Robert Janas

Ziarno prawdy

czyli o tym,

jak zwykłe dzieje stawały się historią,

a historia legendą.

Tom IV

Wit

Drogi czytelniku!

Odrobinę Ziarna Prawdy z dawnych wieków, które kształtowały późniejszą polską państwowość i tożsamość odkryją przed tobą:

Tom I – Kres wędrówki

Tom II – Wojewoda

Tom III – Nieodgadniony los

Tom IV – Wit

Do pobrania w dobrych księgarniach internetowych.

Copyright © by Robert Janas

Wszelkie prawa zastrzeżone. Rozpowszechnianie i kopiowanie całości lub części publikacji zabronione bez pisemnej zgody autora.

Projekt okładki: Paweł Ryży

ISBN 978-83-941031-9-4 pdf

ISBN 978-83-941243-0-4 ePUB

ISBN 978-83-941243-1-1 Mobi

Konwersja: A3M

Ziarno prawdy.
Tom IV Wit

Nocną ciszę zakłócał szczęk oręża. Książe wraz ze swoją drużyną wytropił w puszczy oddział jakiegoś plemienia z północy, o którym doszła go wieść, że łupi ludność jego północno zachodnich ziem. Wróg okazał się mało liczny toteż książę postanowił rozprawić się z nim nie czekając na posiłki. Kilkunastu uzbrojonych wojów wystarczyło, aby przeciwstawić się luźnej bandzie wyposażonej w kije, narzędzia rolne i co najwyżej włócznie, niezbyt skuteczne w walce wręcz przeciwko mieczom. Moment do ataku również był wybrany odpowiednio. Książę poprowadził drużynę gdy wróg uśpiony nocną porą, trwał w letargu długo po północ, ale również odpowiednio długo przed brzaskiem, kiedy sen jest najmocniejszy. Odpowiedni plan i siły wystarczyły, jednak nie na tyle, aby obyć się bez ran. Przeciwnik okazał się być wprawiony w potyczki i stawił zaciekły opór. Kilku druhów księcia poległo w boju oraz kilku zostało rannych. Jednak potyczka okazała się zwycięską. Kilku wrogich wojowników padło śmiertelnie ranionych, jakaś część uciekła do puszczy jednak bez koni i żywności. Resztę pojmano.

Po bitwie wojowie księcia zajęli się zbieraniem dóbr zastanych w obozowisku wroga oraz krępowaniem pojmanych jeńców.

– Co cenne zabrać, a co niepotrzebne spalić – rozkazał książę.

Chodziło o to, aby po powrocie książęcej drużyny uciekinierzy nie mieli co odzyskać i aby utrudnić im możliwość odtworzenia sił.

– Wiadomo kim oni są? – książę spytał Dobromira swojego przybocznego.

– Jedni mają amulety z wizerunkami czarnego konia, a inni z zarysem drzewa.

– Koń i drzewo – powtórzył książę. – Drzewo to zapewne dąb. To znaki Trygław1. Zatem mamy do czynienia z Wieluńczanami2. Kiedy przestaną nas nękać.? Jarowit! – zawołał książę jednego z przybocznych. – Bierz czternastu zbrojnych. Będziesz patrolował okolicę. Masz strzec sioła chłopskie przed uciekinierami – rozkazał książę. – Niestek, weź resztę wojów. Zabierzecie łupy i jeńców do grodu. My wracamy do Kruszwicy – tym razem zwrócił się do Dobromira.

* * *

Gród wraz z brzaskiem wschodzącego słońca powoli budził się do życia. Straże otwierały wrota by wpuścić okoliczną ludność schodzącą się do wykonywania prac na rzecz grodziska. Syn księcia korzystając z okazji, że nie ma ojca postanowił cichaczem wyprawić się do lasu. Zszedł do stajni. Miał umowę z pomocnikiem stajennego, który zawsze trzymał przygotowanego konia dla młodego pana, za co od czasu do czasu dostawał jakiś sztylecik, albo łyżkę, albo cięciwę od łuku, lub po prostu coś z książęcego stołu.

– Koń gotowy?

– A jakże, gotowy – odparł chłopak.

Młody książę dosiadł rumaka i cichaczem pokłusował do lasu.

Las był gęstawy, osnuty poranną mgłą. Chłopiec prowadził rumaka sobie tylko znanym szlakiem. Nie wytaczały go żadne ścieżki, toteż marszruta była kręta.

Po jakimś czasie dotarł do chatki, lekko pochylonej ku ziemi, z delikatnym dymem wydobywającym się z komina mieszającym się z poranną mgłą. Przystopował rumaka, zeskoczył na ziemię, przywiązał do gałęzi pobliskiego drzewa. Powoli zajrzał do chaty.

Wnętrze było ciemne i jak zwykle pełne jakichś dziwnych przedmiotów. Na palenisku stał kociołek z grzejącym się w nim lekko zielonkawym i śmierdzącym płynem. Na podłodze i na półkach poustawiane były gliniane garnki zawierające jakieś maści, płyny lub popiół startych korzeni i liści. Gdzieniegdzie stały woreczki z nasionami różnorakich roślin.

Dawno cię nie było – odezwał się głos gdzieś spomiędzy nagromadzonych przedmiotów.

Chłopak wzdrygnął się na dźwięk głosu.

– Przestraszyłaś mnie babo. Nie można cię odróżnić od tych rupieci.

–To po co przyszedłeś jak ci się nie podoba?

Cicho bo cię przekłuję – chłopiec pokazał kobiecie wymownym gestem sztylet, który miał przy sobie. – Trochę szacunku dla swojego pana. Wszystko gotowe?

Kobieta wstała z barłogu, podeszła do kociołka, zamieszała w nim kilka razy – Gotowe – odrzekła. – Lubisz tu przychodzić, wiem że lubisz, a tak w ogóle to jeszcze nie jesteś moim panem.

Młodzieniec obiegł wzrokiem pomieszczenie w poszukiwaniu jakiegoś siedziska.

Kobieta zorientowała się czego szuka. Podeszła do jakichś gratów. Jednym ruchem ręki strąciła na podłogę rupiecie z jakiejś beczki, która pełniła rolę stołu, przy której stały też małe zydelki.

– Tutaj, tutaj możesz usiąść – wskazała chłopcu miejsce.

Czego chcesz? – spytała stawiając przed chłopcem kubek z naparem nalanym z kociołka.

– Jak to czego? Abyś rzuciła kośćmi. – Chłopak usiadł, wziął do ręki kubek, powąchał i aż wzdrygnął się od zapachu. – Co tu nawarzyłaś czarownico?

