Jacek Jarecki

Prawo do powrotu

©opyrights by:

Wirtualne Wydawnictwo GONETA Aneta Gonera

www.goneta.net

ul. Piękna 24/26A, 00-549 Warszawa

Korekta: Izabela Jurkiewicz

izabela_golebiewska@o2.pl

Okładka: Katarzyna Jackiewicz

okovabi@gmail.com

Redakcja: Aneta Gonera

wydawnictwo@goneta.net

ISBN: 978-83-65227-59-1

Wydanie 1

Warszawa, 11 sierpień 2017

Tekst w całości ani we fragmentach nie może być powielany ani rozpowszechniany za pomocą urządzeń elektronicznych, mechanicznych, kopiujących, nagrywających i innych, w tym również nie może być umieszczany ani rozpowszechniany w postaci cyfrowej zarówno w Internecie, jak i w sieciach lokalnych bez pisemnej zgody wydawnictwa „Goneta” Aneta Gonera.

Konwersja do epub A3M Agencja Internetowa

Kim jest ten trzeci, który zawsze idzie obok ciebie?

Gdy liczę nas, jesteśmy tylko ty i ja,

Lecz gdy spoglądam przed siebie w biel drogi,

Zawsze ktoś jeszcze idzie obok ciebie,

Stąpa spowity płaszczem brunatnym, w kapturze,

Nie wiem, czy jest to kobieta, czy mąż

— Kim jest ten, który idzie po twej drugiej stronie?

T.S. Eliot, „Ziemia jałowa”

W przekładzie Krzysztofa Boczkowskiego

Od redakcji:

Powieść z pogranicza przygody i fantastyki. Autor książki jedzie do Warszawy na spotkanie ze swoim wydawcą, by omówić tekst i spotkać się z ekipą telewizyjną, chcącą nakręcić film na podstawie innej jego książki. Spokojny, wydawałoby się normalny i prawie sielski klimat nagle zostaje zakłócony dziwnymi wydarzeniami, niezwykle przypominającymi zdarzenia z właśnie korygowanej książki. Rzeczywistość miesza się z fantazją. Świat książkowy staje się realnym dla autora i jego wydawcy. Otoczenie, tak boleśnie znane autorowi, jest jednak inne. Poszukiwania kontaktu ze swoją rodziną doprowadzają autora do odkryć przewartościowujących postrzeganie otaczającego świata.

Bo w końcu skąd wiemy, co jest realne, a co ułudą?

Podziękowania

Bemikowi, która brnęła wraz ze mną brzegiem tej zdawałoby się meandrującej w nieskończoność rzeki. Karolinie, Ance, Iwonie, dzielnie dodającym mi sił, gdy brakowało sensu. Sławkowi za dostojną krytykę. Igle nie tylko za dość cenne (jak na niego) uwagi, ale przede wszystkim za to, że zgodził się wystąpić w powieści, co jest nie lada wyczynem i aktem odwagi. Pani Izabeli za ostatni szlif, a także miastu, mojej słodkiej Golinie, którą zniszczyłem i odbudowałem pod rozgrzanym lipcowym niebem.

Mojej cierpliwej żonie

Rozdział pierwszy

1.

Jędrzej, mój przyjaciel i jednocześnie wydawca, w tak ostentacyjny sposób odłożył stos wydruków na blat ciężkiego, odziedziczonego po matce biurka, jakby przed chwilą skończył ich lekturę. Jego mina, mina biznesmena w średnim wieku, który zastanawia się, czy nie przeżył kolejnego rozczarowania, była jednocześnie miną człowieka, który wiele zainwestował, w zamian otrzymując plik papierów o niejasnej wartości.

Pojąłem, że przez kilka najbliższych minut będzie zachowywał się tak, jakby przed laty wypłacił mi zaliczkę. W tym czasie miałem pewnie udawać, że taką zaliczkę otrzymałem.

