Syndrom Piotrusia Pana

Natalia Chrobak

Copyrights to:

Wirtualne Wydawnictwo „Goneta” Aneta Gonera

www.goneta.net

ul. Archiwalna 9 m 45

02-103 Warszawa

Redakcja i korekta: Eliza Galon

berenika1106@gmail.com

Okładka: Agnieszka Korfanty

info@korfanoart.eu

Redakcja ostateczna: Aneta Gonera

wydawnictwo@goneta.net

ISBN: 978-83-63783-48-8

Wydanie 1.

Warszawa, 9 czerwiec 2014

Tekst w całości ani we fragmentach nie może być powielany ani rozpowszechniany za pomocą urządzeń elektronicznych, mechanicznych, kopiujących, nagrywających i innych, w tym również nie może być umieszczany ani rozpowszechniany w postaci cyfrowej zarówno w Internecie, jak i w sieciach lokalnych bez pisemnej zgody wydawnictwa „Goneta” Aneta Gonera.

Konwersja do epub A3M Agencja Internetowa

Od redakcji:

Rodzaj poradnika/informatora wyjaśniającego dziwne relacje międzyludzkie w obecnym zurbanizowanym i mocno rozwiniętym technicznie świecie. Istnieje mnóstwo dowcipów i przypowieści o kobietach, tworzonych przez mężczyzn gubiących się w meandrach kobiecej natury. Okazuje się, że skomplikowana natura często męska i jego niezrozumiałe zachowanie zaskakuje również kobiety. Bezstresowe wychowaniem, nadopiekuńczość rodziców, a zwłaszcza matki może doprowadzić do dziwnych zachowań. Błędy wychowawcze mają ogromny wpływ na ludzką naturę u osoby dorosłej. Wielu nam znane są przypadki bycie wiecznym chłopcem u dorosłych i przecież wydawałoby się dojrzałych mężczyzn. Niniejszy wolumin rozbiera na części pierwsze przyczyny powstawania takiej postawy. Opisuje też symptomy i efekty współżycia w społeczeństwie trudnych przypadków wydawałoby się nie przystosowanych społecznie mężczyzn, opierając się na licznej fachowej literaturze i informacjach dostępnych w sieci.

E-book jest dla wszystkich, bo dotyczy to, niestety, dużej rzeszy współcześnie żyjących ludzi. W wielu sytuacjach informacje tu zawarte mogą pomóc w zrozumieniu i umiejętnym działaniu, by pomóc dostosować się swoistych Piotrusiów Panów — naszych braci, kochanków, mężów, a nawet ojców.

Wstęp

Media od zawsze towarzyszą człowiekowi, kreując jego zachowania, sposób postrzegania, światopogląd. Inspiracją do napisania tej książki były moje doświadczenia dziennikarza muzycznego oraz zainteresowanie mediami, a konkretnie prezentowanymi w nich wizerunkami mężczyzn, jak i samej męskości.

Według moich założeń media wpływają na zachowania społeczne. Chcę przedstawić ten proces na podstawie Syndromu Piotrusia Pana. Dlatego wybrałam grupę 15 muzyków, którzy nie tylko są odbiorcami mediów, ale też sami w nich występują.

W pierwszej części swojej pracy przedstawię, kim jest osoba z Syndromem Piotrusia Pana, jakie są jej główne cechy oraz w jaki sposób rozwija się ten Syndrom u mężczyzn. Ponieważ większość moich badanych jest wieku od 18 do 25 lat, skupiłam się na ich relacjach z innymi ludźmi oraz relacjami z partnerką. Jest to ważne, ponieważ w tym wieku właśnie ta część życia osoby z Syndromem Piotrusia Pana jest najbardziej widoczna, a przez to mierzalna.

Następnie przedstawię skróconą historię mediów i tego jak Media Stare oraz Nowe były i są wykorzystywane w celu wpływania na społeczne zachowania. Opisałam i scharakteryzowałam m.in. propagandę, manipulację, zasady oddziaływania reklamy, przekaz informacji podprogowych.

W kolejnej części książki opisuję jak przedstawiani są mężczyźni w mediach. Skupiam się na trzech typach mężczyzn, jak i samej męskości, czyli: Mężczyźnie Tradycyjnym, Nowym Mężczyźnie i Nowym Facecie. Są to typy, które obecnie można zobaczyć w mediach, jak i w społeczeństwie. Należy jednak pamiętać, że typy te się zmieniają, przechodzą ewolucję i nie zawsze można dostrzec je w idealnej formie. Obecnie najpowszechniejszym typem mężczyzny jest Nowy Facet, który częściowo ma cechy uosabiane z Syndromem Piotrusia Pana, są to np.: egocentryzm, skrajny konsumpcjonizm, blokada emocji.