– Jakbyś wiedział to byś nie wypił. Ha, ha, ha... – Zaśmiała się swoją szczerbatą twarzą w odpowiedzi.

– Kiedyś cię uduszę za te paskudztwa – odpowiedział gość próbując napar jednocześnie krzywiąc się z powodu jego zapachu jak i smaku.

– Skąd wiesz, że ja cię wcześniej nie otruję?

Chłopiec spojrzał na kobietę spod oka i roześmiał się – Wiesz, tak naprawdę to jesteśmy do siebie podobni. Może nawet polubiłbym cię, – po chwili namysłu dorzucił – gdybyś się trochę umyła, oczywiście. – I oboje parsknęli śmiechem.

W głowie młodzieńca trochę się zakręciło od wypitego napoju.

– Co chcesz wiedzieć? – spytała kobieta.

– Jest taka młoda dziewczyna w podgrodziu. Ma jasne włosy, czasem związane w piękny warkocz, a czasem rozpuszczone – książę opowiadając miał przed oczami jej postać. Zauważył ją kiedyś jak na straganie wybierała jakieś warzywa. – Taka piękność, jakby ulepiona z płatków śniegu... – kontynuował młodzieniec.

Masz coś co do niej należy? – spytała kobieta. Chłopak wyjął małe zawiniątko, a z niego wydobył jabłko. Położył je na beczce.

– Co to? – zdziwiła się kobieta.

– Wtedy, na straganie,... Ona go dotknęła. Zwą ją Rosławką.

– Chyba rzeczywiście jesteś zakochany – stwierdziła gospodyni. Rzuciła kawałki kości obok jabłka. Nachyliła się nad wcześniej zapaloną świecą jakby wciągając dym z tlącego się knota i poczęła wpatrywać się nieco tępym wzrokiem w rozsypane kości.

– Tak. Widzę dziewczynę o pięknej postaci, o jasnych włosach. Przy niej chłopiec, o przystojnym wyglądzie i tak jak ona o jasnych włosach – przerwała, spojrzała na swojego gościa, jego czarno krucze włosy nie pasowały do chłopca z wizji.

Syn księcia przerwał widzenie. – Jak zawsze wszystko musisz spaprać – rzekł z wyrzutem strącając jabłko.

– Połóż coś co należy do ciebie, a powiem ci kto tobie pisany – kobieta odparła szybko i dodała po krótkiej przerwie: – Tylko coś cenniejszego niż jabłko.

Było zwyczajem, że fanty, do których przewidywaczka stawiała losy zostawały dla niej jako zapłata za wróżbę.

Gość wyjął spod płaszcza mały nóż służący do obrabiania zwierzyny. Położył go przed kobietą, która zbierała rozrzucone kostki. Zgarnęła je do kubka, zakręciła nimi w powietrzu jakieś tajemne znaki i rzuciła obok nożyka.

– Jak za mgłą widzę postać młodej niewiasty.

– Jest choć piękną? – przerwał książę.

– Najpierw nie wydała mi się taką. Ale jak patrzę dłużej to dostrzegam w niej rysy szlachetne, urodziwe. Zapewne jest to panna nie z naszych ludów. Dostrzegam w niej spryt i odwagę.

– A mnie widzisz w tych swoich bredniach?

Kobieta spojrzała na młodzieńca i ciągnęła swoją wróżbę.

– Będą ci się kłaniać wszystkie ludy, jak twojemu ojcu. Będziesz wielki i szanowany.

– Ale kiedy to nastąpi? – spytał książę.

– Tego nie widać – odrzekła.

– Zatem powiedz co widzisz teraz? – spytał kładąc jednocześnie obok kości bogato zdobioną klamrę od ojcowskiego płaszcza.

Kobieta zebrała kostki i jak wcześniej uprzednio zataczając znaki w powietrzu wyrzuciła kości obok klamry. Spojrzała na nie i rzekła. – Właściciel klamry to mąż dzielny i roztropny, surowy ale i sprawiedliwy. Coś mi się widzi, że jeszcze dużo przed nim zadań, choć trudnych, wymagających poświęceń, ale uwieńczonych sukcesem. Czas jego jeszcze długi w poważaniu i mirze okazywanym przez wszystkich

– Słuchaj no babo. A skąd wiesz, że żywot jego długi? – spytał gość.

– Tak pokazują kości – odrzekła.

– To znaczy? Czy mogłabyś mi pokazać co konkretnie na to wskazuje?

Kobieta najpierw niechętnie, ale mając na uwadze tyle fantów, które książę dziś jej zostawi wyciągnęła palec w kierunku najdłuższej kostki.

– To jest los żywota, trzy nacięcia z jednej strony jako znak Rodzanic3 oznaczają narodziny. A ten znak miecza po drugiej stronie jest znakiem Welesa4 wzywającego do krainy przodków. Ta kość – przepowiadaczka wskazała palcem – z tymi wcięciami jakby kwiat, to czas Mory5. Widzisz? Kość Mory leży jakby wzdłuż losu żywota. Gdyby kość Mory przesunąć lekko w kierunku kości żywota – kobieta w powietrzu kreśliła palcem linię – to wyszłaby poza kość żywota, nie krzyżują się. To oznacza, że życie będzie długie. Nachylenie kości Mory w kierunku miecza na kości żywota oznacza, że śmierć przyjdzie naturalnie.

– A niechybna śmierć, jak kości musiałyby się ułożyć?

– Kość Mory musiałaby ułożyć się tak, że jej przedłużenie krzyżowałoby się z losem żywota. Im przecięcie wypadłoby bliżej kresek tym Mora szybciej przyszła by po człeka – odparła przepowiadaczka.

– A gdyby tak – dopytywał chłopiec – przedłużenie kości Mory wypadło poza Kość żywota, ale po stronie kresek?

Kobieta spojrzała na młodzieńca. – Niechybna śmierć – odparła.

Chłopak wysunął rękę nad układanką rozrzuconych losów, jakby niepewny, co chce zrobić, z dziwnym błyskiem w oku dotknął kości Mory. Przełożył ją tak, że przedłużenie wypadłoby poniżej kresek na losie żywota.

– Tak nie można. Nie można zmieniać losów – zaprotestowała kobieta zbierając szybko wszystkie kości jakby chciała ukryć czyn swego gościa.

– Cicho wiedźmo – odparł chłopak jednocześnie wstając i kierując się ku wyjściu.