Myliłem się. Wyjaśnił mi później, że miał problem z dwoistością charakteru naszego spotkania, nie mogąc pogodzić jego przyjacielskiego charakteru z ambitnym zadaniem pracy nad tekstem, który przed sobą postawiliśmy, nie chcąc zmarnotrawić całego weekendu na popijanie i radosne przekomarzania. Spotykaliśmy się raz na kilka miesięcy, ale prawie codziennie dyskutowaliśmy przez telefon o życiu, polityce, pisaniu i piłce nożnej. To jednak było co innego. Początek spotkania nigdy nie jest łatwy. Zupełnie jakbyśmy zdążyli zwątpić wzajemnie w realność naszego istnienia i od nowa, po omacku, musieli szukać punktów porozumienia.

— Napijesz się piwa? — spytał.

— Ostatnio nie piję piwa, ale możesz nalać szklaneczkę burbona — odpowiedziałem grzecznie, wskazując na stojącą na parapecie butelkę.

— Aha, to dobrze. Pisarze pijący piwo piszą chujowe książki — orzekł autorytatywnie i wyszedł do kuchni po lód.

— Będziemy pić więcej, czy tylko po jednej szklaneczce? — zapytał retorycznie, otwierając lodówkę.

Cóż odpowiedzieć na takie pytanie? Przypomniałem skromnie, że przyjechałem pociągiem.

— Aha. Pamiętasz... zapytałem cię, czy napijesz się piwa?

— Przed chwilą pytałeś.

— Wyobraź sobie... Nie mam jebanego piwa. W ciemnej butelce po piwie jest ocet winny. Pierdolony ocet winny, który przynosi mi jedna taka poetka, a przecież ja nie wydaję ani wierszy, ani jebanych ciągów świadomości.

— Dlaczego tak przeklinasz? — spytałem.

Nie odpowiedział. Słyszałem jak zawzięcie szarpie się z woreczkiem, uwalniając do szklanek kostki lodu.

— Bo nie mam pierdolonej kostkarki — rzucił wreszcie tonem, który, przypuszczalnie, miał usprawiedliwić jego przyszłe skąpstwo.

Kostkarki mu się zachciało!

Wreszcie wrócił. Nie miałem pojęcia, po jaką cholerę przebrał się z błękitnej w czerwoną koszulę, ale pominąłem to milczeniem.

— Wiesz, co mnie wkurwia? — spytał.

— Poza brakiem kostkarki?

— Tak, poza brakiem kostkarki.

— Nie mam pojęcia — odparłem zgodnie z prawdą.

— Pisarze! Wkurwiają mnie pisarze.

— To zmień zawód — zaproponowałem.

— Nie rozumiesz — bąknął, nalewając whisky. — Co ja w tej chwili robię? — spytał.

— Nalewasz do szklanek łyskacza — odpowiedziałem.

— No właśnie. I dlatego ty mnie nie wkurwiasz i dlatego zaproponowałem ci piwo. A tu mam takich... — Wskazał na sterty piętrzących się na taboretach wydruków. — Nie dość, że co drugi to kolejna skandynawska kalka, to, kurwa... taki, rozumiesz, Nesbo, ale z Bydgoszczy. Napisze ci taki ananas: „Ciemnobursztynowy płyn pokrył iskrzące się w świetle lampy kostki lodu”. Zupełnie jakby ktoś naszczał mu do szklanki. I zaraz się takiemu cymbałowi w kółko golonemu przypomina dzieciństwo, tu dołek, tam wypuczenie, niby górka i on na saneczkach, a ty jesteś prosty, ale...

— Ale co?

— Ale wkurwił mnie sam początek. Zapamiętaj sobie raz na zawsze: uczciwy pisarz nigdy nie zaczyna powieści od tego, że bohater się budzi. To tak, jakby się rodził, a to jest tanizna.

— Chciałem...

— Nic, kurwa, nie chciałeś. Po prostu nie miałeś pomysłu. Zjebałeś, stary, zjebałeś! Zapamiętaj sobie i znowu raz na zawsze: jeśli nie zainteresujesz czytelnika, czyli mnie, na pierwszych dwóch stronach, możesz iść i się powiesić razem ze swoją książką. Pomijając oczywisty fakt, że inny wydawca, gdy zauważy w poczcie plik z książką naiwnego pisarza-maniaka, z którym nigdy nie pił wódki albo innej fanatyczki słowa, której nie bzykał, a nazwisko autora nie kojarzy mu się nawet z telewizyjną prognozą pogody, robi klik, klik i do kosza.

— Przecież... — próbowałem oponować.

