piłeczkę — w lot chwyta, biegnie do komputera i już ma felieton, artykuł. Jako dziennikarka żyje w ciągłym napięciu, szuka wciąż nowych tematów, z wielką pasją roztrząsa problem, natychmiast przymierza się nim do wielkości danego jej miejsca w dzienniku. Miota się jak Krystyna Janda grająca Agnieszkę w politycznym obrazie Andrzeja Wajdy „Człowiek z marmuru”. Tylko nie pali papierosów jak tamta, pałętająca się na korytarzach gmachu telewizji, przekonywująca o potrzebie nakręcenia filmu o Mateuszu Birkucie, przodowniku pracy. W takiej sytuacji ojciec zwraca się do niej nie inaczej jak tylko: „Najaktywniejsza redaktorko”. Pracy poświęca się więcej niż domowi. Jej blog w Internecie mógłby należeć do najciekawszych, gdyby na niego znalazła czas.

Taki jest DOM Lidii Wójcik — numer dwadzieścia osiem w lekcyjnym dzienniku!

A życie w tym domu uczennicy z numerem dwadzieścia osiem w lekcyjnym dzienniku?

Mimo wszystko nie narzeka. Ma w nim lepsze warunki od wielu jej rówieśników, a szczególnie, gdy porówna z tymi dzieciakami w oglądanych telewizyjnych reportażach o wegetujących w skrajnym ubóstwie rodzinach, o bezrobotnych czekających na wsparcie, o zadłużonych albo o rodzicach proszących o pomoc w ratowaniu chorego dziecka. Ona ma rodziców, przynajmniej nie najgorzej zarabiającą mamę, własny pokój i jest zdrowa. W tych czasach to ważne. Niewiele się od niej wymaga: pozytywnych ocen na świadectwie. Niekoniecznie najwyższych. Nikt jej do uszu nie wykrzykuje: zakasz rękawy, weź się do roboty, bez pracy nie ma kołaczy! Rodzice wiedzą, że nie szkolne oceny są najistotniejsze. Wszak ojca świadectwa, dyplomy mogłyby pójść na wystawę indywidualnych sukcesów w okresie zdobywania wiedzy, no i co? Jakie ma to teraz znaczenie? Jakie ma teraz osiągnięcia? Rodzice zadowalają się, że ich córka jest systematyczna, nie ma z nią kłopotów wychowawczych i gdyby nie skłonność do pisania wierszy, a także zainteresowania terminami z biologii w stopniu koniecznym do wierszowania i popisywania się przed bliskimi postawą obrończyni ginącego świata przyrody, mogłaby — ich zdaniem — więcej czasu poświecić na przedmioty w przyszłości gwarantujące jej pracę. Dlatego nieraz tylko od mamy słyszy sarkastyczną uwagę: „Chyba dołączysz do tysięcy młodych wierszokletów poszukujących w bankach sponsorów na wydanie tomiku albo do hufca ekologów odwiedzających miejsca, gdzie pojawił się okaz czegoś tam, zasługujący na ochronę jakąś tam”. W jej ustach brzmiało to jak: „No, no, i gdzie ty znajdziesz zatrudnienie? Kiedyś wreszcie skończą budować autostrady, gdzie wówczas pójdziesz bronić miejsc dla zagrożonych żyjątek, roślinek? Sponsorów dla poetów raczej nie przybędzie, wybiorą piłkarzy, bokserów, narciarzy”. Ale w tych słowach nie ma natrętnego popędzania do szybszego kręcenia się w kieracie szkolnych obowiązków! O, nie!

Lidia rzadko wybiegała daleko w przyszłość, żyła nadzieją, że nie będzie ona dla niej tak niełaskawa jak teraźniejszość dla jej nieco starszych kolegów czy koleżanek, nie znajdujących po studiach możliwości zarobków, bez szans na kupno mieszkania. Bo czasy — uważała — zmieniają się, i to zapewne na lepsze!

Jednego była pewna — nie stanie do żadnego castingu, na którym poszukuje się dziewcząt do telewizyjnych seriali, nie weźmie też udziału w konkursach na najładniejszą, najzgrabniejszą nastolatkę, wszak potrafi na siebie popatrzeć krytycznie i wie, że jeżeli się u niej coś liczy — to jedynie nogi. Miała sylwetkę w sam raz pasującą dla swego wieku, twarz miłą, sympatyczną, lecz bez oryginalnej urody. Tuzinkową. Tylko nóg nie powinna się wstydzić. Inne dziewczęta mogłyby pozazdrościć! Ale czy je stać na krytyczne spojrzenie na własne? A skądże! Każda z nich to miss!

Z tych rozważań o sobie i koleżankach wyrwało ją pojawienie się mamy.

Wtargnęła jak tsunami na japońskie i tajskie wyspy.

Lidia pomyślała, że gdyby w wypracowaniu miała nawiązać do nagłego jej pojawienia się w domu, to użyłaby innego określenia, nie z oceanografii, a raczej z astronautyki. Dowcipniej, oryginalniej byłoby napisać: „wleciała z szybkością rakiety Vega z polskim satelitą na pokładzie”. Na pewno zaskoczyłaby Pogodynkę włączającą telewizor dopiero na wiadomości o pogodzie, a potem skaczącą na inny kanał z prognozą, i jeszcze na kolejny, i jeszcze…

— Kochanie, kochanie. — Beata Wójcik pochyliła się nad córką, nad klawiaturą, a słowom towarzyszyła żywa gestykulacja. — O, masz otwarty komputer, to dobrze. Wpuść mnie na chwilkę, na sekundę, dwie. Muszę natychmiast, ale to natychmiast dowiedzieć się, czy naprawdę już w tym roku na Wigilię Bożego Narodzenia w sprzedaży mogą być tylko karpie odgłowione i wypatroszone. To byłby cios dla rodzimych hodowców! Podobnie ciężki jak niedawne wymagania stawiane właścicielom kurzych ferm, zmuszonych ich dostosować klatki do unijnych norm. Ach, ta Unia, Unia! Nie wiem, komu bardziej sprzyja: Europejczykom czy Azjatom? Unia… Miała być domem dla nas… O, to jest temat! Insynuacyjny!

— Domem? — podchwyciła uczennica właśnie przymierzająca się do wypracowania z tym wywoławczym hasłem. — Unia stała się dla nas domem?

— Stała, oczywiście, że tak, stała się. Ale jak w każdym domu są w nim i tacy, którzy potrafią irytować.

— Kogo masz na myśli?

— Urzędasów.

— Dlaczego? — próbowała zrozumieć Lidia.

— Bo ja wiem — zlekceważyła pytanie mama. — Tak jest i basta.

— Nie pierwszy raz narzekasz na nich. Dlaczego?

— Nie zaprzątaj sobie nimi głowy, to ci się do szkolnych testów nie przyda.

— Nie tylko o sprawdziany chodzi, może i ja chciałabym poznać prawdę, w jakiej szkole nie znajdę.

Usłyszała śmieszek mamy.

— To nie przypadek, że w naszych czasach, w naszym kraju ksiądz Józef Tischner odkrył, że „Są trzy prawdy: świento prawda, tys prawda i gówno prawda”. Najczęściej poznajemy tę ostatnią.

— Dlaczego? — nie ustępowała córka.

— Kochanie, nie zawracaj sobie tym główki, daj mi popracować. — I już była w pełnej gotowości jak sprinterka w bloku startowym. Uwaga — strzał! I biegnie, biegnie, przebiera palcami po klawiaturze, do mety, do celu… Do jakiej prawdy? Dla kogo?

Dziewczyna przeszła do drugiego pokoju, zdjęła z uszu kryształy Swarovskiego i siadła przed telewizorem. Po przetestowaniu kilkudziesięciu kanałów, zniechęcona powtarzającymi się reklamami, wznawianymi o tej porze dnia filmami familijnymi albo powtórkami z rozrywki, pilota zastąpiła telefoniczną komórką i wybrała numer do Klaudii, przyjaciółki z willi na odległym osiedlu nad Jeziorem Głębokim.

— Zastanawiałaś się? — zapytała tamtą. — Wiesz już, co skrobnąć?

— JA? — usłyszała drwiący śmiech z jednorodzinnego domku w sosnowym lesie. — Nie! Ojciec się nad tym głowi.

— Szczęściara — westchnęła z zazdrością Lidia.

Tata Klaudii jest na etacie agencji reklamowej i jego córka potrafi ten fakt wykorzystać. Szczególnie do wypracowań z języka polskiego. Poddawane ocenie są krótkie — co bardzo lubi Pogodynka — zawsze na temat i z puentami nie gorszymi niż w reklamach Szymona Majewskiego czy Marka Konrada. „Masz talent — nie skąpiła jej komplementów polonistka. — Pracuj nad sobą, spożytkuj go, a zostaniesz dobrą pisarką. Jak Joanne Kathleen Rowling. Wiesz, ile zarobiła na cyklu powieści o Harrym Potterze…?”. To nie była lektura Klaudii. Ona wolała Stephanie Meyer, autorkę o wampirzycach i wilkołakach. Takie miała upodobanie do księżycowej bladości, do krwi. Jednak nie zdradzała się z tym polonistce.

— A gdyby między domem a rodziną postawić znak równania? Chyba byłoby to uzasadnione? — powracała Lidia do wcześniejszego rozważania.

— No, to wal! — zachęcała Klaudia.

— Łatwo ci gadać. Wiesz jak jest u mnie. Po rozpirzeniu stoczni ojciec się nie pozbierał.

— Tym bardziej pisz o tym. Wzruszysz Pogodynkę.

— Akurat na tym mi zależy!

— Ale na stopniu tak.

— Bo ja wiem?

— A po co piszemy? Tylko dla ocen. Po co innego chodzimy do budy jak nie po oceny, po świadectwa?

— A może napisać coś w rodzaju: „gdy wyobraźnią wybiegam w przyszłość”? No, wiesz, o jakim swoim domu się marzy — zastanawiała się Lidia.

— Nie muszę, wiem, które pokoje dadzą mi starzy.

— A ja chyba do końca życia będę kątem u swoich.

— Nie łam się, znajdziesz faceta z własną chatą — pocieszała ją ta z willi na osiedlu nad Jeziorem Głębokim.

— Taaak — Lidia przeciągnęła samogłoskę. — Wiara i nadzieja. Tym żyją moje ludziki z Krasnolandii.

— Pamiętam, pamiętam jak tą pracą zachwyciłaś Pogodynkę. Napisz o tym.

— Może tak zrobię. — i po chwili: — Gdybym wcześniej nie pokazała tej pracy Pogodynce, to trochę przerobiłabym i dała teraz. Na przykład: „Czy krasnale opuszczą swój dom?”.

Odłożyła komórkę. Zajrzała do mamy.

— Możemy porozmawiać o mojej pracy? — zagadnęła.

— Popatrz, popatrz, co znalazłam! — Beata nie kryła radości . — „O sprawie, sypaniu, wymierzaniu i zarybianiu stawów, także o przekopach, o ważeniu i prowadzeniu wody…” Olbrychta Strumieńskiego z Mysłowic… Anno Domini 1573… Niesamowite! Muszę to wykorzystać. Jak moglibyśmy żyć bez Internetu? Klik, klik i już mam na ekranie wiek XVI z mądrymi radami!