Dosiadał swojego rumaka. Z chaty wybiegła za nim szybko kobieta krzycząc: – Niebezpiecznie jest zmieniać losy. Żywot człowieczy należy do Roda6. Musisz go przebłagać, aby urażony twoją arogancją nie odmienił twojego losu.

Syn księcia odpowiedział tylko śmiechem i odjechał.

* * *

Gdy książę odpoczął po wyprawie przeciw najeźdźcom zwołano starszyznę, aby się naradzić. Sala napełniała się zaufanymi księcia. Pod oknami stało książęce siedzisko. Wzdłuż sali rozstawione były ławy dla doradców i innych zapraszanych na spotkania osób. Ściany zdobiły trofea myśliwskie: wyprawione głowy dzików, jeleni z rozłożystymi porożami, niedźwiedzi i różnorakiego pomniejszego zwierza.

Wczoraj złapaliśmy kilku Wieluńczan – rozpoczął książę – którzy w grupie nękali chłopskie sioła na północnych ziemiach. Spalili dwie wioski, zabili kilku chłopów.

– Rozerwać ich końmi – rzucił któryś z doradców księcia.

– Czy ich łupy były liczne? – spytał Blizbor.

– Znaleźliśmy przy nich oprócz jadła trochę cennych drobiazgów zrabowanych z chałup – odrzekł Dobromir, który z całego zebranego towarzystwa jako jedyny towarzyszył księciu w ostatniej wyprawie.

– A co mówią chłopi? – zadał pytanie Nasław, inny z plemiennej starszyzny.

– Jeśli wierzyć co mówią, to zrabowano im bydło, trzodę, kozy, kury, gęsi, a także zborze. – Dobromir odpowiadał dalej.

– Zatem gdzieś ukryli zdobycz – dodał ktoś z obecnych.

– Albo rozdzieli się i część wróciła do swoich z łupami, a część została, aby zrobić jeszcze kilka najazdów – wtrącił jeszcze ktoś inny

– Zatem co radzicie? – zapytał książę.

– Rozerwać ich końmi. Pod topór. Najechać na nich. – Rzucali swe gniewne propozycje niektórzy z książęcej rady.

– Najechać? Na kogo? – spytał książęcy Piastun.

Swego czasu był on nauczycielem książęcego syna i kilku innych chłopców spośród co znamienitszych dworzan. Gdy podopieczni powyrastali spod jego opieki, przyjął obowiązki zarządcy grodu, lecz miano Piastuna przylgnęło do niego na stałe. Często służył księciu dobrą radą. Z czasem, zyskał u księcia zaufanie jako oddany przyjaciel. Wyróżniał się mądrością i przenikliwością. Piastun rzeczywiście był całkowicie oddany swemu Panu, zawsze wierny i gotowy służyć radą. Książę poznał się na nim. Wiedział, że może powierzyć mu nawet najtajniejsze sprawy. Zatem książę włączył go do grona starszyzny.

– Na wszystkich Wieluńczan? – kontynuował Piastun. – Wymagałoby to zaangażowania większości plemion lechickich pozostawiając je bez obrony na hordy wrogo nastawionych plemion czyhających tylko sposobności, aby złupić nasze ziemie. Gdyby nawet zostawili nas w spokoju, to wszystkie ludy pomorskie i połabskie ściągnęłyby z odsieczą Wieluńczanom. Zapewne nie doszlibyśmy nawet do Jumna7.

– Ale nie może to ujść płazem – wykrzyknął kolejny z doradców książęcych.

– Toteż wyprawmy poselstwo. – Jarowit był najbardziej ugodowym z całego towarzystwa. – Pokażmy naszą dobrą wolę może nawet pozyskamy Wieluńczan przeciw najbardziej nękających nas Obodrzycom8.

Książę wstał ze swojego tronu.

– Niestek ma rację. Pojedziesz z poselstwem do Jumna. Zabierzesz ze sobą cenne dobra oraz oddasz jeńców jako wyraz dobrej woli. Szczegóły misji omówimy później. Blizbor oraz Przezmir zorganizujcie patrole na szlakach oraz w lasach i nie przepuszczać żadnym zbójom.

– A co z ludźmi? – odezwał się piastun. – Ludzie ze spalonych wiosek przyszli do grodu. Nie mają co jeść i gdzie się podziać.

– Wydać na każdą rodzinę po dwie kozy, oraz po kilka kokoszy i a ziarna nie żałować. – zarządził książę.

Ze swego miejsca wstał niezabierający do tej pory głosu Ubysław. – Gdzie jest wasz syn Panie? Nie ma go z nami. Nie zapoznaje się ze sprawami. Nie było go na wyprawie razem z Tobą. Jakiego odziedziczymy władcę, który nie zna spraw państwowych, ani nie jest wprawiony w boju?

– Najczęściej można go spotkać włóczącego się po lesie, albo uganiającego się za młódkami z podgrodzia – dodał jeszcze Niestek. – Może choć pojedzie ze mną do Jumna?

– Nie – odparł książę – będzie mi potrzebny tutaj. W rzeczywistości troska ojcowska nie pozwalała narażać syna, jednocześnie był wobec niego zbyt uległy. Prawdą też było, że chłopiec niezbyt interesował się sprawami państwowymi. Ważniejsze dla niego były jarmarki gdzie mógł oglądać piękne towary przywożone przez obcych kupców, a czasem występy jakichś wędrownych kuglarzy. Chętniej obcował z wszelakimi magami i wróżbitami aniżeli wprawianiem się do oręża. Z wiekiem coraz częściej poszukiwał towarzystwa, gdzie mógłby napić się miodu lub piwa aniżeli rozważać losy kraju.

– Mamy jeszcze jeden problem, Panie – odezwał się ponownie Piastun. – Okoliczni chłopi skarżą się, że pod zagrody podchodzi niedźwiedź i wyrządza szkody w bydle.

– No to, trzeba uwolnić chłopstwo od szkodnika – stwierdził książę. – Wyślij paru łowczych niech zbadają gdzie są najświeższe tropy.

– Już to zrobiliśmy. Wszystko wskazuje na to, że ukrywa się w bukowym jarze.

– Koniec na dzisiaj, kto chce niech zabierze swoich ludzi i przed świtem ruszamy na polowanie. – Książę powiedział to wychodząc już z sali razem z Piastunem i niemal nie potknął się o młodego chłopca, który czekał na swojego ojca i zasłyszał słowa o polowaniu.

– Tatko mogę jechać z tobą, proszę. – Chłopiec wpadł w objęcia Piastunowi.