— Żadne przecież... Kiedyś, w dobrych czasach, wydawcy dorabiali handlem makulaturą. Weź takiego Tolkiena. Nie w tym rzecz, że to staroć i cuchnie naftaliną, ale dzisiaj wylądowałby w koszu. Nie musisz czuć się winny.

— Dlaczego niby miałbym czuć się winny? Poza tym Tolkien też miał trudności ze znalezieniem wydawcy „Hobbita”, a oprócz tego... — próbowałem coś wtrącić, ale oczywiście miał odpowiedź na nieprzytoczony przeze mnie argument.

— Był nikim. Filolog i profesor od staroangielskiej literatury. Myślisz, że teraz zapraszaliby takiego mądralę do studia, żeby komentował wydarzenia społeczne… czy nawet polityczne? Nawiasem mówiąc, zmarł w Bournemouth, tam, gdzie teraz gra nasz Boruc.

Wreszcie się rozkręcał i z każdym wypowiedzianym zdaniem stawał się Jędrzejem, jakiego znałem i lubiłem. Od Tolkiena przeszedł do nakładów, marż i ogólnej bryndzy panującej na rynku powieści fantastycznej. Przerwał równie nagle jak zaczął i stukając palcem w grube szkło szklanki, spytał:

— Dobra, co?

— Pewnie, że bardzo dobra. Coś proponujesz?

— Sam zobacz.

Podniósł leżącą na wierzchu stosu kartkę, założył okulary i zaczął głośno czytać.

2.

— Kurwa! — wrzasnął Marek. — Ale porąbany sen!

— Nie wyrażaj się — skarciła go żona.

— Chamem jestem, nawet przez sen — burknął. — Do takiego stanu doprowadziła mnie polityka i ten cały twitter… — przerwał, pojąwszy, że Monika wciąż śpi.

— Jaka czujna — szepnął czule, patrząc na jej zastygłe w półuśmiechu usta.

Rzucił się na wznak, zamknął oczy i spróbował przywołać wyśniony horror. Już było za późno. Kolory zblakły, bez śladu ulotniło się wrażenie duszącego lęku, a sceny przerażającej kaźni wydawały mu się teraz zbyt trywialne, by na ich podstawie napisać coś lepszego niż kolejne opowiadanie grozy, z którego nie będzie zadowolony.

— Z którego nikt nie będzie zadowolony — mruknął dla uzupełnienia kłębiącej się myśli.

Przeciągnął się i poczuł przejmujący ból między żebrami. Chciał zakląć, ale dał spokój. Spojrzał na zegarek. Było trzynaście po ósmej. Firana zalotnie falowała w otwartych drzwiach balkonu. Delikatnie pogłaskał nagie ramię żony i bez przekonania spróbował wkraść się w jej łaski. Strząsnęła dłoń, mrucząc gniewnie. Nie tak dawniej bywało.

Uśmiechnął się do nagłej myśli, że skoro wygasły realne namiętności, powinien zamiast horrorów zacząć pisać romanse. Przecież od dawna kobiety czytały więcej. Kobiety tworzyły rynek, kobiety wybierały książki do bibliotek, kobiety lubiły w towarzystwie epatować oczytaniem. Kobiety i dziewczynki. No, może jeszcze chłopcy, a właściwie młodzieńcy i… dzieci. Albo fantasy. Dawno uznał, że wkrótce minie zadziwiająca moda na tę szczerze przez niego pogardzaną literaturę, ale się pomylił. Wojownicy wciąż walczyli, smoki o dziwnych imionach rozpościerały skrzydła nad światami pełnymi wież, tajemniczych komnat i prostych ludzi, mówiących językiem literackich zagadek. Pomylił się.

— Mylę się chronicznie — pomyślał.

Marek Plaut na szczęście nie utrzymywał się z pisania. Honoraria autorskie za pięć wydanych książek, które co kwartał spływały na jego konto, z trudnością utrzymałyby na zadowalającym poziomie suczkę Azę, która spała w sąsiednim pokoju na fotelu i w trakcie jego rozmyślań nad korzyściami wynikającymi z kariery autora romansów albo heroicznej fantasy, zasygnalizowała głośnym ziewnięciem, że nadszedł czas, by wreszcie wstał i wypuścił ją na dwór. I tak zakrawało na cud, iż w ten piękny lipcowy poranek pozwoliła swemu panu wylegiwać się tak długo w łóżku.