Gimnazjalistka uznała, że nie powinna więcej marnować czasu na przekonywanie mamy, by przyszła jej z pomocą, że poczeka na powrót ojca z pracy i jego poprosi o wsparcie. Mało kto w szkole domowe wypracowania pisze samodzielnie, a to, które ma decydować o końcowej ocenie na świadectwie tym bardziej musi być dojrzałą wypowiedzią. Na piątkę. Niech Pogodynka ma szansę wykrzyknąć: „Niezłe, pracuj nad stylem, a pójdziesz śladami Joanne Kathleen Rowling”.

Niestety, przywlókł się z antykwariatu tak zmęczony, że nie miał sił podjąć nowych obowiązków. Bez wynagrodzenia. Tylko z maleńkimi dowodami wdzięczności. Najwidoczniej sterczenie między książkami, które mało kogo interesują, cierpliwe wyglądanie klientów, było bardziej uciążliwe od godzin ojca Klaudii spędzonych nad reklamowym tekstem.

Zatem znów pobiegła do mamy.

— Córeczko, córeczko — zaszczebiotała Beata — czy nie mówiłam, że dostałam temat, pilny do podjęcia, zanim hieny go dopadną? — zastukała palcem wskazującym w klawiaturę. — Chwileczkę. Sekundę. Dwie. Najpierw zobaczę, co mądrego mi podpowie Prentice Mulford. Dobrze wyjść od filozoficznego cytatu. — zapaliła się do własnej koncepcji. — To zasada każdej publikacji. Wbij to sobie do główki: od powoływania się na erudycję klasyków zaczynaj. Najlepiej kogoś mniej popularnego. Czytający od razu z zazdrością przyzna: „Tego nie znałem, no, no, ma główkę nie od parady ta autorka”. A ja już mam świetny cytat z dziełka Strumieńskiego, jeszcze potrzebuję Mulforda.

Zawiedziona córka wróciła przed telewizor. Ale nawet oglądając powtórki z piłkarskiego meczu, podczas którego „ciacho” Cristiano Ronaldo dos Santos Aveiro (część dziewcząt tylko dzięki niemu śledzi telewizyjne relacje z piłkarskich spotkań, pozostała szuka wystąpień Roberta Lewandowskiego) nie trafił w światło bramki, nie mogła zapomnieć o wypracowaniu, którego nikt nie miał ochoty za nią napisać. Pamiętając o rozmowie z Klaudią, czuła się pokrzywdzona przez los. Cóż, rodziców się nie wybiera. Gdyby miała bliżej do dziadków, to może na nich mogłaby liczyć. Mieszkają na Starym Mieście w domu stawianym przez budowniczych wspieranych więźniami. Liche to mieszkanie, ale dziadkowie nie zamierzają szukać lepszego; usterki pousuwali w swoim zakresie, sypiący się tynk pokryli tapetami wzmocnionymi dobrymi klejami. Oboje przez lata „belfrowali” w szkołach ponadpodstawowych i zgromadzili wiele książek. Kiedy ich syn dostał odprawę po likwidacji stoczni, namówili go, by zainwestował w antykwariat. Inny pomysł nie przychodził im do głowy. Na rozpoczęcie działalności przekazali swą bibliotekę z dziełami pisarzy Krajów Demokracji Ludowej oraz Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich. Wiele książek miało dedykację: „W dniu Święta Pracy — Egzekutywa Komitetu Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej”. Niestety, dzieła te nie spotkały się z zainteresowaniem klientów. Od tej pory rodzice Lidii rzadko byli gośćmi na Starym Mieście, a i u siebie niechętnie przyjmowali hojnych ofiarodawców rozpadających się książek, z kiepskim klejem na grzbietach, z byle jakimi obwolutami. „W końcu coś w spadku od nich dostaliśmy — żartował ojciec Lidii. — A co my córce przekażemy?”. Nie należał do optymistów. Coraz częściej powtarzał, że świat zmierza w złym kierunku… Może gdyby mógł powrócić do pracy w stoczni, znów znaleźć się wśród kumpli — zmieniłby zdanie.

Na ekranie telewizora zespół Don Wasyla na tle pałacyku w Ciechocinku. Była z mamą na jego występie w Teatrze Letnim, nawet kupiła płytę z nagraniami i tak często puszczała, że kilka piosenek z repertuaru potrafiła zaśpiewać.

Zanuciła:

Jedno jest niebo dla wszystkich

i jedno słońce nad nami.

A my jak dzieci miłości pragniemy

bez graaanic, bez graaaanic.

„Gdybym była Cyganką — zastanawiała się — co napisałabym na temat domu? Dom otwarty na świat”.

Myśląc o domu rodziców, doszła do wniosku, że nie jest otwarty. Jakby tata z mamą nie mieli przyjaciół, dobrych znajomych, których chętnie się gości. Dotąd nie zastanawiała się nad tym, dlaczego tak jest. Wyciągnięcie wniosków nie przyszło łatwo. Po dłuższym namyśle próbowała ten fakt tłumaczyć tym, że mama niewiele ma czasu dla siebie, na życie towarzyskie, bo pochłania ją praca. A ojciec? Po upadku stoczni, prowadząc sklep bez dochodów, uważał, że każdej złotówki szkoda na organizowanie jakichś imprez. Lepiej ją przeznaczyć na bieżące wydatki, dołożyć do remontu samochodu, do ubezpieczenia, zbierać, zbierać, do momentu aż zbierze się na wakacje. Nawet takie uroczystości jak bierzmowanie córki w Kościele Dobrego Pasterza obeszło się bez przyjęcia; Lidia ukrywała ten fakt przed koleżankami, którym niektórzy rodzice z tej okazji sypnęli groszem i wynajęli dla licznie zaproszonych duże sale w renomowanych restauracjach na Wałach Chrobrego, przy Placu Lotników nieopodal kopii weneckiego pomnika Bartolomeo Colleoniego.

Sięgnęła po pamiętnik, w nim szukając wsparcia. Każdą nową porę roku otwierała wierszykiem. Wiosnę witała takim:

Dzień w dzień na telewizora ekranie

wieści o ciepłej temperaturze

— o porze wszystkiego się rozwijaniu

co żywe, dostrzegalne w naturze.

Tylko nie bardzo to widać w mej klasie;

wciąż słychać o stagnacji i zastoju.

W domu: „czas kasztanów, ucz się głuptasie!”

— od ciągłych przypomnień nie ma spokoju.

A wiosna to otumanienia pora,

brak rozsądku z halnym po klasie dmucha.

Najchętniej od rana aż do wieczora

wiosny wonią krzepiłoby się ducha.

Późną nocą, po wielu próbach, napisała tetrastych zatytułowany: „Dom”.

Kiedy bywam w nim, to o nim nie myślę,

jest jak powietrze konieczne do życia,

lecz, gdy wyobraźnią wybiegam w przyszłość

— brak mi go, jak drugiego serca bicia.

***

Pogodynka stanęła przed klasą z nogami skrzyżowanymi w kostkach („Ojej! Kiedy ona opanowała tę umiejętność? — zastanawiała się Lidia, próbując pod ławką w podobny sposób oprzeć nogę o nogę) i z takim uczuciem radości malującej się na twarzy, jakby miała to być w jej życiu ostatnia lekcja prowadzona przez nią w szkole, którą od samego początku zatrudnienia pragnęła jak najprędzej opuścić. Czyżby już od jutra zaczęła przed kamerą pokazywać wszystkie ząbki czyszczone pastą „Blend-a-med”, rekomendowaną wraz ze szczoteczką „Oral-B Complete”, by zapowiedzieć nadciągające wyże z zachodu? Ze stosu wypracowań leżących na stole wzięła jedno z wierzchu i nie przestając prezentować pełnego higienicznie i stomatologicznie utrzymanego uzębienia, przed oczyma wychowanków powachlowała kartką wiele razy. Bardzo znacząco. Ci z pierwszych ławek zobaczyli stronę ze zwrotką. Jednak wciąż nie mieli pojęcia, skąd czerpała dobry humor, po co powiewa im przed oczyma ową kartką. Lidia siedziała w środkowym rzędzie w czwartej ławce, od której zaczynali się uczniowie strzelający wzrostem ponad przeciętną w kraju, do pewnych zawodów, jak na przykład do obsługi pasażerów w samolotach, już niekwalifikujących się. Kiedy nauczycielka wzięła do ręki kartkę, potem ujęła ją w dwa cienkie jak dżdżownice palce i zaczęła machać — dziewczyna nie miała wątpliwości, że to jej domową pracą wymachuje w powietrzu. Nie potrafiła tylko odgadnąć zamiarów Pogodynki — wypracowanie będzie wzorem dla innych czy negatywnym przykładem zrozumienia intencji polecenia polonistki?

Powiewanie zdawało się nie mieć końca. Jakby stała w szpalerze i witała, witała kogoś tam kartką podobną do chorągiewki. Cóż, Pogodynka umie oszczędzać siły, rozkładać je odpowiednio w ciągu czterdziestu pięciu minut, tak by opuszczać salę bez większego zmęczenia. W końcu zaniechała tej pierwszej czynności z toku prowadzonej lekcji. Wyprostowała się, naprężyła, lewą rękę wzniosła ponad głowę, tworząc coś w rodzaju daszka, prawą rękę przeniosła z kartką na wysokość oczu.

— Dom — wyrzuciła z siebie jednosylabowy wyraz z mocą aktorki zmagającej się z oporną materią, a palce dłoni tworzącej nad jej głową daszek zadrgały i w tym ruchu pozostały do końca deklamacji.

Pracę Lidii przeczytała z przesadną emfazą, przeciągając niektóre samogłoski jak w telewizyjnej zapowiedzi prognozę pogody. Brzmiało to dość zabawnie, zapewne kpiła z autorki, parodiując styl teatru rapsodycznego albo z dziewcząt stojących przed planszami z mapami pogody, rozkoszujących się znajomością takich pojęć jak: skala Beauforta, troposfera, cirrusy, cirrocumulusy.

Do rytmu poruszanych nad głową paluszków Pogodynki dołączył najpierw cichy chichot, a gdy po przeczytaniu pracy położyła ją na stole, a rozedrgane palce wysunęła przed siebie niby małe dyrygenckie batuty — śmieszek wzrastał i wzrastał aż przeszedł w burzę śmiechu. Ta reakcja spodobała się belferce. Osiągnęła, co chciała, a uczniowie starali się zrobić wiele, by ten stan jej zadowolenia trwał, więc rechotali coraz głośniej właśnie nie tyle z tego, co słyszeli, bo w drugiej klasie gimnazjum mało kogo co zaskakuje, nawet cytaty z nieporadnych stylistycznie wypracowań umieszczanych w rubryce: „Humor z zeszytów szkolnych” — co dlatego, by się przypochlebić polonistce. Trochę byli też rozbawieni niecodziennym zachowaniem nauczycielki nie-nauczycielki, mieszanki aktorki i telewizyjnej prezenterki świadomej udziału w złożonym procesie poznawczo-wychowawczo-kształcącym, ale nie przywiązującej do niego zbytniej uwagi, skoro nosi się z zamiarem ostatecznego zerwania z nim, z odejściem z oświaty szkolnej.

Powoli chichot przycichał, nie udało się go wznowić ani minami, ani ruchem dłoni Pogodynki, zatem — nolens volens jak często mawiała z przeciągłym westchnieniem — przystąpiła do kolejnego punktu lekcji.

— Cóż wy o tym powiecie? — zapytała, odwołując się do metody majeutycznej, proponowanej w nauczaniu przez Sokratesa. — Co chciała przekazać nasza poetka?