– Oczywiście synku – odparł Piastun – ale jak nadejdzie twój czas. Chłopiec odskoczył od ojca i pogonił korytarzem goniąc wyimaginowanego zwierza z łukiem zrobionym z wierzbowej witki. Zdarzeniu przyglądał się książę zazdroszcząc Piastunowi, że ten mały chłopiec wykazuje więcej męstwa niż jego własny, prawie już dorosły syn.

– Chciałbym mieć takiego syna – zwrócił się do Piastuna. – Czuję, że twój chłopak kiedyś wsławi się męstwem.

Chłopiec miał skończony zaledwie szósty rok życia, ale swoją bystrością umysłu i ciekawością świata przewyższał inną dziatwę. Piastun w duchu dziękował Rodowi za syna jakim go obdarzył.

* * *

Wschodzące słońce powoli rozświetlało budzący się las. Drzewa rosły tutaj gęsto. Stare dęby mieszały się z wyniosłymi bukami. W górze roztaczały się cudowne korony akacji. W innym miejscu siwe brzozy tworzyły sielski zagajnik. W niższych piętrach lasu gęsto rosły różnego rodzaju krzewy i paprocie tworząc z lasu gęsty bór. Poza gdzieniegdzie przecinającymi las duktami była to istna gęstwina. Nie dość, że dawała obfitość pożywienia, to również pozwalała na znalezienie odpowiedniego dla każdego zwierzęcia schronienia. Toteż w lasach żyło całe mnóstwo różnego zwierza. Od najbardziej płochliwych królików i zajęcy poprzez rosomaki, kuny, łasice, wiewiórki, dziki, do wszelkiego rodzaju jeleniowatych. Las zamieszkiwały również drapieżniki takie jak wilki, rysie, żbiki. Królem puszczy były jednak rzadko spotykane olbrzymie tury. Nikt nie śmiał na nie polować, choć może nie tylko z powodu szacunku jakim były otaczane, ale wydawać się mogło, że raczej z respektu jaki budziły u wszelkiego człeka.

Las cicho przemierzali wojowie towarzyszący księciu w polowaniu. Wszyscy trzymali w pogotowiu łuki lub włócznie by móc je w każdej chwili użyć. Każdy stawiał kroki ostrożnie jakby tropił wroga nie chcąc jednocześnie być przez niego zauważonym. Na każde skrzypnięcie gałązki książę reagował błyskawicznie. Ciało bezszelestnie podążało za słuchem. Wzrok szybko podążał za dźwiękiem oceniając jego ewentualną przyczynę. Łowczy porozumiewali się na migi. Nikt nie śmiał odezwać się, aby nie spłoszyć tropionego zwierza. Przed nimi większa grupa gęstych krzewów. Tropy wskazywały, że właśnie tam kryje się niedźwiedź.

Polowanie na niedźwiedzia było nie lada wyczynem toteż nieczęsto urządzano łowy na tego drapieżnika. Zresztą nie było zbytnio okazji, gdyż niedźwiedzie raczej zamieszkiwały bardziej niedostępne knieje, jakby specjalnie próbując nie wchodzić ludziom w drogę. Zdarzało się jednak, że jakiś osobnik zbytnio podchodził do ludzkich siedlisk wyrządzając szkody, czy to w uprawach, czy zagryzając w nocy jakąś owcę lub kozę. Gdy najścia stawały się zbyt uciążliwe książę zapowiadał łowy, aby uwolnić chłopstwo od szkodnika i strachu jaki siał na całą okolicę. Najczęściej książę sam brał udział w tych łowach, przez co był otaczany przez poddanych mirem za opiekę jaką ich otaczał nie zważając na ryzyko spotkania się z bestią oko w oko. Co prawda polowania stanowiły dla księcia wspaniałą rozrywkę. Emocje związane z tropieniem zwierza ukoronowane udanymi łowami były nie do zastąpienia. Książę był mężem silnym i dzielnym, wprawionym nie tylko w polowaniach ale i w prawdziwych potyczkach wojennych.

Krzaki zaszeleściły. Gałęzie lekko się poruszyły. Wszyscy zamarli w oczekiwaniu. Książe dał znak aby łowczy przygotowali się do ewentualnego ataku. Wszyscy w skupieniu napieli swoje zmysły, aby móc natychmiast zareagować gdy tylko niedźwiedź wychyli ze swojej kryjówki choćby ucho. Ruch w gęstwinie dawał do zrozumienia, że zwierz właśnie się zbliża. Łowczy spięli mięśnie gotowe do rzutu włóczni lub strzału z łuku. Tymczasem z krzaków wyszedł młody dzik nie zdając sobie sprawy z zagrożenia w jakim się znalazł. Gdy zwierzę zauważyło postacie czyhających, jakby na niego wojowników, znieruchomiało na chwilę. Wydawałoby się, że dzik natychmiast umknie ze strachu tym czasem warchlak spojrzał na kilku z nich, odchrząknął parę razy, i jakby zniesmaczony zakłóceniem mu spokojnego wędrowania po sobie tylko znanych ścieżkach, poszedł dalej chrząkając i wywijając śmiesznie ogonkiem. Łowczy stali też przez chwilę w zdumieniu. Ale napięcie puściło i wprawiło dzielnych wojów w śmiech. Przyboczny księcia mimo wszystko napiął cięciwę swego łuku aby ustrzelić zuchwałego dziczka lecz książę położył mu rękę na ramieniu.

– Zostaw, jeszcze jest młody i nie będzie z niego pożytku. Upolujemy go jak podrośnie. – I dodał: – Za bardzo nahałasowaliśmy i misiek pewnie jest już daleko. Jutro spróbujemy go wytropić.

– Którędy wracamy do grodu? – zapytał jeden z wojów.

– Myślę, że najpierw coś przegryziemy. Hej tam, dawać jadło i chodźcie się pożywić! – książę zwoływał wszystkich.

Zaczęto czynić małe przygotowania. Wyciągano z przytroczonych tobołków podpłomyki oraz mięsiwo. Ktoś tam wyciągnął bukłaczek z winem. Zaczęto rozsiadać się na małej polance na posiłek i dla odpoczynku. Niektórzy siadali wprost na trawie inni na jakimś wystającym korzeniu. Książę i kilku ważniejszych pod względem starszeństwa uczestników leśnej biesiady siedli na zwalonym pniu. Rozmawiali, śmiali się i przechwalali swoimi myśliwskimi dokonaniami. Jeden z młodych łowczych wstał i kierował się w stronę lasu.