W ostatniej części pracy przedstawiam wyniki swoich badań, które przeprowadzałam od stycznia do kwietnia 2013 roku na grupie 15 muzyków. Poprzez badania potwierdziła się moja teza, że: Media wpływają na Syndrom Piotrusia Pana, upowszechniając i modelując nowy wzór mężczyzny.

Rozdział I: Kim jest Piotruś Pan?

1.1. Przedstawienie Syndromu Piotrusia Pana

„Współcześni chłopcy, tak jak rówieśnicy Piotrusia Pana, cierpią dotkliwie. Wszędzie młodzi mężczyźni odmawiają wydoroślenia. Tysiące, może nawet setki tysięcy, idą ku dojrzałości jak na stracenie. Ogarnięci lękiem, uciekają, by powiększyć legion zagubionych chłopców. (…) Nie ma tam żadnych ograniczeń wiekowych”[1].

„To mężczyzna, który chce dobrze zarabiać, lubi drogie zabaweczki, dobrą imprezę, ale nie chce ponosić odpowiedzialności za cokolwiek. Przede wszystkim za innych ludzi. W końcu to jest wyznacznik dorosłości, a on zrobi wszystko, żeby zostać dzieckiem. Piotruś Pan to chłopiec, który pragnie mieć pięć lat, bo wie, że kiedy dorośnie, straci zdolność latania — poruszania się między światem realnym a krainą marzeń. Będzie musiał pójść do pracy, zacząć zarabiać na siebie, założyć rodzinę... W jego świecie zabawy nie istnieją pojęcia: konsekwencje, obowiązki. Piotruś Pan skupia się na sobie. Jest egocentrykiem. Nie jest zdolny do budowania trwałych więzi. Ludzi traktuje jak zabawki — chce mieć ich tylko i wyłącznie dla siebie, tak długo, aż się nimi nie znudzi. Kocha marzenia. Wieczny chłopiec śni o lataniu — chce się unosić nad ziemią. Według psychologów latanie oznacza niezgodę na rzeczywistość, chęć ucieczki przed trudami dorosłego życia”[2].

Syndromem Piotrusia Pana określa się mężczyzn i chłopców, którzy nie chcą dorosnąć. Wraz ze zmianami w strukturach społecznych, odwróceniem lub przewartościowaniem tego, co kobiece i męskie syndrom ten jest coraz bardziej widoczny. Według mnie dzieje się tak, ponieważ mężczyźni nie mają jasnych wzorów, które pokazywałyby, jak powinni się zachowywać. Wraz z rewolucją seksualną w latach 60. XX wieku, a nawet już po II wojnie światowej kobiety odebrały im część męskich zachowań. Stało się tak, ponieważ to kobiety musiały zarabiać na rodzinę, pójść do pracy, kiedy mężczyźni byli na froncie. W późniejszym czasie pojawił się feminizm, który postulował równość szans kobiet i mężczyzn zarówno w sferze zawodowej, jak i rodzinnej. Współcześnie nikogo już nie dziwi, kiedy to mężczyzna zajmuje się domem, robi pranie albo sprząta, a w tym czasie kobieta rozwija się zawodowo. Istnieje wiele nurtów feminizmu odróżniających się stanowiskami w takich kwestiach jak np. prawa kobiet i płeć kulturowa.

Współcześnie w społeczeństwach zachodnich pod pojęciem feminizmu rozumie się przede wszystkim nowy ruch feministyczny (feminizm drugiej fali), za którego początek uważa się wydanie przez Betty Friedan książki pt. Mistyka kobiecości w roku 1963. Poglądy reprezentowane przez wcześniejszą falę feminizmu (formalne równouprawnienie kobiet) zostały w dużej mierze przyswojone przez zachodnie społeczeństwa i przestały być elementem programu feministycznego.

Podstawą programu feminizmu jest dążenie do emancypacji kobiet i równouprawnienia płci zarówno pod względem formalnym, jak i faktycznym. Feminizm zajmuje się też problemem kobiecości, konstrukcją płci kulturowej oraz zwiększeniem udziału kobiet w różnych obszarach życia. Od lat sześćdziesiątych XX wieku wysunięto postulaty dotyczące uwzględnienia roli kobiet w historii, w której pomijano ich dorobek i osiągnięcia[3]. Teraz to kobieta może być głównym żywicielem domu, a przez to też staje się głową rodziny. Daje to też kobiecie możliwość zachowywania się w razie potrzeby jak mężczyzna lub jak kobieta. Mężczyźni nie mają takich możliwości i sami nie wiedzą, jaki jest prawdziwy mężczyzna. Skoro nie ma wzoru męskości, to często nie mają jak dorosnąć. Bo kim mają się stać?