Boso, tylko w spodniach od piżamy, wyszedł na balkon.

Sąsiadka niosła właśnie plastikową miednicę z praniem. Młodziutka, zbyt szczupła, by kołysać biodrami. Szła pogrążona w myślach, patrząc przed siebie. Wycofał się dyskretnie, świadomy niechcianej erekcji rozpychającej spodnie piżamy. Jeszcze tego brakowało, by zauważyła i wzięła to do siebie.

— Nic tu po mnie — stwierdził.

Nie będzie romansu, przeskakiwania z okrzykiem przez siatkę, przewracania sąsiadki, rozsypywania wilgotnej bielizny. Nie, stanowczo brakowało mu talentu do snucia romantycznych historyjek.

Zanosiło się na piękny letni dzień, a przy odrobinie szczęścia miał przed sobą trzy tygodnie słonecznego, monotonnego, spędzonego od początku do końca w domu urlopu. Miał nadzieję, że przynajmniej do poniedziałku nie zadzwoni służbowa komórka. Bez obowiązków, bez trosk...

— I bez nadziei — dodał zgryźliwie.

Marek Plaut pracował od prawie piętnastu lat jako handlowiec w odlewni aluminium. Stres, owoc ciągłego zagrożenia brakiem potrzebnego do produkcji surowca, użeranie się z zakłamanymi z definicji sprytnymi właścicielami firm złomowych, których majątki wyrosły na ciężkiej pracy od podstaw, unikaniu płacenia podatków i wyłudzaniu VAT-u… To wszystko spowodowało, że szczerze pragnął prostego, domowego wypoczynku.

Stojąc przy zlewie, uśmiechnął się gorzko na wspomnienie przemowy szefa, który kazał mu wyłączyć na czas urlopu komórkę.

— Pana, panie Marku, nie ma — obwieścił głosem dobrotliwego mentora. — Pan odpoczywa, i mówię to w obecności dyrektora. Czy pan Marek wszystko przekazał? — spytał, wodząc wzrokiem po znużonych twarzach handlowców.

Szefowi odpowiedziało gorliwe potakiwanie, ale przecież Plaut pracował w firmie na tyle długo, by zdawać sobie sprawę, że wyłączenie telefonu w przypadku problemów z zakupem złomu spowoduje najazd na jego dom. Ostatecznie to tylko cholerne trzynaście kilometrów.

Zdjął z suszarki rozmontowaną aluminiową kawiarkę, nalał wody, na sitko wsypał trzy łyżeczki kawy, skręcił całość i zapalił gaz. Miał parę minut dla siebie. Wypuścił na dwór Azę i wrócił do łazienki. Goleniu towarzyszyło niepokojąco głośne szczekanie. Odłożył maszynkę na kosz z brudnymi ciuchami i wyjrzał, sądząc, że ktoś stoi przy furtce. Gdy otwierał okno, szczekanie ustało. Sprytnej suczce udało się ściągnąć wciśnięty za furtkę plik reklam i właśnie zaczynała drzeć kolorowe płachty.

Wybiegł na wpół ogolony, wciąż bosy, w błękitnych spodniach od piżamy, by odebrać psu zdobycz. Razem wbiegli po schodkach do domu, gdzie Marek, czując zapach kawy, wpadł do kuchni, w której aluminiowa maszynka zdążyła kipiąc wypluć trochę ciemnego płynu na białą blachę.

Wrócił do przerwanego golenia, myśląc o codziennych dostawach druków reklamowych. Z jakim mozołem, jak uparcie reklamują się wielkie sieci handlowe.

„Jaka to praca! Przywożą ludziom paki kolorowych płacht, oni składają je wieczorami, a rano roznoszą, rozwożą… furtka po furtce. Psy ujadają, rzucają się na bramy, a ci cierpliwie, grosz do grosza. Starsze, sympatyczne panie pchają rowery obwieszone torbami. Grosz do grosza. Codziennie. Nie widać tego w amerykańskich filmach. Tam tylko gazeciarze, symbol młodocianej zaradności. W komediach i horrorach. Trzask banderolowanym rulonem w drzwi albo chlast na trawnik, a tu włączony zraszacz. Komedia. W horrorze… podejdź bliżej chłopcze... mam tu dolara. I zaraz zęby w ruch, kły, pazury.... A u nas na niezwykle poważnie. Dramat społeczno-obyczajowy. Jak zawsze, jak wszystko”.