– A ty dokąd? – spytał książę.

– Za potrzebą. Zaraz wracam.

Młodzieniec wszedł do lasu. Gęste zarośla skryły go całkowicie. Coś jednak niepokoiło księcia. Ktoś coś do niego mówił, ale on jakby nie słyszał. Całą uwagę skupił na zaroślach, w których zniknął młodzieniec. Książę dostrzegł ruch w miejscu gdzie najprawdopodobniej znajdował młody myśliwy. Gałęzie poruszały się zbyt mocno, jakby nienaturalnie do siły ludzkiej jaką mógł człowiek na nie wywierać przeciskając się przez zarośla.

– Niedźwiedź – przeszło przez myśl księciu – człowiek w niebezpieczeństwie.

Reakcja była błyskawiczna. Książę, natychmiast chwytając włócznię, rzucił się w kierunku skąd dochodził trzask gałązek. Już był gotów zaatakować ale z gęstwiny wyszedł właśnie młody myśliwy, na którego twarzy pojawiło się wielkie zdumienie gdy zauważył swego pana gotowego do wpakowania mu włóczni prosto w pierś. Książę też się nieco zbił z tropu ale miał rację, tuż za młodym kompanem nadal coś poruszało gałęziami. Coś się zbliżało. Książę nieco odsunął się do tyłu, ale młodzik nie zdążył. Tuż za nim pojawił się niedźwiedź, który zauważywszy intruzów stanął na tylnych łapach aby pokazać kto tu jest panem. Reakcja wprawnych myśliwych była błyskawiczna i skuteczna. W kierunku zwierza natychmiast poleciały włócznie i strzały z łuków. Jednak zwierz padając przed siebie z rykiem i bólem zahaczył pazurem o ramię młodzieńca, który również upadł na ziemię. Myśliwi dopadli do zwierza i dokończyli swoje dzieło.

Młody wojownik leżał bez ruchu. Na ramieniu miał rozdartą koszulę, która w tym miejscu nasiąkła już krwią od rany jaką zadał niedźwiedź. Książę nachylił się nad młodym kompanem, aby sprawdzić czy rana jest groźna. Obrócił myśliwego na plecy. Oczy młodzika były zamknięte. Jednak od razu było widać, że oddycha.

– Godzimirze, słyszysz mnie. Odezwij się, przecież muszę cię żywym ojcu odstawić.

Okazało się, że młodzik znieruchomiał ze strachu, a rana w rzeczywistości jest płytka i wystarczy ją tylko opatrzyć.

Nagle nie wiadomo skąd wyskoczyła pędem ciemna kulka z głośnym kwikiem. Przesuwała się błyskawicznie w kierunku rannego. W jednej chwili nieco skorygowała swój tor i całym impetem wpadła w księcia. Jeden z myśliwych oprzytomniawszy, wypuścił w kierunku dzika strzałę. Choć grot utkwił w ciele zwierzęcia, było już za późno. Swymi kłami zdążył dźgnąć w książęcy bok. Dopiero następne celne śmignięcia strzał dokończyły dzieła. Dzik padł. Najprawdopodobniej był to ten sam dziczek, który wcześniej zignorował obecność ludzi w lesie, a teraz postanowił pomścić niedźwiedzia. Książę wstał z ziemi trzymając się za zranny bok. Kilku druhów podskoczyło ku niemu, aby go podtrzymać. Książę uniósł koszulę, by sprawdzić co z nim. Kły dzika przecięły skórę na znacznej długości i krew sączyła się z boku dość obficie.

– Nic to. Nie z takich już opresji wychodziłem – książę pocieszał sam siebie i innych szczerze zmartwionych wydarzeniem. – No to mamy dwóch rannych. Na szczęcie lekko.

Kilku myśliwych pozostało, aby sprawić niedźwiedzia i zabrać trofea. Pozostali poszli do koni by czym prędzej wracać do grodu. Pogoń za tropami niedźwiedzia odwiodła myśliwych dość daleko od miejsca gdzie zostawiono konie. Marsz przez las zaczął ciążyć księciu coraz bardziej. Wydawało mu się, że trwa to już dłużej niż całe polowanie. W głowie coraz bardziej wirował świat. Jakieś głosy stawały się coraz głośniejsze, coraz bardziej nie do zniesienia. Zwykłe rozmowy druhów gdzieś w oddali, kołatały się nieskładnie po głowie. W pewnym momencie książę upadł. Wszyscy podbiegli aby nieść pomoc swemu panu.

– Panie co się dzieje? Już niedaleko konie – zwrócił się do niego Dobromir, najlepszy przyjaciel i przyrodni brat księcia.

Książę nie odpowiadał. Twarz mu zbladła i leżał nieruchomo na leśnej ściółce.

– Skoczcie po konie. Tylko prędko – zarządził Dobromir. Tym czasem zsunął księciu wierzchnie okrycie i zakrwawioną koszulę w miejscu rany, aby sprawdzić co się z nią dzieje. Nie wierzył własnym oczom. Rana nie była wcale płytka. Wręcz przeciwnie. Skóra była całkowicie przecięta, poszarpana na brzegu, pełna krwi, spod której widać było również wyłaniające się i prawdopodobnie uszkodzone wnętrzności.

* * *

Nie potrafiono zapobiec krwotokowi. Książę słabł z każdym dniem. Właściwie był pogrążony w ciągłej drzemce lub całkiem tracił przytomność tylko od czasu do czasu powracając świadomością do otaczającego go świata. Pościągano do grodu różnych znachorów i zielarzy, aby leczyli księcia w chorobie. Nikt jednak nie mógł nic poradzić. Niektórzy przygotowywali jakieś mikstury, którymi obkładano ranę lub podawali do picia wywary z ziół, które tylko nieco uśmierzały ból i wtrącały księcia w dłuższe lub krótsze odrętwienie. Wszyscy spodziewali się najgorszego. Żercy9 składali bogom ofiary, aby odwrócili los.

W pobliżu książęcej komnaty gromadzili się najznamienitsi panowie. Do grodu przybywali naczelnicy plemienni z dalszych i bliższych okolic. Wszyscy czuwali w pobliżu. Rozmawiano o bieżących sprawach. Spekulowano o następstwach rychłej śmierci księcia. Niektórzy po cichu kalkulowali czy nie urządzić najazdu i nie przejąć władzy. Rozsądek jednak podpowiadał aby czekać spokojnie i wspólnie obrać następcę, który cieszyłby się ogólnym zaufaniem. Wiedziano bowiem, że działanie na własną rękę doprowadziłoby do rychłego podziału, a nawet do wojen między poszczególnymi plemionami.