Przekonanie greckiego filozofa, że każdy nosi w sobie wiedzę, trzeba ją tylko wydobyć jak położna niemowlę z łona matki, sprawdzało się jedynie do pewnego poziomu edukacji. W gimnazjum po usłyszeniu podobnych pytań na ogół wrogie milczenie było odpowiedzią i nawet największy trud „położnej” nie mógł wyłuskać czegoś, co zdawało się nie istnieć. Przerażająca bezpłodność!

Pogodynka powiodła spojrzeniem po klasie, wcale nie oczekując szybkiej odpowiedzi, fascynując się zakłopotaniem wychowanków, ich milczeniem. Zawsze po takim i podobnym pytaniu reakcje młodej widowni utwierdzały ją w przekonaniu o panowaniu nad nią. Mogłaby swoich odbiorców w pozycji z pochylonymi głowami przetrzymać aż do dzwonka obwieszczającego międzylekcyjną przerwę. Nie dzisiaj jednak, o nie. Miała dla nich jeszcze kilka niespodzianek, które tym młodym, bezczelnym zarozumialcom uświadomią, jaka ją od nich dzieli głęboka intelektualna przepaść!

— Czy ktoś potrafi odczytać sens wypowiedzi naszej poetki w tetrastychu, a potem łaskawie spróbuje swym odkryciem podzielić się z nami? — znęcała się nad schylonymi głowami nieuków.

Lidia coraz bardziej pokorniała, kurczyła się.

Nieoczekiwanie dla nauczycielki i dla wszystkich zwieszonych nad pulpitami ławek głów spod ściany poderwał się pierwszy obrotowy szkolnego zespołu gry w piłkę ręczną, następca Grzegorza Tkaczyka lub Bartosza Jureckiego.

Wyskoczył jak Filip z konopi.

— Mogę spróbować?

Głowy znad ławek podniosły się z wyraźną ulgą, a potem skierowały w stronę wybawcy z tupetem uwalniającego nieszczęśników od katorgi wyczekiwania.

A on właściwie nie pytał, on wymuszał udział w grze. Nie czekając na przyzwolenie, dwoma długimi susami skoczył na pole przeciwnika. Ominął polonistkę, zgarnął ze stołu kartkę z czterema wersami. Stanął przed tablicą za plecami Pogodynki. Trzymana w jego dłoni praca znalazła się tuż nad jej głową. Nauczycielka domyśliła się, że ta dysproporcja we wzroście jej i ucznia może być komiczna, więc cichutko usunęła się i krzyżując nogi w kostkach, siadła przy stole, odzyskując przy otwartym dzienniku pozycję pani sytuacji.

— No, no, kto by pomyślał! — powiedziała tonem, jakby zamierzała stwierdzić: nie dałabym złamanego grosza, gdyby ktoś stawiał na ciebie, drągalu, nie na boisku, a w klasie!

Zlekceważył owe: „no, no”, wyprostował ramiona jak gracz z piłką do wyegzekwowania rzutu karnego i spokojnie, po cichu, lekko poruszając mięsistymi wargami, zapoznawał się z tekstem. Potem przeczytał. Dość monotonnie, jakby od niechcenia, wyznając jakąś prawdę, która nikogo nie powinna zaskoczyć. W głosie pobrzmiewała nuta smutku, zaskakująca wszystkich kibiców rozgrywek w piłce ręcznej, przywykłych do wrzasku na boisku i poza nim. To na pewno nie była recytacja, raczej wyznanie, zwierzenie. Najwidoczniej inaczej rozumiał ten wiersz niż Pogodynka.

Kiedy skończył, nikt nie zachichotał, wszyscy spoglądali raz na niego, raz na polonistkę. I nagle rozległy się rzęsiste brawa. Nieoczekiwane. Niekoniecznie wywołane sposobem odczytania wiersza, prędzej z radości ze zrozumienia go.

Pogodynka czekała aż oklaski ucichną.

— Powtórzę pytanie: co o tych czterech linijkach powiesz? — przypominała już bez uśmiechu, oschle, jakby jednak nie praca w telewizji na nią czekała, a, niestety, długie lata belfrowania do emerytury, setki podobnych lekcji, z podobnymi bezczelnymi zuchwalcami. I z przekąsem: — Oświeć nas, panie Dariuszu, co nasza poetka mądrego wypociła?

Albo nie wyczuł w tych ostatnich słowach ironii, albo je zlekceważył; w każdym razie nie widać było po nim zakłopotania. Spojrzał na kartkę, upewniając się z kogo tekstem ma do czynienia, uśmiechnął się do autorki i najspokojniej w świecie rozpoczął analizę wiersza.

Ojej! Pierwszy obrotowy zabrał się za analizę wiersza klasowej poetki! Koniec świata! Będzie cyrk!

Nie było.

Pogodynka, słuchając go głowiła się, skąd u niego takie nieoczekiwane umiejętności wnikania w intencję piszącej wypracowanie, którego wypracowaniem nazwać nie zamierzała? „…gdy wyobraźnią wybiegam w przyszłość” — podążyła za myślami Lidii oraz Dariusza, dziewczyny i chłopaka. Zaczęła snuć podejrzenia: oto przykład pierwszego młodzieńczego zauroczenia, idealizacji podmiotu, heroicznej obrony zaatakowanego obiektu wzniosłych uczuć. Zerknęła w stronę Lidii. Ale ta nie dała nic po sobie poznać, nie zarumieniła się, ale czy współczesne nastolatki w ogóle potrafią oblać się rumieńcem? I dlaczego ona i on? Cóż, widocznie tacy drągale jak Dariusz wybierają spośród dziewcząt niepozorne, nie wyróżniające się niczym szczególnym, pozbawione urody. Może dla jej nóg?

„…drugiego serca bicia.”

„No, no, dryblas interpretuje te słowa z taką powagą, jakby to wyznanie pochodziło z wierszy Adama Mickiewicza, wieszcza! Juliusza Słowackiego, wieszcza! Ta przyszłość to dom własny i serce drugiej osoby — miłość. Piękny program na życie! No, no!”.

Z rozchylonych warg płynął głos jak akacjowy miód. Kropla po kropli:

Kap,

kap,

kap.

Lidię zalewało uczucie bezgranicznego szczęścia.

Kiedy skończył analizę, znów rozległy się oklaski.

A Dariusz raz jeszcze rozchylił wargi, ukazując białe zęby.

— Ma talent! — stwierdził obrotowy. I w drodze na swe miejsce, mijając autorkę: — Ale wiersz taki smutny…

Lidia nieoczekiwanie z radością przyjęła kolejną porcję akacjowego miodu. Ostatnie słowa o smutnym charakterze jej pracy puściła mimo uszu.

Pogodynkę zirytowało wystąpienie Dariusza jak mało która sytuacja w klasie. Ona, choć tak często czytała im dobrą poezję, i to jak! — nigdy nie była nagradzana owacjami! A czekała na nie. Przez tyle lat, na tylu lekcjach! Sprawiłyby jej wielką przyjemność. Potrafiłaby się dzieciakom odwdzięczyć jakimś szlachetnym, belferskim gestem. Nie dali jej takiej okazji. Bęcwały!

Ledwo Dariusz zdążył wrócić na miejsce, wstała i zasyczała jadowicie:

— Pytałam: co wy o tym powiecie? Wyrwał się jeden z ostatniej ławki, który przez cały szkolny rok nigdy nic nie miał do powiedzenia i nagle jego intelekt, wrażliwość zostały pobudzone czterema linijkami wierszyka! No, no! Usłyszałam nadinterpretację banalnej, nieudolnie skleconej strofy, wierszyka ze źle dobranymi rymami, z niekonsekwentną średniówką, bez figur stylistycznych. Miałam nadzieję, że usłyszę: to GRAFOMANIA! Ale Dariusz widocznie zapomniał o tym wartościującym określeniu. Prawdopodobnie wy też, skoro tak gorąco klaskaliście. — zawiesiła na chwilę głos, sępim wzrokiem rozejrzała się po uczniach. — Chcę, byście kończąc drugą klasę gimnazjum potrafili rozróżnić utwór literacki od grafomańskiego. Zatem na jutro wszyscy napiszecie pracę: „Grafomania atakuje nas!”. No, no!

Wzniecono bunt:

— Ale praca pt.: „Dom” miała być ostatnią przed wakacjami — przypominano polonistce.

— Ale nie jest. Jeszcze jedna będzie! Ważniejsza od tamtej. — stwierdziła, krótko, lekceważąc uczniowską samoobronę. — I do Lidii: — Nie mogę tego wypracowania ocenić wyżej niż na dwa plus. A więc na koniec roku trójeczka. Mocna trójka! — Zdobyła się na pocieszenie. — Prawie czwóreczka. — I rzeczowo: — Ale na świadectwie tylko trója! — I z pogardą w głosie: — W czasie wakacji zapomnij o wierszowaniu, przećwicz z mamusią pisanie rozprawek. W ogólnopolskich testach nie będzie polecenia: napisz wiersz, ale napisz roz-praw-kę! — Uzasadniła swą sugestię, czym Lidia powinna zająć się w wakacje. — No, no!

Pogodynka dość często okazywała nieprzyjazny stosunek do Lidii. Niechęć do niej zaczęła się od wrześniowej wywiadówki. W przedostatni poniedziałek pierwszego miesiąca szkolnego roku gimnazjum miało obchodzić dzień sportu. Ledwo uczniowie zebrali się na stadionie lekkoatletycznym imienia sprintera, olimpijczyka, Wiesława Maniaka przy ulicy Litewskiej — lunął rzęsisty deszcz. Nauczycielka wychowania fizycznego kazała wszystkim wrócić do szkoły. Niestety, prócz dyrektorki, kilku praktykantek porządkujących bibliotekę i woźnej nie było w niej ciała pedagogicznego niezbędnego do prowadzenia lekcji. Wzięło sobie dzień wolny. Próbowano młodzieży wyświetlić jakieś filmy, ale po trzech godzinach wszechogarniającej nudy rozeszła się do domu. Wbrew decyzji dyrektorki. Na radzie pedagogicznej postanowiono pomysłodawcom „wagarowania” obniżyć sprawowanie, a pozostałym dać naganę. Na wywiadówce ujęła się za nimi matka Lidii. Zapytała czy w dzień sportu nauczyciele mieli zwolnienia z pracy, a jeżeli nie — to oni, a nie uczniowie powinni zostać ukarani. „Czy tak postąpiono? — zadała retoryczne pytanie. — Nie! Na pewno nie. Czy to sprawiedliwe? Jak wychowujemy młodzież? — zaczęła wpadać w krasomówczy patos. — Dlaczego uczniowie muszą być przygotowani do każdej lekcji, a większość pedagogów w szkole nie poczuwa się do podobnych obowiązków? Od uczniów dowiadują się, co powinno być tematem zajęć! Lekceważą pracę, wychowanków kierują na korepetycje, rodziców oskarżają o brak dostatecznej troski o dzieci! A jaką wiedzę przekazują podczas lekcji? W czym przejawia się ich troska o podopiecznych”. — I matka Lidii nie byłaby dziennikarką, gdyby nie zakończyła wypowiedzi mocnym obrazem: — „Większość nauczycieli przypomina przechodniów na pasach dla pieszych: idą przed siebie, nie patrzą w lewo, nie patrzą w prawo, bo są przekonani o swym prawie, o swej bezkarności na wyznaczonych dla nich miejscach. Niestety, tym miejscem bezkarności dla tego zawodu jest szkoła, a w niej nasze dzieci!”. — Oczywiście, w odpowiedzi Beata Wójcik usłyszała tylko, że ta jej opinia zostanie przekazana dyrekcji. Z uczniami postąpiono tak jak uchwalono na radzie pedagogicznej, a na lekcji wychowawczej padło ze strony nauczycielki stwierdzenie, że jeżeli komuś TA szkoła nie podoba się, to może pójść do innej.