We współczesnym świecie mamy do czynienia z kryzysem męskości. „Standardy realizowania zadań rozwojowych oraz częściowo strategie radzenia sobie z kryzysem są określane przez kulturę, w jakiej przyszło wzrastać i żyć danemu człowiekowi. Rozwój człowieka podlega bowiem naciskom wynikającym zarówno z biologii, jak i środowiska społecznego (oczekiwań, wymagań, stereotypów, norm społeczno-kulturowych itd.). Jeśli założymy, że sposób funkcjonowania osoby dorosłej i rodzaj podejmowanych wyzwań w naszej kulturze jest znacząco skorelowany z płcią kulturową, to zarówno społecznie tworzone standardy rozwojowe, jak i strategie (nie) radzenia sobie z kryzysami rozwojowymi będą miały swoją specyfikę rodzajową”[4].

Powodów powstawania syndromu jest wiele. Składają się na nie czynniki kulturowe, społeczne i psychologiczne. Jednak główne przyczyny to kryzys ojcostwa, rozpad więzi rodzinnych, brak czasu dla dzieci oraz niewłaściwy system wartości przekazywany w procesie wychowania.

Dlatego Syndrom Piotrusia Pana dotyka zwykle chłopców z klasy średniej. Są to najczęściej najstarsi synowie. Powodem, dla którego to właśnie oni mają ten syndrom, jest to, że ich ojcowie dużo pracują, nie ma ich w domu, więc chłopcy nie mają jak przejąć męskich wzorców zachowań. Na ogół ich rodzice są nieszczęśliwi w małżeństwie i mają problemy z komunikacją. Przez to dziecko otrzymuje mnóstwo sprzecznych sygnałów, są to najczęściej informacje utajone, które nie są przeznaczone dla dziecka, a raczej powinny dotrzeć do partnera. Np. żona jest zła na męża, bo czegoś nie zrobił i mówi synowi „Nie przeszkadzaj ojcu. Jest zmęczony po pracy. Nawet nie wyciągnął listów ze skrzynki” — dziecko otrzymuje komunikat, że tata jest zajęty i nie ma dla niego czasu, staje się tym samym dla niego niedostępny.

To powoduje, że „dzieci podążające śladem Piotrusia mają poważne problemy psychologiczne, które stają się powodem społecznego niedostosowania. Wiele z nich jest upośledzonych emocjonalnie i ma trudności w kontaktach z innymi ludźmi. Poczucie wyizolowania i nieudacznictwa pogłębia się, gdyż otoczenie jest na ogół mało tolerancyjne dla dorosłych zachowujących się jak dzieci”[5].

„Najgroźniejsze dla chłopca jest połączenie nadopiekuńczej matki i nieobecnego (czy to fizycznie, czy psychicznie) ojca. Niektóre pary decydują się na dziecko w momencie, gdy coś zaczyna się między nimi psuć. Mają nadzieję, że maleństwo na nowo ich połączy. Wydaje się, że potomek pobudzi w nich miłość, opiekuńczość, zbliży emocjonalnie. Czasem rzeczywiście dzieci stają się pomostem odbudowania głębszej więzi między rodzicami. Częściej jednak dziecko, a zwłaszcza syn, staje się dla matki emocjonalnym substytutem męża. Synek bezwarunkowo kocha mamusię, a ona zaczyna na nim koncentrować całą swą troskę i miłość. W rozwoju chłopca następuje moment, gdy musi zerwać emocjonalną pępowinę łączącą go z matką, za to pogłębić więź z ojcem. Jeśli mama do tego nie dopuszcza, zaczyna kształtować Piotrusia Pana. W rezultacie dba o wszelkie potrzeby swego synka, spełnia jego zachcianki, we wszystkim go wyręcza, poświęca się dla niego, stara się, by niczego mu nie brakowało. Trudno jest jej pomóc, gdyż uważa, że są to normalne objawy matczynej miłości. Nie zauważa, że to ona odnosi z układu najwięcej korzyści, wychowując osobę od siebie emocjonalnie uzależnioną. Mąż takiej kobiety najczęściej oddaje wychowanie syna całkowicie w jej ręce. Stwierdza: „Wychowanie to kobieca sprawa, nie będę się do tego mieszał”[6].

Syndrom Piotrusia Pana zakorzeniony jest głęboko w dzieciństwie i tam trzeba szukać jego przyczyn. Dopiero jednak w okresie pokwitania, czyli w 12 roku życia pojawiają się pierwsze objawy symptomu, które z wiekiem zaczynają się nasilać[7]. Każdy z pojawiających się z symptomów jest wynikiem „presji, jaką współczesne społeczeństwo wywiera na rodzinę, a w ostatecznym rozrachunku — na dziecko”[8].