Wypił kawę, przeglądając wyjęte z psiego pyska reklamy. Telewizory, pralki, arbuzy, masło, farby do metalu... Widok kolorowych puszek popsuł mu na chwilę humor. Bramę wjazdową zaczął zżerać trąd rdzy i pojął, że malowanie go nie minie, skoro przed nim długi, wspaniale zapowiadający się urlop. A za oknem upał. Już ponad trzydzieści stopni.

Zrolował reklamy i wrzucił do piwnicy. Rozsypały się wachlarzem na schodach.

— Wachlarze, wachlarze konsumpcjonizmu. Może, kurwa, wrócić do poezji i pisać o rondlach? — zapytał sam siebie.

Zszedł, zebrał kolorowe papierzyska, zgniótł i położył na stercie drewna, koło pieca centralnego ogrzewania. W piwnicy było chłodno i przyjemnie. Stojąc boso na zimnym betonie, niespodziewanie wrócił do finału porannego koszmaru.

Ryczący wściekle potwór wlókł go w głąb lasu. Daremnie chwytał się kęp wyschniętej trawy, korzeni, wreszcie grud ziemi pasa przeciwpożarowego. Wiedział, że za chwilę zostanie rozszarpany i pożarty. Przed oczami miał zwisające z gałęzi ciało chłopca.

Oparł się dłonią o piec i dumał, czy z tej okropności nie dałby rady wysnuć czegoś dla siebie. Wątpliwości wątpliwościami, a pisanie pisaniem. A jakże! Kolorowa, nieco zbyt krzykliwa okładka. Potwór, a właściwie potwory, bo we śnie była ich cała sfora. Zbrodnia, więcej zbrodni. Małe miasteczko. Oczywiście, to było wtórne, cholernie wtórne, ale co nie jest wtórne w dwudziestym pierwszym wieku? Z silnym postanowieniem, że na początek skleci szkielet opowiadania, a dopiero potem dokładniej przyjrzy się całości, wrócił po schodach do kuchni.

Na drzwiach lodówki przypięta błękitnym magnesem w kształcie wieloryba wisiała lista zakupów, rozpoczynającą się od słów: Gdybyś mógł rano...

— Oczywiście, że mogę! — odpowiedział, zwracając się z braku publiczności bezpośrednio do kartki.

Z własnej inicjatywy dopisał arbuza, a po namyśle okraszonym westchnieniem jeszcze puszkę farby i butelkę rozpuszczalnika.

„Aha, wpływ reklamy” — pomyślał. Ale przecież nie wybierał się po arbuza do odległego marketu. Czyżby chodziło o to, by sprzątnął z galaktycznej puli arbuzów choć jedną zieloną kulę? Tak to działało?

* * *

Upał. Marek szedł rozsłonecznionymi uliczkami obsiadłymi przez ciężkie bryły wybudowanych w latach siedemdziesiątych jednorodzinnych domów. Wszędzie siatki, pręty ogrodzeń. Wszędzie kwiaty, soczyste wiśnie, bluszcz i drzewa iglaste. Rabaty, starannie utrzymane warzywniki, a wszystko brzęczące owadami, pachnące.

Miasteczko, zimą szare niczym gęba nieboszczyka, latem jak sam miód, jak sam cymes! Gdzie tam zasmarkanym, wygolonym na piczkę trawnikom do tej różnorodności, do tego hałasu!

Może w listopadzie, gdy panoszy się pustka. Wtedy cenniejsze są proste linie, romby, zbieracze liści, usuwacze zwiędłości. Na razie świat pienił się i hałasował rozedrgany, wesoły.

Na dodatek wszędzie widział zwierzęta. Psy za bramkami. Psy biegające swobodnie. Ogromny, czarny kocur, który tylko sobie wiadomym sposobem uwił tłusty tyłek na betonowym słupku ogrodzeniowym. Czujny. Uśmiechnął się do niego. Kot w odpowiedzi zmrużył oczy. Leniwy, okrągły, z tym różowawym nosem, trwający na kocim posterunku. Nad nim biały motyl kapustnik.