Niektóre z tych rozmów trafiały do uszu Piastuna, który z racji swoich obowiązków często przebywał pośród gości. Zadbał, aby każdemu przydzielić kwaterę, oraz aby nie zabrakło jadła. Zasłyszane rozmowy budziły jego niepokój. Chciał coś zaradzić, aby nie doszło do ewentualnej wojny pomiędzy plemionami zjednoczonymi przez umierającego księcia.

Wśród przybyłych gości był też Przezmir, jeden z przyrodnich braci księcia. Piastun postanowił podzielić się z nim swoimi obawami. Odszukał go pośród gości.

– Chciałbym z tobą pomówić, Przezmirze.

– No nareszcie. Już myślałem, że do szczętu o mnie zapomniałeś.

Książęcy brat był bardzo rubasznym człowiekiem. Chociaż swoją posturą wzbudzał szacunek, to każdy poznawszy go bliżej stwierdzał, że jest to człowiek o gołębim sercu. Przezmir był rówieśnikiem Piastuna. W dzieciństwie razem spędzali mnóstwo czasu. Łączyła ich szczera przyjaźń.

– Musimy pogadać o ważnych sprawach – zwrócił się ponownie Piastun.

– A o czym tu teraz gadać? Czekać trzeba – odparł Przezmir.

– Słyszałeś o czym szemrzą naczelnicy plemienni?

– No słyszałem – odszeptał Przezmir – oni tak zawsze. Wiesz, że gadki o władzy to ich najlepsza rozrywka.

– Na kiedy możesz zwołać swoich braci? – cicho spytał Piastun.

– Są prawie wszyscy, a reszta ściągnie niebawem.

– Prześlij im wiadomość, że być może ważą się losy państwa. I że są potrzebni wszyscy.

Książę pozostawiał po sobie kraj skupiający wiele plemion którym patronował. Zawdzięczał to mądrą polityką swoich poprzedników oraz naturalnemu jednoczeniu się plemion przeciw zewnętrznym wrogom, choć co prawda nie obyło się też bez użycia oręża przeciw, co niektórym krnąbrnym i mającym wysokie ambicje wodzom plemiennym. Umierający książę podtrzymywał tę tradycję.

Częste najazdy wrogich oddziałów przyczyniły się do utworzenia licznych drużyn zbrojnych. Pieczę nad nimi powierzył swoim dwudziestu, szczerze oddanym, przyrodnim braciom. W czasach pokoju drużyny stacjonowały w licznych grodach na ziemiach należących do księcia. Często jednak wyruszały z patrolami do innym plemion, które pozbawione wyćwiczonego wojska uznawały zwierzchnictwo księcia.

Książę otaczany był powszechnym mirem nie tylko przez starszyznę plemienną ale przez zwykłych ratajów, wolnych chłopów uprawiających swe poletka lub zajmujących się połowem ryb w licznych jeziorach i rozlewiskach. Nawet pośród zwykłego ludu nazywany był witem, a nie księciem, dla podkreślenia, że jest dla całego plemienia jakby ojcem i opiekunem. Każdy chłop musiał co prawda odstawiać do najbliższego grodu czy to korce zboża czy jagnięta albo kozy lub garnczki miodu, każdy wedle swego zajęcia. Jednak chłopi nie buntowali się przeciw tym daninom gdyż w zamian dostawali bezpieczeństwo przed najazdami wrogów, czy też na gościńcach gdzie drużyny książęce pilnowały, aby podróżnemu krzywda się nie działa. Dzięki temu każdy mógł swobodnie i zbytnio się nie narażając wędrować na targ, a kupcy mogli objeżdżać poszczególne grody. W latach nieurodzaju zwalniano chłopstwo z danin, a starszyzna dzieliła niedole ludu zwołując nieco częściej niż zwykle łowy, po których każdemu dzięki zasobności licznych lasów w różnego rodzaju zwierzynę, starczyło mięsiwa, aby pod własne strzechy, ku zadowoleniu bab i dziatwy zanieść.

Siedziba książęca stała się głównym ośrodkiem życia państwowego. Co prawda nie była najznamienitszym grodem wśród plemion lechickich, ale dzięki swojej lokalizacji na wyspie pośród bagien i mokradeł była trudno osiągalna dla wrogów, przez co była dość bezpieczna dla panującego władcy. Gród książęcy był umiejscowiony na wyspie otoczony drewnianą palisadą. Leżał na ważnym szlaku wodnym łączącym Wartę z Vistlą10 dzięki czemu kwitł handel i kontakty między wieloma plemionami słowiańskimi. Również tutaj krzyżowały się drogi którymi kupcy docierali z południa do plemion na północy ze szlakiem prowadzącym z krajami i plemionami leżącymi na wschód i zachód od kraju Lechitów. Tutaj zapadały decyzje wagi państwowej. Książę, wzorem swoich przodków, nie był władcą absolutnym. Nie wtrącał się w obyczaje poszczególnych plemion pozostawiając sprawy wydawania sądów i kar naturalnym przywódcom poszczególnych plemion, a zwoływał ich w celu naradzenia się przed podjęciem ważnych decyzji. Zwyczaj ów nadawał decyzjom księcia powszechną aprobatę i gwarancję egzekwowania przez wszystkie plemiona.

* * *

Wody Gopła były tej nocy spokojne. Na przeciwnym brzegu ciemniał zarys drzew okalających jezioro. Od wschodniej strony dochodził do jeziora bardzo gęsty bór z dostojnymi dębami, wysokimi bukami i powabnymi akacjami. Czym bardziej na zachód, las stawał się rzadszy ale jednocześnie wyższy gdzie przeważały piękne stare sosny powyginane od wiatrów wiejących prosto znad jeziora. Z boru dochodziły dźwięki nocnej aktywności jego mieszkańców. W tafli odbijał się blask księżyca w jego miesięcznej krasie oraz niczym ogniki, niezliczona liczba gwiazd, a pośród nich długi cień, budowanej w grodzie wieży. Krajobraz ten mimo nocnej pory miał swojego widza. Na palisadzie stał syn księcia, który wydawałoby się zauroczony widokiem wpatrywał się uporczywie w powierzchnię ciemnego jeziora. Jego uwagę przykuwał jeden z ogników. Nie było to jednak odbicie gwiazdy, ani księżyca, tylko odbicie poświaty wydobywającej się z okna komnaty jego ojca, władcy Lechitów. Młodzieniec wpatrywał się w ten właśnie odblask. Czekał.