Charakterystyczne dla Piotrusia Pana jest to, że mimo dorosłego wieku, odpowiedniego do rozpoczęcia życia „na własną rękę”, mieszka on nadal z rodzicami, nie chce się jednak do tego przyznać. Wie, że jest to raczej krępujące, zwłaszcza, jeśli ma on już więcej niż 25 lat, ale nie chce tego zmienić. Gdyby się wyprowadził, znaczyłoby to, że musi sobie radzić sam, a to wiąże się z dorastaniem, którego on unika[9].

Osoba z Syndromem Piotrusia Pana uczy się lub pracuje na niepełnym etacie, odnosi umiarkowane sukcesy. Staje się to kolejnym powodem w trudnościach wejścia w dorosłość. Łatwo to zaobserwować u studentów, których utrzymują rodzice — są już dorośli, ale sami nie płacą swoich rachunków i nie chcą tego zmienić.

Piotruś Pan „zapewnia, że jest zadeklarowanym heteroseksualistą, w rzeczywistości czuje się jednak bardzo niepewnie wobec kobiet”[10]. Dlatego mężczyźni dotknięci tym syndromem bardzo długo zostają prawiczkami. Prezentują jednak siebie jako „zdobywców niewieścich serc”, niesamowitych kochanków, a często też opisując swoje „podboje”, stają się męskimi szowinistami. Ciekawe jest tu zwłaszcza to, że przy kobietach często zachowują się szarmancko, nawet nieco przesadnie, jednak kiedy zostaną tylko w męskim gronie, sytuacja ta zmienia się diametralnie. Często uważa się ich także za erotomanów-gawędziarzy, których opowieści nie mają pokrycia w rzeczywistości. Robią to wszystko, aby wyjść na doświadczonych i akceptowanych, zwłaszcza, jeśli większość ich znajomych ma inicjację seksualną już za sobą. W ten sposób próbują udowodnić, że są prawdziwymi mężczyznami.

Przypisy

1 Dan Kiley, Syndrom Piotrusia Pana, wyd. Jacek Santorski & Co Agencja Wydawnicza Sp. z o.o., Warszawa 2007, str. 40 [przyp. autorka].

2 Jolanta Krasnowska-Dyńka, Dorosłość? To nie dla mnie!, Opoka, http://www.opoka.org.pl/biblioteka/P/PS/echo-2011-35-piotrDorosłość? To nie dla mnie!us-pan.html, dostępne: 16.11.2012 [przyp. autorka].

3 Robin Morgan, Sisterhood is Powerful [przyp. autorka].

4 Iwona Chmura-Rutkowska, Joanna Ostrouch, Mężczyźni na przełęczy życia. Studium socjopedagogiczne, wyd. Oficyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków 2007, str. 17 [przyp. autorka].

5 Dan Kiley, Syndrom Piotrusia Pana, wyd. Jacek Santorski & Co Agencja Wydawnicza Sp. z o.o., Warszawa 2007, str. 42 [przyp. autorka].

6 Bogna Białecka, Czy wychowujesz Piotrusia Pana?, Przewodnik Katolicki, http://www.przewodnik-katolicki.pl/nr/porady/czy_wychowujesz_piotrusia_pana.html, dostępne: 16.11.2012 [przyp. autorka].

7 Dan Kiley, Syndrom Piotrusia Pana, wyd. Jacek Santorski & Co Agencja Wydawnicza Sp. z o.o., Warszawa 2007, str. 42-43

8 Ibidem, str. 43 [przyp. autorka].

9 Ibidem, str. 54 [przyp. autorka].

10 Dan Kiley, Syndrom Piotrusia Pana, wyd. Jacek Santorski & Co Agencja Wydawnicza Sp. z o.o., Warszawa 2007, str. 54 [przyp. autorka].

Spis treści

Od redakcji:

Wstęp

Rozdział I: Kim jest Piotruś Pan?

1.1. Przedstawienie Syndromu Piotrusia Pana

1.2. Przejawy Syndromu Piotrusia Pana

1.3. Wendy czy Blaszany Dzwoneczek?

Rozdział II: Historia mediów i ich wykorzystania w celu wpływu na społeczeństwo

2.1. Historia Mediów

2.2. Modele komunikowania

2.3. Media stare i ich wykorzystanie w celu wpływania na społeczeństwo

2.4. Media nowe i ich wykorzystanie w celu wpływania na społeczeństwo

Rozdział III: Mężczyźni w mediach

3.1. Mężczyzna tradycyjny

3.2. Nowy mężczyzna

3.3 Nowy facet

Rozdział IV: Piotruś Pan a media

4.1. Wpływ mediów na kształtowanie i utrwalanie Syndromu Piotrusia Pana

Rozdział V: Założenia metodologiczne

5.1. Przedmiot i cel badań

5.2. Problem badawczy

5.3. Metody, techniki i narzędzia badawcze

5.4. Prezentacja grupy badanych

5.5. Prezentacja wyników badań

Wnioski

Spis tabel, zdjęć i wykresów

Aneks

Bibliografia:

Przypisy