Było za wcześnie na spacery, a spotykani po drodze ludzie przede wszystkim szli na zakupy albo już z nich wracali. Stare kobiety śmigały na obwieszonych torbami rowerach. Kiedyś spróbował, ale widocznie jego nowoczesny jednoślad nie nadawał się do wożenia zakupów. Tylko się umęczył, poobijał kolana i na dodatek o mało nie wpadł pod auto.

Zbliżał się do miejskiego targowiska, gdy minęły go dwa policyjne samochody. Osobowy przejechał płynnie, ale radiowóz musiał stanąć, by przepuścić niskiego brodacza niosącego w objęciach wielką pomarańczową donicę. Przez kratę tylnego okna busa wyglądał wilczur tropiący. Łopatkę języka rozpuścił jak sygnalizacyjną chorągiewkę.

* * *

Marek zatrzymał się w ostrym cieniu apteki. Odstawił torbę i jednorazówkę z arbuzem, by sprawdzić w myślach, czy nic nie umknęło jego pamięci. Z zakupu farb i rozpuszczalnika ostatecznie zrezygnował pod pretekstem ryzyka, polegającego na zasmrodzeniu spożywczych wiktuałów.

„Dobrym pretekstem jest każdy pretekst — docenił swą dbałość o jakość kupionych produktów. — Nie dziwota, że w krajach tropikalnych większość ludzi ma obłażące bramy — pomyślał. — No, ci awansowani na bogaczy to chyba nie. Tacy mają służącego, takiego powiedzmy Chico, który maluje i maluje, podczas gdy bogacz siedzi na werandzie i pije drinki podawane przez służącą o dźwięcznym imieniu Mercedes”.

Przez chwilę zastanawiał się, czy chciałby mieć służącego i doszedł do wniosku, że tak, o ile ten byłby Niemcem. Kiedyś tu byli ważni. Bili, strzelali. W takim mikrym miasteczku. Połaszczyli się na nie! Według spisu z tysiąc dziewięćset trzydziestego ósmego roku mieszkało w Golinie dwa tysiące stu trzydziestu sześciu ludzi, w tym dziewięciuset sześćdziesięciu Żydów. Ale Niemcy się połaszczyli, a pamięć to smutek i przekleństwo.

„Na szczęście amnezja triumfuje jako lekarstwo na wszystkie dolegliwości. Także moralne — dodał w myślach, a potem z pisarskiego nawyku zastanowił się nad sensem pomyślanych zdań. — Nie najlepiej — ocenił. — A do mojej teściowej to nawet strzelali z samolotu! — powiedział pisarski asystent w jego głowie. — Miała dwa lata, a ci tratatatata... Nie trafili i z tej pazerności walnęli zapalającą bombkę w obejście sąsiadów. Usmażyli świnie. Krowy leżały popękane od ognia. Gdyby trafili teściową, może daliby spokój i mogliby sobie te świnie zjeść i jeszcze popić mlekiem. Ale się połaszczyli, jak to Niemcy. Jeszcze lepiej. Ten sąsiad, którego popękane krowy leżały w zgliszczach, też był Niemcem, ale tutejszym. Podobno płakał, gdy uciekał przed Ruskimi w czterdziestym piątym, a ludzie wołaliby za nim, gdyby się wciąż nie bali, żeby zginął i przepadł”.

Często zdarzało się, że snuł takie oderwane od rzeczywistości rozważania. Ni z tego, ni z owego wypełniały go obrazy i słowa, od których nie zawsze mógł się uwolnić, ale które później wracały i chyba dzięki temu przyszło mu do głowy, że wreszcie powinien zacząć pisać coś innego niż publikowaną na blogach publicystykę polityczną.

W dawnych czasach, nim ludzie zaczęli się wstydzić górnolotnie brzmiących słów, takie stany nazywano. Plaut doskonale pamiętał dzień, a właściwie noc, gdy pierwszy raz zapisał treść rozmowy, którą usłyszał w głowie.