Dziewczyna nie miała zamiaru prosić o szansę poprawienia stopnia, zobowiązując się oprócz zadanej skrobnąć jeszcze jedną pracę. Albo poprawić pierwszą. Uznała, że bez sensu jest kopanie się z koniem. Stojąc, nie patrzyła na nauczycielkę, aby ta za bezczelne, wyzywające spojrzenie nie obniżyła oceny ze sprawowania; spoglądała w okno, na parapecie którego gołąb szukał okruchów chleba, jakie zwykle dziewczyny z grupy ekologicznej pozostawiały dla ptaków po resztkach śniadania.

Z wielką ulgą przyjęła dzwonek kończący lekcję.

Na przerwie na próżno rozglądała się za Dariuszem, by mu podziękować. Pobiegł na boisko, pod bramkę.

Nawet myśląc o wypracowaniu na temat grafomanii, nie mogła zapomnieć o tym, w jaki sposób czytał jej wierszyk. Była gotowa napisać dziesięć, dwadzieścia podobnych, byle usłyszeć raz jeszcze czytającego je chłopaka. Niekoniecznie dla lepszej szkolnej oceny z polskiego.

Do owej lekcji, na której popisał się nadzwyczajną wrażliwością, nie zwracała na niego uwagi. Zawsze biegających na boisku za piłką uważała za półgłówków, którzy z łatwością mogliby grać rolę jaskiniowców, gdyby im takie któryś z reżyserów filmu o człekopodobnych zaproponował. Zachowanie Dariusza kazało jej zrewidować dotychczasowe poglądy o chłopakach w przepoconych koszulkach, w opadających na tenisówki skarpetkach. Dotąd była przekonana, że nie znali wód kolońskich, dezodorantów, a mydła też używali oszczędnie, jakby im dziadkowie w genach przekazali, że kiedyś sprzedawano je na kartki. Teraz była gotowa do zmiany zdania. Przynajmniej o jednym z nich.

— Szkoda, że nie napisałaś tego, o czym mówiłaś wczoraj — stwierdziła Klaudia, wychodząc z koleżanką przed szkołę. — Wzruszyłabyś Pogodynkę, dostałabyś dobrą ocenę, a my wszyscy nie musielibyśmy pisać kolejnej pracy.

„Ale wtedy Dariusz nie czytałby mojego wierszyka” — pomyślała Lidia.

Stając za bramką, w którą od czasu do czasu mierzył piłką Dariusz, zapominała o uprzedzeniu do niego, do jego rówieśników i przynajmniej na tego drągala zajmującego ostatnie miejsce w ławce pod ścianą, patrzyła z sympatią trudną do ukrycia przed Klaudią.

— Oj, oj! — przyjaciółka pogroziła paluszkiem. — To, co prawda nie jest Jacob Black — stwierdziła miłośniczka powieści o wilkołakach — ale od biedy mógłby być przyjęty do plemienia Quileute z rezerwatu La Push.

Wielkoduszność przyjaciółki niewiele Lidii mówiła o Jacobie z rezerwatu La Push, bo lektury Klaudii zdecydowanie były poza jej zainteresowaniem, jednak wobec fanki wilków i wilkołaków czuła się zobowiązana za wyjątkowo życzliwe potraktowanie Dariusza.

— Wydaje się mi inny od pozostałych na boisku — wyznała

— Oczywiście! A dlaczego tylu dziewczętom podoba się Jacob Black? Bo drugiego takiego nie ma na świecie! — śmiała się tamta.

„Jak ona może zachwycać się kimś, kto nie istnieje? — zastanawiała się Lidia. — Urzeczona własnym marzeniem! Trudno w takie zauroczenie uwierzyć”.

Przyglądała się temu, co naprawdę dzieje się niedaleko niej, na boisku. Może nie tyle grze; ona ją mniej interesowała. Przede wszystkim śledziła błyskawicznie przemieszczającego się Dariusza, każdy jego sprężysty ruch, obserwowała na twarzy kocią czujność. Jakże szybkie i inteligentne podejmuje decyzje, co w danej chwili zrobić z piłką — podać komuś czy zatrzymać i samemu rzucić w stronę bramki? Jego oczy skupione na piłce i graczach. Całym jestestwem oddawał się grze. Poza obramowaniem pola boiska zdawał się niczego nie widzieć. Jego świat wytyczyły białe linie na asfalcie, a jego celem była bramka. I nic więcej. Bramka i tylko bramka!

Chłopcy są tacy… tacy inni!

Zachowanie Dariusza mogło niejedną dziewczynę irytować, ale nie Lidię. Podziwiała go za nadzwyczajną zdolność koncentracji, za niezwykle poważne traktowanie tego, czego się podjął. Poza tym był waleczny, dzielny. Przy nim na pewno można nie bać się żadnego zagrożenia. W szkole, na lekcjach, no i chyba poza też.

— Tak — szeptała Klaudia i przez chwilę myślami oddaliła się od Lidii, od boiska. — Zawsze czekamy na chłopaka niepodobnego do innych. Choćby miał pochodzić z rodziny wilkołaków — kończyła aluzją do swej ulubionej książki zatytułowanej „Zaćmienie” — i z wyrazem przykrego doświadczenia dodała z westchnieniem: — Najczęściej kupujemy kota w worku!

Nie chodziła z żadnym, jedynie w marzeniach błąkała się gdzieś w okolicach rezerwatu La Push. I to jej wystarczało, by mówić o miłości z nie mniejszym przekonaniem o zgłębieniu tego uczucia od autorek telenowel czy aktorek biorących udział w odtwarzaniu perypetii zakochanych, zazdrosnych, uwodzących, zdradzanych, porzucanych. Była rówieśnicą Lidii, lecz wydawała się pewnymi przemyśleniami przewyższać wiedzą i doświadczeniem przyjaciółkę. Może to wpływ czytanych przez nią książek? Lidia lubiła jej towarzystwo, wsłuchiwała się w każde wypowiedziane słowo z nadzieją, że kiedyś będzie miała okazję do wykorzystania refleksji tamtej.

— Jesteśmy przez naturę i obyczaje skazane na czekanie na tego jedynego — stwierdziła Klaudia, kończąc rozważania. Nagle rozległ się jej aksamitny śmiech. — Podejrzewam najbardziej hałaśliwe i zagorzałe singielki, że też czekają. I feministki zbierające się na „manifach”! Nie dziwię się im, nie mam do nich pretensji, że mówią jedno, a myślą inaczej. Przecież to takie naturalne!

Jednakże w tym momencie nie zainteresowała przyjaciółki tym problemem, uwaga Lidii skupiona była na czymś innym. Z niepokojem spoglądała na boisko, gdzie doszło do jakiegoś konfliktu między zawodnikami z niebieskimi szarfami i tymi bez. Przerwano grę, Dariusz pochyla się, ujmuje w dłonie prawą stopę nogi długiej jak u Rafała Maseraka, tancerza reprezentującego w kraju klasę S, i z bolesnym wyrazem twarzy uważnie się jej przypatruje. Podchodzi do niego sędzia, otoczyli go koledzy z drużyny. Oglądają nogę dotąd skoczną jak u daniela badyl. Okrzyki, wzajemne popychania i werdykt sędziego: piłka dla Dariusza. Poszkodowany natychmiast odzyskuje sprawność dolnej kończyny. Podnosi piłkę i po gwizdku oddaje celny strzał w bramkę. Po jej zaliczeniu podskakuje radośnie. Dzieciak! Jak ci z programu: „So You Think You Can Dance”, gdy z eliminacji przechodzą do ćwierćfinału.

Odetchnęła z ulgą, bo Dariuszowi najwidoczniej nic się nie stało.

A mogło?

Naprawdę miał powód do takiego zachowania czy tylko udawał sfaulowanego przez przeciwnika, by sędzia ukarał tamtego, a Dariusza nagrodził?

Nie potrafiła na to pytanie znaleźć odpowiedzi, bo ten znów uznał się za sfaulowanego i trzymał dłonie poniżej brzucha.

Klaudia wzruszyła ramionami.

— Męskie genitalia to kłopot — stwierdzała. — Rzeźbiarze zakrywali je listkami figowymi, malarze nie do końca określoną częścią odzieży, a decydujący o ich losie w miejscach publicznych jeden z papieży po prostu kazał odstukiwać od reszty ciał wyrytych w marmurze. Ta nieprawdopodobna historia z Watykanu ma i dziś swoich naśladowców. Kiedy w jednym z polskich Aquaparków stanęła rzeźba mężczyzny z ważną anatomiczną częścią ciała dla tej płci — prezydent miasta polecił podwładnym obcięcie penisa. — parsknęła. — Oby tylko chłopcy z wszystkimi częściami ciała zasługiwali na twoją uwagę. — I ze wskazującym paluszkiem na ustach: — A Dariusz niech uważa, niech bardziej dba o swe ozdoby.

Lidia pragnęła o kontuzję zagadnąć Dariusza. Nie zdążyła jednak, bo po zakończeniu gry na boisku, pomknął do szatni, prawdopodobnie w ogóle nie dostrzegając wcześniej obecności fanki za bramką.

Przed Klaudią nie udało się ukryć zakłopotania przyjaciółki, która pospieszyła z pocieszeniem:

— Nie martw się. Im oczy na nas otwierają się znacznie później od naszych na nich. Widocznie jest w tym jakaś prawidłowość związana z różnicą w dojrzewaniu płci.

— On jest inny! — stwierdziła z głębokim przekonaniem Lidia zafascynowana pierwszym obrotowym.

— Nie chwal dnia przed zachodem słońca — rzuciła przysłowie przyjaciółka.

Fanka Dariusza nie próbowała z nią dyskutować. Pogodziła się też z faktem, że przynajmniej dzisiaj nie może liczyć na rozmowę z nim, bo przecież nie będzie czekać na niego do momentu aż opuści szatnię! To byłoby upokarzające i Klaudia na pewno nie wybaczyłaby jej tego.

Przyjaciółka podjęła inny temat:

— Kiedy pójdziemy na film Agnieszki Holland: „W ciemności”? Pogodynka nie zapomni, że go nam poleciła obejrzeć i rozliczy nawet w ostatnim dniu roku szkolnego.

Zawiedziona entuzjastka dopiero co odkrytej przez siebie dyscypliny sportowej, raz jeszcze spojrzała w stronę drzwi budynku szkoły, za którymi zniknął Dariusz.

— Możemy teraz — podjęła decyzję. — Nie mam niczego innego w planie.

Gdyby Dariusz zaproponował spacer, lody — natychmiast zrezygnowałaby z filmu, choćby ten nie tylko kandydował do jakiegoś wyróżnienia, ale nawet gdyby już otrzymał nagrody i za scenariusz, i za reżyserię, i za grę aktorów w rolach głównych czy epizodycznych. Nawet wtedy, gdyby za jego nieobejrzenie groziło obniżenie oceny z języka polskiego!