Chłopca zauważył Piastun wracający do swojej kwatery na nocny spoczynek. Postanowił pójść i pocieszyć go w tej ciężkiej chwili.

– Po śmierci ojca chłopak, choć już wchodzący w wiek męski pozostanie sierotą – pomyślał Piastun.

Książęcy syn stracił matkę w dziecięcym wieku, która zmarła po ciężkiej chorobie. W dzieciństwie Piastun darzył go niemal ojcowską miłością, chcąc wynagrodzić mu tak szybką utratę rodzicielki, oraz niewystarczające obcowanie z ojcem wciąż zajętym sprawami państwowymi. Chłopak rósł pod okiem Piastuna. Początkowo odwzajemniając też niemal synowskie przywiązanie do Piastuna. Z czasem jednak syn książęcy zamykał się w sobie. Oddalał się od Piastuna oraz od swych rówieśników. Zauważalna była duma w jaką popadał, jakby uznając, że nikt nie jest godzien jego uwagi. Piastun zrzucał to na karby młodzieńczej buty wierząc jednocześnie, że wyrośnie z tego z wiekiem. Niedostatki charakteru chłopiec równoważył swoją chęcią poznawania świata, otwartością umysłu i wysoką inteligencją, którą najprawdopodobniej odziedziczył po ojcu.

Chłopiec zauważył zbliżającego się Piastuna. Nie dał jednak po sobie tego poznać wciąż wpatrując się w jezioro, toteż nie przestraszył się gdy poczuł na ramieniu dotyk.

– Wiem, że ci ciężko – odezwał się Piastun. – Co mogę dla ciebie zrobić?

– Nic. Nie wiem co sam powinienem robić – odparł młodzieniec i nagle przysunął się do Piastuna, złapał go za szaty i przyciągnął do siebie. – To wszystko moja wina. To ja go zabiłem.

– Co mówisz? Przecież to był wypadek – Piastun zdębiał w reakcji na usłyszane słowa – to było na polowaniu. Jaka w tym twoja wina?

Piastun nie wiedział o co chodzi chłopcu. Pomyślał, że niechybna strata ojca i obawa o własny los zaczęły mieszać chłopcu w głowie. – Pójdź na chwilę do ojca. Na pewno czeka na ciebie. A potem odpocznij.

– Pójdę, jeszcze pójdę.

Piastun chciał coś jeszcze zrobić dla książęcego syna, ale tak naprawdę nie wiedział co. Poklepał go po plecach. – Będzie dobrze, nie martw się. – Po czym zostawił go i poszedł w kierunku swojej kwatery.

Chłopak jeszcze chwilę postał w tym samym miejscu, ale gdy tylko Piastun oddalił się szybko pobiegł w kierunku stajni.

* * *

Po nocnym galopie przez las, syn księcia wpadł do chaty szamanki jak obłąkany.

– Gdzie jesteś? Gdzie się ukryłaś?

Kobieta wstała z legowiska. Wiedziała dlaczego przyszedł chłopak. – Czyżbyś czegoś ode mnie oczekiwał? – Wieść o stanie księcia obiegła już niemal wszystkie sioła. Spodziewała się tej wizyty. Nie była tylko pewna reakcji gości przybyłych w związku ze stanem księcia.

– Coś ty narobiła? To wszystko twoja wina wiedźmo. – Chłopiec przyskoczył do kobiety jakby chciał ją uderzyć.

Kobieta jednak nie należała do strachliwych. Złapała rękę chłopca unikając w ten sposób ciosu i przysunąwszy swoją twarz do twarzy agresora odrzekła: – Ja? A kto zmieniał losy? Ja? Sam jesteś winny. Nie wolno zmieniać układu kości.

Chłopiec uwolnił rękę z uścisku szamanki. Usiadł na tym samym zydlu co podczas ostatniej wizyty. Ukrył twarz w dłoniach. – Co robić? Co teraz robić aby odmienić los?

– Nic. Los to los. Jego zmienić nie można.

– Myśl babo, bo cię zatłukę. – Chłopiec próbował wszystkich sposobów aby wpłynąć na szamankę.

Kobieta obawiała się, że chłopak jest zdolny do wszystkiego i że musi coś zrobić, żeby prędzej czy później nie spotkać się z jego gniewem. Przynajmniej na razie. Nie wiedziała tylko czego od niej oczekuje. Przecież nie uleczy mu ojca.

– Musisz przebłagać Roda. Nie wolno zmieniać losu jaki wybrał dla człeka. Ojcu już nie pomożesz.

– Jak to nie pomogę?! – chłopiec znów zaczął krzyczeć na kobietę. – On musi żyć!

– Teraz myśl o sobie, aby Rod nie wyznaczył tobie losu jaki wyznaczyłeś ojcu.

Chłopak uspokoił się. – Co mam robić?

– Dopóki nie umarł, wszystko jeszcze możliwe. Jeśli jednak Mora przyjdzie po twego rodzica musisz mu wyprawić godny pochówek. Masz – podała mu kości którymi chłopiec ściągnął na swego ojca nieszczęście.

– Po co mi one?

– Tylko moc własnoręcznie roznieconego świętego ognia, może odsunąć gniew Roda. Spalisz je w oczyszczającym ogniu.

* * *

Gdy Piastun zbliżał się do swojej kwatery, chcąc już otworzyć drzwi, zauważył że ktoś biegnie ku niemu.

– Piastunie, szybko – wołał zbliżający się cień jednego z wojów książęcej straży. – Piastunie, książę chce się z tobą widzieć.

Piastun nie wahając się szybko zawrócił i pognał pędem w kierunku książęcej komnaty. Gdy tylko dotarł do celu wszedł po cichu do środka. Nad łożem księcia stało kilku jego braci.

Przezmir zauważył Piastuna. – Podejdź, nasz brat ma jakąś sprawę do ciebie.

Wszyscy się rozstąpili i przepuścili Piastuna do łoża, który przyklęknął obok, u wezgłowia.

– Jestem – rzekł ściszonym głosem do swego pana.

Choć książę nieco odzyskał świadomość to choroba odebrała mu większość sił. Powoli odwrócił głowę w kierunku najbardziej zaufanego ze swoich doradców. – Cieszę się, że mogę cię jeszcze zobaczyć.

– Będziemy mieli jeszcze wiele okazji – odparł pośpiesznie Piastun.