Próbował zasnąć, starając się odsunąć natrętne myśli o konflikcie czekającym na niego w firmie, gdy w jego umyśle odezwała się kobieta rugająca mężczyznę, który przyszedł zabić jej ukochanego. Ona mówiła, a w jego mózgu formowała się i nabierała barw najpierw sama scena, potem pojawił się kontekst i niejako cały, skondensowany, dziwacznie zdegenerowany świat, w jakim przyszło żyć tym niespodziewanym bohaterom.

Wstał i o drugiej w nocy włączył komputer. Pisał do rana, a potem w ciągu niespełna tygodnia skończył i dopracował opowiadanie, które następnie wysłał do miesięcznika „Fantastyka”. Oczywiście nikt mu nie odpowiedział, ale nim się przekonał, że czeka daremnie, zdążył napisać kolejne.

— „Bywa i tak”, jak spuentowałby Kurt Vonnegut w „Rzeźni numer pięć”, gdyby pisał po polsku.

Wciąż widział dziewczynkę kryjącą się w objęciach krzyczącej matki i ziemię zmieszaną z kurzymi odchodami, zmierzwioną ołowianym deszczem, pryskającą na wszystkie strony. Jeszcze słyszał ryk silnika nisko lecącego myśliwca, gdy zza stoiska z sandałami wynurzył się z wielce zaaferowaną miną Dżony.

Wybrał się w taki upał we flanelowej koszuli. Rękawy zawinął niczym drwal.

Dżony Mamarony, jak nazywał go Plaut, był typem sportowca. Marek niemal natychmiast wystraszył się, że Dżony ma zamiar namawiać go, by zagrał w cosobotnim meczu piłkarskim. Miał dość otarć i sińców po ostatnim, a szczególnie głupiego gadania Dżonego o walce do ostatnich minut, w związku z czym, na wszelki wypadek, zrobił odpowiednio zbolałą minę.

— Morderstwo — zagaił lakonicznie Dżony.

Marek popatrzył wprost w siwe, głęboko osadzone oczy kolegi i nie znalazł w nich ani krzty wesołości czy charakterystycznej przekory.

— Znasz Staszka Ławę? — zapytał Dżony, a widząc, że Marek kiwa głową, kontynuował nerwowym szeptem tak głośno, że mijający ich ludzie zaczęli przystawać. — Nie, on nie zginął. Tu nie chodzi o Staszka...

— Ale powiedziałeś: morderstwo.

— Razem z Wiktorem Uznańskim znaleźli trupa. Staszek zawiadomił policję, a Wiktor gdzieś się zmył i teraz go szukają. Rano poszedłem z psem na spacer, na łąki koło stadionu. Patrzę, a tu pędzi tych dwóch oszołomów. Wprost na mnie. Wiktor takie susy sadził... — terkotał podniecony. — Zatrzymałem ich. Po drodze na komisariat opowiedzieli: słuchaj no, Marek, to było na samym brzegu lasu, w tych brzózkach koło torów, tam, gdzie kiedyś był przejazd niestrzeżony, a teraz nie ma. Poszli, rozumiesz, do lasu, bo się po tych deszczach ponoć pojawiły kozaki, ale ledwo weszli między drzewa, znaleźli... Początkowo myśleli, że to zwierzę, ale to były szczątki człowieka. Krew, mówili, jeszcze ciekła po pniach. Ciało zmielone. Kości. No i trup nie miał głowy. Tak opowiadał Stachu.

— Trup nie miał głowy — odruchowo powtórzył Marek.

Koszmarny sen powrócił. Uciekał w stronę torów, gałęzie brzóz siekły go po twarzy. Za nim, tuż za jego plecami, było to. Potężny stwór, który jednym uderzeniem szponiastej łapy mógłby z łatwością oderwać mu głowę.

Otaczający ich ludzie, wykorzystując zapadłe milczenie, zaczęli wypytywać Dżonego:

— Kogo zabili? Kto zabił?

Plaut zrobił krok w tył i o mało nie potknął się o torbę z zakupami. Ludzie napierali na Dżonego, a ten chętnie zaczął opowiadać krótką historię. Jeszcze wychylił się znad ramienia pani Basi z masarni...

— Zobacz, ile psów! — zawołał do odchodzącego Marka, wskazując ręką na dwa policyjne radiowozy, cierpliwie podążające za podmiejskim autobusem.

* * *