***

Koniec roku szkolnego to usuwanie z półek zbędnych już podręczników, wytrzepywanie z plecaka wysłużonych przedmiotów, wyrzucanie starego planu lekcji, notatnika z nieaktualnymi zapiskami. Przy okazji przeglądanie szuflad, w których wciąż kryły się rzeczy dawno niepotrzebne, jednak przetrzymywane ze słabości do nich, ze względów sentymentalnych. Przynajmniej do niedawna, do czasu robienia przedwakacyjnego porządku. Do takich, między innymi należał sprzed wielu lat komplet laleczek z papieru, na które można było zawieszać różne sukienki. Lidia jeszcze pamięta jak je ubierała, ile uwagi poświęcała każdemu ze strojów, bucikom, nim zdecydowała się na wybór. Laleczki na początku były czymś w rodzaju pustego wieszaka obwieszanego wybranymi ciuszkami. Tylko twarz wciąż ta sama, buziak, do którego przyzwyczajała się jak do oblicza kogoś bliskiego, kogo nie chciała utracić. Teraz czternastolatka zdecydowała się ostatecznie rozstać z tą zabawką, wyrzucając ją do kosza.

Ze wzruszeniem popatrzyła na kilka spiętych kartek. Jej pierwsza sztuka teatralna. Powstała po wycieczce do Wrocławia, miasta krasnali. Przez polonistkę oceniona bardzo wysoko. Tak ogólnie. Być może w ogóle jej nie przeczytała i, dla świętego spokoju, wolała rzucić kilka słów pochwały? To do niej podobne. „Tylko nad stylem, nad stylem pracuj” — radziła.

Tytuł: Kłopot krasnali.

Na Placu Solidarności portrety Papy Krasnala, hasła: „Krasnolandia najważniejsza”. Wchodzi krasnal Pożarski.

POŻARSKI (do widowni): Wiecie, dlaczego jestem smutny? Nawet smutniejszy niż wtedy, kiedy za późno zostaję wezwany do ognia i nie udaje się mi go ugasić? Jest mi wtedy przykro. Rozpaczam. Ale dziś jeszcze bardziej mi przykro i smutno. Domyślacie się, dlaczego? Nie, nie jesteście w stanie. Bo nie wyobrażacie sobie, że my, krasnale, możemy mieć kłopoty, że spotykają nas nieszczęścia. Różne. Lecz to, które nas ostatnio dotknęło jest bardzo, bardzo przykre. Papa Krasnal ogłosił, że musi w Krasnolandii wprowadzić oszczędności. No, i stało się. Tylu z nas zwolniono z pracy! Nagle okazaliśmy się niepotrzebni, a nasze zajęcia zbędne.

(Do wchodzącego Rycerza Jadwiżańskiego): Witaj, Rycerzu Jadwiżański. Wspólnie dzielimy ciężki los.

RYCERZ: Ten wyrok dawno nade mną wisiał. Coraz częściej mi przypominano, że czas dla rycerzy minął. Myślałem, że ze względu na pamięć o świętej Jadwidze wciąż będę mógł chodzić w zbroi, potrząsać mieczem i bronić słabych, skrzywdzonych. Koniec. Teraz muszę myśleć jak się bronić przed tym, co mnie czeka? (obejmuje dłońmi hełm) Głowa mi pęka. Chyba od myślenia.

(Do widowni): Was też od myślenia boli nieraz głowa?

POŻARSKI: Przynajmniej zbroję ci pozostawiono, sprzedasz i na jakiś czas będziesz miał za co żyć. Mnie puszczono z niczym. Gdyby mi choć pozwolono wynieść sikawkę, to podlewałbym ludziom ogródki, kwiatki w korytkach na balkonach.

RYCERZ: Po tylu latach pracy! Los obszedł się z nami bezlitośnie.

(Do wchodzącego): Edukacjuszu, ciebie też głowa boli?

POŻARSKI: Spotkało cię to, co nas? (Tamten przytakuje). Myślałem, że komu jak komu, ale tobie, takiemu wykształconemu, uczonemu, bezrobocie nie grozi.

EDUKACJUSZ: Pojąć nie mogę jak Krasnolandia będzie się rozwijać bez moich rad, bez wiedzy, jaką przez lata zdobyłem. Czarno widzę przyszłość kraju.

(Do widowni): Wyobrażacie sobie ojczyznę bez ludzi mądrych? Kto będzie rządził, kierował?

RYCERZ: Papa powiedział mi tak: Rycerzu, jesteś dzielny, nieraz to czynami udowadniałeś. Ale tego smoka, co zabiera wam pracę, nie poskromisz, taki on wielki!

EDUKACJUSZ (w stronę widowni): W tę bajkę chyba nie uwierzycie? Czy okrutny smok mógłby wam zabrać naukę czytania, pisania, liczenia? Prawda, że nie? I nie smok zabiera krasnalom pracę.

(Do Rycerza): Uwierzyłeś w tę bzdurę, jaką ci Papa wciskał?

RYCERZ (rękoma obejmuje głowę w hełmie): Nie wszystko potrafię zrozumieć. Moja głowa nie od myślenia. Ale skoro Papa mówił, to jak mam w to wątpić?

EDUKACJUSZ: Opowiada niektórym naiwnym bajki, bo tak mu wygodnie. Smok nie wiadomo, dlaczego miałby nam zabierać pracę! To wina Papy. Po prostu jest nieudolny!

RYCERZ: Nawet, jeśli jest, to co z tego? Co zamierzasz zrobić?

EDUKACJUSZ: Czekam, może w końcu okażę się potrzebny. Ale nie do pisania bajek!

POŻARSKI: Ja stąd czmycham.

EDUKACJUSZ: Mówisz tak, jakby cię nic z tym krajem nie wiązało!

POŻARSKI: Serce boli, gdy myślę o opuszczeniu miejsca, w którym tyle lat przeżyłem. Ale cóż zrobić, takie czasy. Nie mam wiary, brakuje mi nadziei, że może być dobrze. Muszę stąd odejść dokądś, gdzie poczuję się lepiej.

(Do wchodzącego krasnala): O, nasz mądrala, krzykacz Przodownik! Co ciebie przygnało?

PRZODOWNIK To samo nieszczęście co was. Papa Krasnal dobrze pamiętał, kto buntował, kto prowadził niezadowolone krasnale ulicami, co i przeciw komu krzyczałem. Jest okazja — pozbył się mnie. Ale ja się nie poddam. Nie będzie miał spokoju. Otoczył się zaufanymi krasnalami, hojnie ich nagrodził, lecz to nie wystarczy, by mógł żyć bez lęku, gdy ja zostałem sponiewierany.

EDUKACJUSZ: No, proszę, ciebie nic nie załamie.

PRZODOWNIK: Dobrze, że mnie doceniasz, jednak sam jestem za słaby. Liczę (wskazuje kolejno na krasnali) na ciebie, na ciebie i na ciebie też!

RYCERZ: Nic innego nie mamy do roboty, będziemy robić, co każesz. (Uderzając się w piersi): W pierwszym szeregu ruszę.

EDUKACJUSZ: Raptus z ciebie. Stój, zaczekaj. Sprawę trzeba przemyśleć.

RYCERZ: Co tu gadać? On wydał na nas wyrok.

POŻARSKI: Tak, on. On wrogiem naszym!

PRZODOWNIK: On wrogiem naszym… Ładnie brzmi. Zapamiętaj, hasło może się przydać. Wypiszemy je na transparentach.

RYCERZ: Zerwać portrety, zniszczyć, spalić pałacyk Papy!

(Do Pożarskiego): A ty, Pożarski, spróbuj tylko gasić! Strzeż się miecza mego, bym z pochwy nie musiał dobywać.

PRZODOWNIK: Piękne wezwanie. Niszczenie naszym nowym celem. Zatem do dzieła!

POŻARSKI: Beze mnie.

PRZODOWNIK: Z tobą czy bez — do czynu!

EDUKACJUSZ: Hola!

(Do widowni): Wy też uważacie, że niszcząc, paląc zmienia się coś na lepsze? Prawda, że takie działanie nie jest najmądrzejsze? Bo po co niszczyć to, co zostało stworzone? Po wojnach, co należy robić w kraju, by żyć normalnie? Tak, trzeba kraj odbudowywać, podnosić z gruzów, budować nowe domy, szkoły, szpitale. Na szczęście, w Krasnolandii dawno nie było wojny. Jest źle, ale to nie wojna. Czy bez wojny można coś zmienić na lepsze? Trzeba przemyśleć.

RYCERZ: Do moich uszu to nie dociera.

EDUKACJUSZ (stukając po jego hełmie): Zdejmij go, zrób z niego pojemnik na śmieci, będzie większy pożytek niż na twojej głowie. Może wtedy usłyszysz.

PRZODOWNIK: A ja powiem tak — raz kozie śmierć!

EDUKACJUSZ (do widowni): Gdzie tu koza? Widzicie ją? Bo ja nie.

PRZODOWNIK: Tu jest pies pogrzebany, że ty nie to widzisz, co my widzimy!

EDUKACJUSZ (do widowni): Gdzie ten pies? Widzieliście, gdzie go grzebano?

PRZODOWNIK: Chcesz mnie ośmieszyć?!

RYCERZ: To krasnal Papy! Służył mu.

PRZODOWNIK: Tak, służył mu i długo korzystał z jego łask. Jeszcze teraz nie może o tym zapomnieć. Wciąż ma nadzieję, że wróci do jego pałacyku.

EDUKACJUSZ: To była moja ojczyzna, jej służyłem, a nie Papie.

(Do widowni): Przecież każdy normalny pragnie być kimś, wykonywać pracę, którą lubi. Czyż nie tak? I wciąż chciałbym w kraju być potrzebny.

PRZODOWNIK: Byłeś sługusem i takim zamierzasz zostać.

EDUKACJUSZ: Uczyłem odsiewać dobro od zła. Nie zawsze chciano mnie słuchać. I takie są dziś skutki. Jest źle, no, owszem tak, jednak to stale moja ojczyzna.

RYCERZ: Czego tu jeszcze szukasz? Idź, całuj klamki w pałacu Papy.

EDUKACJUSZ (do widowni): Znacie jakąś bajkę, w której krasnoludki podnoszą bunt? No, właśnie. One zawsze starają się bez hałasu znaleźć rozwiązanie dla swych kłopotów. Może i my tak powinniśmy postąpić? Mam rację?

POŻARSKI: Moja chata z kraja. Ja jedną nogą już jestem poza Krasnolandią.

EDUKACJUSZ: A tam akurat na ciebie czekają. Będziesz robił to, czego inni nie chcą: czyścił kominy, zbierał kurz z kątów, płoszył szczury w piwnicach, wróble na polach ze zbożem.

POŻARSKI: Ale robotę będę miał.

EDUKACJUSZ: Może i tu by się dla ciebie (kolejno do każdego), dla ciebie i dla ciebie znalazła, gdybyśmy trochę pogłówkowali?

RYCERZ (z dłońmi przy hełmie): Żebyśmy co zrobili, co?

(Do widowni): Co ten mądrala mówi? Co mam robić, co?

(Tupot nóg. Śpiew):

Hej ho, hej ho, hej ho

do pracy by się szło,

idziemy do Papy,

bo nie mamy pracy.

PRZODOWNIK (podskakuje, rozgląda się): Zdrajcy! Tyle razy im przewodziłem! Na różne manifestacje za i przeciw prowadziłem. A teraz wybrali Życzliwka na przywódcę. A za nim drepce Klaun roześmiany, taki radosny, jakby już-już sprawę załatwili. W stronę pałacu Papy idą. Beze mnie! Nieeedobrzy! Zwątpili we mnie? Muszę tam pobiec, stanąć na czele jak zawsze i poprowadzić.

RYCERZ (uderza pięścią w piersi, od czego się krztusi): Za mocno rąbnąłem. Zbroja zerdzewiała.

(Do Przodownika): Ja z tobą. Prowadź.

PRZODOWNIK (do Pożarskiegoi do Edukacjusza): A wy? Będziecie tu tkwić i czekać jak na zbawienie?

POŻARSKI: Znam Papę. Nie ustąpi. To już nie moja broszka.

EDUKACJUSZ: Gdy będę miał coś Papie do powiedzenia, to znam do niego drogę.

Scenę opuszczają Przodownik i Rycerz, pozostają Edukacjusz i Pożarski.

EDUKACJUSZ (przedrzeźniając):

Hej ho, hej ho, hej ho,

zrobiło się mi mdło.

Papa, Papa, Papa,

a co ten śpiew im da?

(Wzdycha): Było, minęło, teraz cieniutko, oj, cieniutko śpiewam.

POŻARSKI: No, to śpiewaj po nowemu, ja ruszam w swoją drogę.

EDUKACJUSZ: Nic cię nie zatrzyma?

POŻARSKI: Mogłaby nadzieja, ale tej mi brakuje.

EDUKACJUSZ (odciąga go na bok, dalej od portretu Papy): Kiedy tak patrzę na niego, to mi się wydaje, że jego oczy mnie śledzą. Spójrz, nie masz tego samego wrażenia? A uszy podsłuchują. Tak mi się wydaje.

POŻARSKI: Nawet w bajkach to niemożliwe.

EDUKACJUSZ: Ale w naszych czasach to prawdopodobne. (Obejmuje go ramieniem): Co śpiewali manifestanci? „Idziemy do Papy, bo nie mamy pracy”.

POŻARSKI: Tak, dosłownie tak.

EDUKACJUSZ: Idą, śpiewają i się łudzą. A przecież Papa nie rozdaje pracy. On jej nie ma. Bo praca to nie czekoladki, ciasteczka na półkach, którymi można obdzielać łasuchów.

(Do widowni): Co jest potrzebne, by była praca? Fabryki, warsztaty, różne firmy, instytucje. A tego brakuje. I jest coraz mniej. I dlatego ludzie nie mają zajęć. A jak oni nie mają, to my też nie. Ich dotyka bieda i nas tak samo. Poza tym — gdzie było można, tam zastąpiły nas maszyny, roboty. Kiedyś potrzebowaliśmy wiele, wiele czasu, by sprzątnąć izbę, teraz ludzie włączają odkurzacz — „bzz, bzz, bzz” i po kilku minutach pokój czyściutki.

POŻARSKI: Nie lubię tego „bzz, bzz, bzz”, ale nie zawróci się biegu rzeki, nie można cofnąć czasu.

EDUKACJUSZ: Ludzie przeżywają kryzys. Źle bezrobotnym. A przy nich i nam nie jest dobrze, bo nie mamy dla siebie zajęcia. Musimy wymyślić coś takiego, w czym nie wyręczą nas maszyny.

POŻARSKI: Masz opinię tęgiej głowy.

EDUKACJUSZ: I jak mogę, to staram się ją wykorzystać.

POŻARSKI: Jeszcze nie widzę.

EDUKACJUSZ: Podnieś przyłbicę. Popatrz na mnie, na moją twarz. Nie dostrzegasz na niej wysiłku myślenia?

POŻARSKI Ho, ho! Czółko zmarszczone, żyły nabrzmiałe. Ho, ho. Chyba jesteś bliski wymyślenia czegoś.

EDUKACJUSZ (dotyka dłonią jego czoła): Ho, ho, chyba tak. Jakby coraz mocniejszy prąd mnie przeszywał. Jeszcze chwilę, a dojdzie do spięcia.

POŻARSKI (odsuwa się): To niebezpieczna chwila.

EDUKACJUSZ: Każda odważniejsza myśl może okazać się niebezpieczną.

POŻARSKI: Nie będzie lepiej jak przestaniesz myśleć?

EDUKACJUSZ (zamykając oczy): Chcę ratować Krasnolandię i jej obywateli. (W krasnala strzela iskra genialnej myśli): Mam, jest we mnie, zaraz wybuchnie! Jest wspaniała, wielka i świetlista jak grom z jasnego nieba.

POŻARSKI (jeszcze bardziej się odsuwa): Zrób coś, by nie była aż tak wielka i świetlista. Nam, krasnalom, wystarczą myśli drobne, malusieńkie jak pyłki kwiatów.

EDUKACJUSZ: O, pyłki, pyłeczki kwiatów niesione przez wiatr… Moje genialne myśli przelatują na ciebie.

POŻARSKI: Czy to bezpieczne?

(Do widowni): Mam się bać, że myśli Edukacjusza przechodzą na mnie?

EDUKACJUSZ: A w szkole jak jest? Nauczyciel myśli, mówi i wszystkie jego mądrości przejmują uczniowie.

POŻARSKI: Będę więc tak mądry jak ty, Edukacjuszu?

EDUKACJUSZ: W pewnym zakresie. Ale na początek to wystarczy, byś poczuł się lepiej, zaczął postępować rozsądniej i przestał myśleć o wyjściu z Krasnolandii.

(Do widowni): Pamiętacie, dlaczego Pożarski chciał uciec z Krasnolandii? „Serce boli, gdy myślę o opuszczeniu miejsca, w którym tyle lat przeżyłem ” — czyż nie tak się uskarżał? A potem dodał: „Ale cóż zrobić, takie czasy. Nie mam wiary, brakuje mi nadziei, że może być dobrze. Muszę stąd odejść dokądś, gdzie poczuję się lepiej”. Czego mu zabrakło, by pozostać w Krasnolandii? Taaak: wiary i nadziei. (Jeszcze większe rozjaśnienie krasnala genialną iskrą):

Hej ho, hej ho, hej ho,

już wiemy, gdzie jest zło.

Nawet nie wie Papa,

czego wszystkim trzeba.

Po naszej ziemi wiatr

zapyla każdy kwiat,

tak my na swą miarę

rozsiejemy wiarę,

wiarę i nadzieję

w lepsze czasy i dzieje.

Hej ho, hej ho, hej ho,

zniszczymy wszelkie zło,

nadzieja i wiara

będą życia miarą.

Hej ho, hej ho, hej ho,

zniszczymy wszelkie zło,

nadzieja i wiara

będą życia miarą.

Po naszej ziemi wiatr

zapyla każdy kwiat,

tak my na swą miarę

rozsiejemy wiarę,

wiarę i nadzieję

w lepsze czasy i dzieje.

Przodownik i Rycerz wracają niezwykle przygnębieni.

PRZODOWNIK (do Pożarskiego): Ty wciąż tutaj? Nie w drodze do lepszego świata?

POŻARSKI: Nigdzie nie idę. Tu moje miejsce.

RYCERZ: A to dlaczego? Coś się zmieniło w Krasnolandii?

PRZODOWNIK: W całej Krasnolandii smutek, jeden na drugiego wilkiem patrzy, a tu wesoło, jakby nie działo się nic złego. To mi się nie podoba. Knujecie coś?

(Do widowni): A wam się podoba?

EDUKACJUSZ (w stronę widowni): Na czyje twarze wolicie patrzeć: czy na Pożarskiego i moją — radosne i roześmiane, czy na twarze Przodownika i Rycerza — ponure i przygnębione? Tak jest, bo oni nie mają powodów do radości, nie wiedzą tego, co my i wy wiecie. Radość dają… taaak, wiara i nadzieja!

RYCERZ (uderza rękoma w hełm): Coś się w mej zakutej głowie lęgnie, ale tak jej ciasno!

(Do Edukacjusza i Pożarskiego): Powiedzcie: dlaczego jesteście tacy weseli?

EDUKACJUSZ nuci:

Hej ho, hej ho, hej ho,

zniszczymy wszelkie zło,

nadzieja i wiara

będą życia miarą.

PRZODOWNIK: Nie tak śpiewaliśmy. Kto jak kto, ale ja dobrze pamiętam słowa naszej piosenki podczas manifestacji. Przeinaczasz je i sądzisz, że to wystarczy do odmiany naszego losu?

EDUKACJUSZ: Masz rację, to byłoby za mało. Mam coś więcej do zaproponowania.

PRZODOWNIK: Słucham, mądralo.

EDUKACJUSZ: Nie ma dla nas pracy. Tak uważa Papa. Dostaliśmy wypowiedzenia, jesteśmy w Krasnolandii bezrobotni.

PRZODOWNIK: A nie jest tak? Przed chwilą od Papy słyszeliśmy to sto razy: nie ma dla wszystkich pracy, nie ma i nie będzie. Takie czasy. Ludzie nas nie potrzebują, więc muszą być zwolnienia.

EDUKACJUSZ: Niepotrzebnie szliście do Papy, bo wiadomo, co mogliście od niego usłyszeć.

RYCERZ: Mieliśmy nadzieję.

EDUKACJUSZ: Nadzieję? Nadziei się nie dostaje, ją trzeba w sobie znaleźć.

RYCERZ: Jak? Mów jaśniej, głowa mnie boli od myślenia.

EDUKACJUSZ: Z wiarą i nadzieją trzeba żegnać dzień, z wiarą i nadzieją należy witać nowy. Są niezbędne jak powietrze do oddychania, dają radość życia. Są jak pyłki kwiatów niesione przez wiatr. Nieśmy je do ludzi, dajmy im to, czego nikt inny dać nie może. Bądźmy krasnalami wiary i nadziei, przekażmy je dzieciom, młodzieży, ich rodzicom, dziadkom.

PRZODOWNIK: To mi się nawet podoba. Ładnie brzmi. Zatem do roboty. Wypiszemy hasła o wierze i nadziei na transparentach i poniesiemy w wielkiej manifestacji pod pałac Papy. Do roboty, za pędzle, za farby!

EDUKACJUSZ: Stop! Żadnych transparentów, żadnej manifestacji.

PRZODOWNIK: Kto tu dowodzi?

EDUKACJUSZ (w stronę widowni): Przodownik pyta. Jaką powinien otrzymać odpowiedź? Kto ma uczyć wiary i nadziei?

POŻARSKI (w stronę widowni): Kto tę myśl odkrył? Edukacjusz czy Przodownik? Macie rację, tak, Edukacjusz. (Skanduje) Razem: Edu-ka-cjusz! Głośniej: Edu-ka-cjusz!

PRZODOWNIK: Jak to leciało? (Nuci): Hej ho, hej ho, hej ho, zniszczymy wszelkie…

(W stronę widowni): Pomożecie?

EDUKACJUSZ: Po co chcesz znać moją piosenkę?

PRZODOWNIK: Twoją? Już jest naszą.

(W stronę widowni): Prawda, że mamy do niej prawo?

EDUKACJUSZ: Poznasz cały tekst, gdy przyrzekniesz, że zostajesz z nami?

POŻARSKI: Tak, razem powinniśmy głosić wiarę i nadzieję.

PRZODOWNIK (w stronę widowni): Mam zostać z nimi? O, nie! Nie! Jak w dym lecę z pomysłem do Papy! Na pewno mu się spodoba.

POŻARSKI: Lizus!

(W stronę widowni): Jak byście go jeszcze nazwali? O tak, to pochlebca, wazeliniarz.

PRZODOWNIK: Nie pozwolę się obrażać!

POŻARSKI (w stronę widowni): Lubicie tego cwaniaczka?

RYCERZ: Mimo takich oskarżeń — ja z nim. Większa z nim przyszłość niż z Edukacjuszem i Pożarskim.

POŻARSKI (w stronę widowni): Postąpiliby uczciwie, odchodząc z pomysłem Edukacjusza do Papy? No, oczywiście, że nie. I do tego nie możemy dopuścić.

PRZODOWNIK: Ciągle jeszcze to Papa ma władzę nad Krasnolandią, a nie wy!

POŻARSKI (w stronę widowni): Widzieliście Papę? A wiecie jak rządzi? Ma pomysł dla swych krasnali? Nie, nie ma. Potrafi tylko zwalniać z pracy. I pozostawia nas samych sobie. Edukacjusz wyszedł z ciekawą propozycją. Czy nie on powinien rządzić?

PRZODOWNIK: Posuwasz się za daleko. W żadnej manifestacji nie byłem tak bezczelny jak ty teraz. To bunt! On źle się skończy.

POŻARSKI: A może być jeszcze gorzej?

PRZODOWNIK: Papa jest silny i użyje swojej siły przeciwko wam.

POŻARSKI: A co mamy do stracenia? Naszą niedolę?

RYCERZ: Łeb mi pęka. Nie wiem, czy dobrze postępuję, trzymając z Przodownikiem?

(W stronę widowni): Po której stronie mam się opowiedzieć? Mówicie, że za Edukacjuszem i Pożarskim? Nic was w głowy nie uciska, więc chyba macie rację.

(Staje obok Edukacjusza): Mój miecz, moja tarcza w twojej służbie. Ale proszę — coś za coś — uwolnij mnie od tego ciasnego hełmu.

EDUKACJUSZ: Cieszę się, że jesteś z nami. (Zdejmując mu hełm): Teraz wygodniej będzie ci żyć, łatwiej przyjdzie ci szerzyć wiarę i nadzieję.

RYCERZ: Jak wiatr pyłki kwiatów.

EDUKACJUSZ: Zrozumiałeś.

RYCERZ: Jak tylko pozbyłem się tego złomu!

(W stronę widowni): Oddać go do skupu metali czy na aukcję charytatywną Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy? Tak mniemałem. Uff, jak mi teraz lekko, gdy pozbyłem się tego żelastwa na głowie, to ułatwia myślenie.

PRZODOWNIK: Nikt ze mną? Mam pójść do Klauna, Amorinka, Życzliwka? Amorinka?

EDUKACJUSZ: Zawsze byłeś z nami. Spróbuj przyjąć moją propozycję i opowiedz się za tym, co nam wydaje się słuszne.

PRZODOWNIK: Tracę władzę.

EDUKACJUSZ: Czy ona jest najważniejsza? Los krasnali w krainie Krasnolandii się liczy. Tylko to.

POŻARSKI: Nie szukaj pod lasem, co masz pod nosem.

PRZODOWNIK: Tak trudno pogodzić się z utratą stanowiska, popularności, władzy.

(W stronę widowni): Waham się czy zostać z nimi, czy pójść do Papy?

EDUKACJUSZ: Nie rozglądaj się za dniem wczorajszym.

PRZODOWNIK (w stronę widowni): Uważacie, że z nimi? Jest demokracja, większość decyduje, a was jest tylu… Przekonaliście mnie. (Podaje rękę Edukacjuszowi). Będę cię popierał, ale coś za coś.

EDUKACJUSZ: Żadnego kupczenia. Z nami albo przeciwko nam?

PRZODOWNIK: Twardziel z ciebie.

(W stronę widowni): Z nim albo przeciwko niemu? No, no, no, to jest demokracja. Większość ma rację. A zatem (wskazuje na Edukacjusza): z nim idę!

EDUKACJUSZ (roziskrzony pomysłami): Zatem roznosimy nadzieję i wiarę.

(Przodownik zrywa portret Papy, niszczy hasła).

PRZODOWNIK: Idzie nowe.

POŻARSKI: Wiara i nadzieja.

RYCERZ: Jak motyle te słowa są lekkie, kołują wokół mej głowy. Czujecie je? Od kiedy pozbyłem się hełmu słyszę i widzę więcej, tyle rzeczy poznaję, tyle spraw rozumiem.

EDUKACJUSZ: A zatem do pracy, krasnale! (Śpiewa):

Hej ho, hej ho, hej ho,

o to nam właśnie szło,

by nadzieja, wiara

były życia miarą.

Tę naszą krótką pieśń

będziemy wszędzie nieść.

Wietrzyk zapyla kwiat

— nadzieja i wiara

będą życia miarą,

pojaśnieje nasz świat.

Schodzą na widownię, rozdając wiarę i nadzieję.

Lidia postanowiła zachować tekst, wygładziła go i wsunęła do szuflady. Może Pogodynka dostanie etat w telewizji, odejdzie ze szkoły, przyjdzie nowa polonistka i jako temat wypracowania da taki, że sztuka o krasnalach się przyda? Przyda się kilka zaoszczędzonych godzin w roku szkolnym. Na przykład na kino z Dariuszem, na lody z Dariuszem albo na łażenie to tu, to tam z Dariuszem.

Wyciągnęła zdjęcie mamy sprzed iluś lat. Tak była z niego niezadowolona, że nie chciała fotografowi zapłacić. „Dlaczego? — zastanawiała się. — Wyszła ładnie, wygląda młodo, w każdym razie lepiej niż teraz, gdy tak często wraca z pracy zmęczona”. Pokaże i zapyta czy dziś byłaby gotowa uregulować rachunek bez oporu?

Drugą klasę gimnazjum skończyła z miernym sukcesem. Tak jak się spodziewała. Choć chciałaby udowodnić rodzicom, że nie jest głupia. Przeszła do następnej, ale ani ona, ani rodzice nie będą mieli powodów do uczczenia tego faktu. Na świadectwie z przeciętnymi ocenami, także z ulubionego przedmiotu, który dotąd rzekomo rozwijał jej zainteresowania biologią, zabrakło piątki. Nawet ze sprawowania dostała obniżoną notę, bo nie wykazała się najmniejszą społeczną aktywnością. W porządku! Lecz dlaczego z biologii nie doceniono jej? Nikt w klasie nie mógł pochwalić się taką „zieloną ręką” jak ona! Jej sadzonki cebulek w doniczkach rosły w oczach! Z każdego ziarenka na wacie czy gazie wznosiło się ku słońcu zielone życie! Biologica nie mogła wyjść z podziwu dla niej i owoców jej trudu. Jednak widocznie to nie wystarczyło na lepszy stopień. Rodzice bez zachwytu patrzeli na niepodważalny szkolny dokument wydany z okazji przekroczenia kolejnego progu edukacji. Nigdy nie mobilizowali córki do nadmiernego wysiłku, nie rozbudzali w niej chorych ambicji, byli przeciwnikami „wyścigu szczurów”, uważali, że sama powinna wiedzieć, po co chodzi do szkoły i co w życiu pragnie osiągnąć. Tym razem zwątpili nieco w swe zdolności wychowawcze; u ich boku rozwijała się przeciętność, a w trudnych czasach, jakie niewątpliwie to pokolenie czeka, ciężko będzie jej znaleźć miejsce dla siebie, dla swej mierności. Martwili się więc, jednakże ukrywali to uczucie przed jedynaczką, bo na połajanki nie mieli ochoty, poza tym było już na nie za późno. Do rozmowy na ten temat zamierzali wrócić może za tydzień, może za dwa.

A Lidia?

Oceny na świadectwie nie zaskoczyły jej. W klasie drugiej nie przyłożyła się do nauki. To prawda. Nie zaprzeczała. Obrała taktykę sportowców: najważniejsza jest olimpiada, mniejsze imprezy się nie liczą. Olimpijskim sprawdzianem stanie się dopiero klasa trzecia, koniec nauki w gimnazjum, noty ze świadectwa będą brane podczas naboru do liceum. Tylko one.

Zabrała kosz spod biurka i przeszła z nim do kuchni, gdzie opróżniła go nad workiem pod zlewozmywakiem. Ustawiła pusty w poprzednim miejscu i spojrzała w okno. Najbliższy widok nie należał do najciekawszych: pętla autobusowa, trzy perony z tablicami rozkładów jazdy, biały pawilon dyżurnego z okienkiem do sprzedaży biletów, niebieski kiosk „Ruchu”, a po drugiej stronie ulicy sklep spożywczy, salon ze sprzętem audiowizualnym, wieżowce, parking otoczony drucianą siatką, domy czteropiętrowe, z których klatek kiedyś wychodzili do pracy funkcjonariusze policji, a teraz podjeżdżają pod nie nowoczesne samochody z byłymi policjantami obecnie w mundurach ochroniarzy, straży miejskiej, pracowników płatnej strefy parkingów. Ale gdy popatrzeć dalej, to już trudno oderwać wzrok od ciemnej zieleni Puszczy Bukowej z wysokopiennym lasem. Kiedyś był to cel spacerów z rodzicami, szczególnie z ojcem, który z przewodnikiem w ręce prowadził wytyczonymi turystycznymi szlakami w dolinę Chojnówki, do grodziska Chojna, do uroczyska Szwedzki Młyn, do Głazu Omszałego, do Słupiego Głazu, do Bramy Czwójdzińskiego. Po leśnych ścieżkach biegnących pod cienistymi bukami jeździła rowerem, nieraz z koleżankami, często też sama, zazdrośnie patrząc wówczas na dziewczyny, którym towarzyszyli chłopcy.

Dariusz na pewno ma rower i chętnie na nim szaleje, bo chłopcy inaczej nie potrafią się na nich poruszać. Jednak przy niej musiałby zmienić styl jazdy.

A gdyby mu zaproponowała wspólną wycieczkę? Wypada do niego zadzwonić i wprost zapytać, czy któregoś dnia w wakacje nie miałby ochoty spędzić na rowerze w Puszczy Bukowej?

Nie może zdobyć się na odwagę, by wysłać esemesa.

Siadła przy biurku i na czystej kartce papieru narysowała wielkie serce. Poprawiała kreskę, pogrubiała, symbolowi miłości nadając coraz bardziej zaokrąglone kształty, a wewnątrz umieściła literę „D”.

Czy kiedyś — zastanawiała się — Dariusz wygraweruje na miedzianej kłódce zakochanych serce monogramy „LD”? Pokaże i zapyta: „Gdzie zawiesimy? Na łukowym moście na jeziorze Rusałka w Parku Kasprowicza czy na molo w Międzyzdrojach?”. Wakacje są takie długie, mógłby znaleźć czas na spacer po parku albo popłynąć wodolotem nad morze.

Rysowanie litery „D” nie dodało jej odwagi, nie napisała do Dariusza. On do niej też nie, choć tak czekała, czekała… Miała nadzieję, że wpatrując się w serce na papierze telepatycznie przekaże mu swe uczucia.

Nic z tego.

Patrząc na zielone wzgórza pokryte bukowym lasem, na błękitne niebo bez jednej chmurki, poczuła się tak nieszczęśliwa jak nigdy dotąd. Zatęskniła za szkołą, za swoją ławką, z której wystarczyło się nieco wychylić, spojrzeć do tyłu, by zobaczyć Dariusza; za boiskiem, za bramką, za siatką, za którą można stanąć bezpiecznie i śledzić graczy. A tu tymczasem gorzka prawda: dwa miesiące wakacji, dwa miesiące poza szkołą, bez możliwości spotkania Dariusza!

Do oczu napłynęły łzy. Nie powstrzymywała ich. Pozwalała im spływać na policzki wąskimi strużkami, ocierała wierzchem dłoni, a mokrą o żółtą bluzkę. Stała się smutną, wilgotną postacią przed oknem, z którego rozciągał się widok na smutne wzgórza, smutne lasy i smutne niebo.

Przeszła do łazienki, umyła twarz, spojrzała w lustro: piwne oczy, których nie lubiła, bo wolałaby mieć błękitne, na włosy w kolorze brązu, krótko przystrzyżone, co ją irytowało, bo chciałaby nosić długi jasny warkocz zakręcany jak u Julii Tymoszenki z czasów największej popularności premier Ukrainy, nim osadzono ją w areszcie z wieloletnim wyrokiem w więzieniu, oskarżając o korupcję.

Dotąd robiła w lustrze minę nieszczęśliwej czternastolatki. Nie przypominała żadnej dziewczyny z telewizyjnych seriali czy filmów. Twarz nijaka, niewyrazista, banalna, z ledwo widocznymi łukami brwi, z krótkimi, rzadkimi rzęsami, z ustami pozbawionymi mięsistości, z nosem, którego żaden chłopak nie nazwie noskiem, noseczkiem! I te nieszczęsne policzki! Przecież pod skórą wyraźnie rysują się kości policzkowe! Czy ktoś w rodzinie był Tatarem? I podbródek taki ostry, bardziej pasujący do gęby jakiegoś łobuza niż do dziewczęcego buziaka!

Odbicie w lustrze wyrażało już nie nieszczęście, a bezgraniczną, bolesną rozpacz.

Przestała się dziwić, że Dariusz jej nie zauważa; inni chłopcy też mijają ją obojętnie. Nigdy nie usłyszała za plecami: „Ale laseczka!”.

Kos za oknem smutno wyciągał fletowe głębokie tony: „truti-trut-tju-tju-situ”.

Sięgnęła po pamiętnik. Kolejną porę roku otworzyła w nim, jak to było w jej zwyczaju, wierszem; następnie odczytała go:

Z audycji radiowej piosenek słowa:

„wsiąść do pociągu…”, „Lato, lato wszędzie”,

a dla mnie ważne, że już moja głowa

od testów, sprawdzianów pękać nie będzie.

Rano z boku na boczek się przewracam,

w słońcu się wyciągam, z lenistwa ziewam,

do domu późnym wieczorem powracam;

bez obowiązków dobrze się miewam.

Morze lub góry przede mną otworem,

wspinam się na wierzchołki niezdobyte:

wolność — radością, sybaryci — wzorem,

krainy przeze mnie wciąż nieodkryte.

„Wakacje — pomyślała — są po to, by coś z takich marzeń się ziściło, na przykład kompletny relaks, luz, no i trochę odkrywania czegoś nowego. Troszeczkę, nie za wiele, by nie pachniało szkolną nudą”.

Czy tak się stanie?

Nagle przypomniała sobie, że także do jej obowiązków w domu należało częste spuszczanie w ubikacji wody ze spłuczki. Wielu mieszkańców założyło liczniki, a gdy ceny na zużycie wody poszły w górę, zaczęto bardzo oszczędzać, bardzo, bardzo… Rodzice zrezygnowali z licznika, bo nie chcieli zgodzić się na kucie, zrywanie kafelków. Okazało się, że to była słuszna decyzja, z faktu, że rodzina nie musi się liczyć z ilością zużytej wody, korzystają wszyscy mieszkańcy. Ojciec nieraz piętnaście minut stoi nad sedesem i spuszcza ją. Lidia też jest do tych czynności zobowiązana, więc stanęła przy WC i raz po raz naciskała srebrny grzybek uruchamiający w spłuczce dźwigienkę.

Żeby tak łatwo i skutecznie można spłukać złe myśli…

Taki jest jej DOM.

Gdyby Dariusz widział ją podczas wykonywania tego obowiązku… Może wtedy zrozumiałby, dlaczego napisała smutny wiersz.

Nie, nie chciała, aby kiedykolwiek dowiedział się o tym.

***

Podczas kolacji ojciec zachowywał się w sposób nietypowy dla antykwariusza stojącego na krawędzi bankructwa. Czyżby udało się mu coś sprzedać z książek zalegających półki? Powróciło zainteresowanie do dzieł minionej epoki, do pozycji źle posklejanych, w miękkich przybrudzonych okładkach? Dobrze znająca męża Beata wietrzyła przyczynę podniecenia mężczyzny.

— Znalazłeś? — zapytała, nie odrywając piwnych oczu od talerza.

Dopiero po dłuższej chwili zwłoki twierdząco skinął głową z przerzedzonymi włosami w odcieniu pszennych sucharków.

— Drogie? — kolejne pytanie, a w głosie pojawiła się nutka niepokoju.

Teraz i Lidia zaczęła domyślać się, o czym rodzice rozmawiają. Gdyby mama zadała takie pytanie w ciągu roku szkolnego, przed jakimiś świętami wymagającymi uczczenia prezentem, albo przed rocznicami ważnych wydarzeń z życia dorastającej córki, to na pewno dotyczyłoby zakupów. Odwiedzanie miejsc handlowych zawsze miało tak zwany charakter celowy. „Jedziemy po…”. Powinna jeszcze paść informacja: „Za złotych…”. Tę mama zachowywała na później. Lidia co rusz słyszała: „Jaka drożyzna! Dla kogo te rzeczy?”. Lidia nie chodziła z mamą tak jak koleżanki do galerii handlowych, by pospacerować między stoiskami, nasycić oczy nowościami. Jej mama wbiegała i wybiegała z nich, wciąż spiesząc do pracy, bez zachwytu dla czegokolwiek, z jedynym spostrzeżeniem: „Wszystko coraz droższe, kogo na to stać?”. Teraz w grę wchodzą wakacje. Jakie? Oczywiście, mama czekała na zapewnienie, że w granicach rozsądku, że rodzina może sobie na nie pozwolić, a zatem, że są tanie. A na jakie dotąd jeździli? Ośrodek Wczasowo-Sanatoryjny „Stoczniowiec” w Pogorzelicy do luksusowych nie należał, a teraz, gdy już nie ma żadnego związku z zakładem stoczniowym, bo sprywatyzowano go, tym bardziej nie może być brany pod uwagę. Podrożał.

Łagodny głos ojca zapewniał, że znalazł wyjątkowo niedrogie i atrakcyjne wczasy. W ofercie łódki, rowery wodne, kajaki, nauka jazdy konnej. Dziewczyna nie miała ochoty słuchać o sukcesie ojca. Zapewne trafił na broszurę z reklamową zachętą: „Przyjedź do nas, nie zawiedziesz się” i będzie z niej cytował opisy jakiegoś zapyziałego miasteczka, z wielką, chwalebną przeszłością, którego zabytki, dzięki środkom z Unii Europejskiej powoli, bo powoli, ale są odrestaurowywane, o czym można się przekonać, oglądając ratusz, wstępując do restauracji z załogą skutecznie poinstruowaną przez Magdę Gessler: jak gotować, co gotować, w jaki sposób podawać potrawy.

Wstała nadąsana.

— Zaczekaj. — zatrzymał ją. — Na wczasy jedziemy przede wszystkim dlatego, byś mogła odpocząć przed kolejnymi trudami ostatniej klasy gimnazjum.

Nie zabrzmiało to sympatycznie.

Poczuła się zniesmaczona.

„No, tak — pomyślała — jeżeli ojciec wybierając wczasy dla rodziny miał przed oczyma jej świadectwo, to na pewno nie towarzyszyłyby mu wątpliwości, na jakie zasługuje. Kiepskie świadectwo, tanie wczasy. Ona spełniła swój szkolny obowiązek na „dst”, rodzice wywiążą się wobec niej ze swego w podobnym stopniu”.

Nie zamierzała im tego mówić, bo nie zasługiwali na złośliwe uwagi. Wolała przedstawić inne motywy niechęci do rodzinnych, tanich wczasów.

— Koniecznie muszę się z wami włóczyć po kraju, zaglądać do kościołów, zamków, chodzić po ryneczkach, karmić na nich gołębie i udawać, że jest fajnie?

Tak jak pragnęła, rodzice z tej wypowiedzi wyłowili przede wszystkim pytanie czy wciąż jeszcze ich jedynaczka musi z nimi jeździć na wczasy?!

Kilka dni temu w barze z azjatycką kuchnią wyciągnęła ciasteczko z wróżbą. Na znalezionej karteczce czarne literki przepowiadały jej: „To twój rok spełniania marzeń”.

Tak bardzo pragnęła w te wakacje większej samodzielności!

Kości zostały rzucone.

Takiej reakcji ze strony rodziców się nie spodziewała. Nozdrza mamy węszyły sensację, oczy ojca przygasły, jakby podążały w kondukcie odprowadzającym coś na zawsze traconego.

— Znudziły ci się wyjazdy z nami? — mama była zawiedziona niewdzięcznością córeczki i zrozpaczona na samą myśl, jaki wypoczynek w przyszłości ją czeka: tylko z mężem, a może nawet bez niego?

Tygodnie wakacji spędzane z rodzicami nigdy nie miały disnejowskiego klimatu, nie wracała z nich z pamięcią o świetnych rozrywkach, zabawach, komicznych sytuacjach. Powakacyjne zdjęcia w albumie zawsze były wykonywane na tle czegoś niezwykle istotnego, o czym szybko zapominała, na przykład z jakiego pochodzą wieku, z jaką historyczną postacią związane. I dlaczego były tak ważne?

— Jak długo mam z wami jeździć?

Powtórzenie pytania w nieco zmienionej formie stanowiło jedyną odpowiedź na wątpliwości mamy. A ona poczuła się tak nim psychicznie dobita, że szukała wsparcia męża, co raczej do zwyczajów jej nie należało; nawet na pogrzebach bliskich trzymała się ramienia córki, nie jego.

— Słyszysz to, co ja?

Na słuch jeszcze się nie uskarżał, choć po wieloletniej pracy w stoczni miał prawo. Dobrze usłyszał, więc twierdząco skinął głową, zwiesił ją nad pustym talerzem, który przypominał mu o coraz bardziej pustym życiu. Jeszcze chwilę wcześniej miał tyle do powiedzenia! A tu: klops. Klops i mizeria.

A potem, gdy ją podniósł nieco, nie patrzył ani na córkę, ani na żonę, a w okno z nocą rozświetloną ulicznymi lampami. Miał tak wiele do przekazania informacji, był pełen entuzjazmu, radosnych oczekiwań, a tu nagle taki pasztet!

Dźwignął jeszcze wyżej głowę, co i tak nie zmieniało faktu, że w pokoju powietrze zastygło od napięcia, a za oknem było ciemniej.

A Lidia? Postanowiła na złość rodzicom zamknąć się w sobie, każde pytanie w rodzaju: „co ci jest?” zbywać krótkim: „nic”. Milczeć jak mumia. Jak grób ponury. Ciężko i boleśnie, by nikt nie mógł pozostać obojętnym na ten wyraz przygnębienia.

W jej wieku jednak dość trudno nawet godzinę przeżyć bez otwierania ust. Szczególnie w wakacje. Na szczęście, żyła w czasach telefonów komórkowych. Zatem wystukała numer do Klaudii. Długie „ple, ple, ple” poprawiło jej nastrój, była nawet gotowa pogodzić się z tym, że wakacje spędzi z rodzicami, po raz ostatni!

Spis treści

Od redakcji:

Rozdział I