Książę uśmiechnął się na te słowa. – Wiem, że życzysz mi jak najlepiej. Czuję jednak, że mój czas gaśnie, że niedługo spotkam się z przodkami.

Piastun chciał pospiesznie zapewnić, że tak się nie stanie, ale książę dał mu znak, aby nie zaprzeczał.

– Chciałbym abyś wszystko przygotował jak najeży. By Weles gładko przepuścił mnie do Nawii11.

W oczach niektórych zebranych zaszkliły się łzy.

– Wam też dziękuję – książę zwrócił się do pozostałych obecnych – za dobrą radę, za trwanie przy mnie.

Piastun chciał się wycofać uznając, że książę pragnie teraz porozmawiać z braćmi, ale nieoczekiwanie usłyszał słaby głos wita: – Teraz zostawcie nas samych.

Wszyscy wiedzieli, że książę chce zostać sam na sam z Piastunem, którego lekko przytrzymywał za rękę. Bracia posłusznie wyszli z sali. Przezmir na wychodne szepnął Piastunowi do ucha: – Wszyscy już dojechali. – Miał na myśli swoich braci.

Gdy w komnacie został już tylko Piastun, książę rzekł do niego.

– Pamiętaj o kraju. Najważniejszy jest kraj i jedność między plemionami. – Wyciągnął ku Piastunowi rękę, w której trzymał zawiniątko. Doradca księcia wziął tajemniczą rzecz. – Chciałbym, abyś losami... – książę przerwał nie dokończywszy zdania. Zabrakło mu tchu.

W tym momencie z hałasem otwarły się drzwi. Piastun schował pakunek za pazuchę. Do komnaty wbiegł książęcy syn.

– Ojcze! – Chłopiec przytulił się do piersi ojca.

Książę chciał coś powiedzieć. Nie mógł jednak wydobyć słów, ale na twarzy zarysowało się szczęście, w oku zakręciła się łza. Książę położył rękę na głowie syna i szczęśliwy oddał ostatnie tchnienie. Piastun podszedł, zamknął księciu oczy. Chłopiec załkał w ojcowską pierś – To moja wina, przebacz ojcze.

Piastun musiał działać. Wyszedł z komnaty. Za drzwiami stało kilku braci księcia.

– Zwołaj natychmiast braci do głównej sali – zwrócił się do Przezmira. – Straż, zamknąć drzwi i nikogo nie wpuszczać. – Piastun zwrócił się do dowódcy straży książęcej, który natychmiast wydał stosowne polecenia. Zamknięto drzwi do książęcej komnaty, przed którymi stanęło kilku zbrojnych.

Piastun udał się w kierunku głównej sali.

* * *

Do sali schodzili się bracia zmarłego księcia. Gdy zebrali się wszyscy Piastun przemówił – Wiecie już, że książę przed chwilą odszedł ze świata żywych. Musimy wyznaczyć jego następcę.

– Po co się spieszyć? – rzekł jeden z uczestników narady. – Wyprawmy najpierw bratu pochówek. Trzeba przygotować godną tryznę12. Potem zbierzemy się i wybierzemy następcę.

– Niebezpiecznie jest zwlekać – ciągnął swą mowę Piastun. – Niektórzy wodzowie plemienni już cichaczem szepczą czy nie przejąć władzy. Wieść o śmierci księcia może tylko przyspieszyć ich działania. Musimy uprzedzić ich ewentualne plany aby zapobiec wyniszczającym i bratobójczym wojnom. Trzeba działać.

– Piastun ma rację. Trzeba działać – przyznał Przezmir. – Co radzisz?

– Najpierw wybierzcie następcę.

Po sali rozszedł się szmer. Bracia zawsze byli wobec siebie lojalni ale fakt, iż mają mieć wpływ na wybór następcy wprawił ich w zakłopotanie. Być może w głowach niektórych, zrodziła się chęć przejęcia schedy po bracie.

– Może, może ty? – Przemówił niepewnym głosem Przezmir – Jesteś z nas wszystkich najmądrzejszy.

– Jak to, Piastun? – Zdziwił się Misław, jeden z braci. – Przecież on nie jest z nas, nie jest nawet naczelnikiem żadnego plemienia.

Bracia najpierw spokojnie potem bardziej gorączkowo zaczęli spierać się czy kandydatura Piastuna jest odpowiednia czy też nie. Podawano też inne propozycje. Gdy dyskusja powoli przerodziła w kłótnię przerwał ją Przezmir.

– Co z tego, że Piastun nie jest naszej krwi. Jeśli go poprzemy to wszyscy przyjmą tą decyzję, a kraj będzie miał godnego następcę.

Jednak słowa Przezmira nie znalazły uznania. Piastun przysłuchiwał się kłótni. Przypomniał sobie ostatnie słowa umierającego księcia, że jedność plemion jest najważniejsza.

– Słuchajcie – odezwał się ponownie Piastun.

– Za kogo się masz, że nas ciągle pouczasz? – przerwał wzburzony Misław.

– Przestań się wadzić i posłuchajmy go. – Przezmir wziął Piastuna w obronę. – Burzy się w tobie krew, ale rozum u ciebie to już nie tak tęgi jak mięśnie. Piastun był najbliższym doradcą naszego brata. Nigdy go nie zawiódł, ani nas. – Następnie zwrócił się do Piastuna. – Mów.

– Zapomnieliście chyba o kimś – stwierdził Piastun.

– O nie! – tym razem wtrącił się Dobromir. – Syn księcia, nie jest dobrym wodzem. Nie jest wprawny w wojnach, a chuchro z niego takie, że mieczem to nawet chyba dwoma rękami nie zdoła wprawnie ćwiczyć.

– Przestańcie trajkotać jak baby na jarmarku! – krzyknął Przezmir. – Wysłuchajmy w końcu Piastuna, do końca!

Po chwili namysłu Piastun rozpoczął na nowo. – Następcą powinien zostać ten, kto może cieszyć się lojalnością was wszystkich. Myślę, że chłopiec będzie dobrym władcą.

Na twarzy Misława zagościło uznanie. – Jest z waszej krwi, a brak wojennego doświadczenia sprawi, że może dłużej będzie władał państwem. Udział w potyczkach narażałby go tylko na niebezpieczeństwa. Władcę należy chronić. Kto jest za chłopakiem?

Misław jako pierwszy wyciągnął miecz. Uniósł go w górę na znak aprobaty. – Będziemy chronić nowego księcia do ostatniej krwi.

Jako drugi miecz wyciągnął Przezmir. – Za księcia, ale ty bądź przy nim jak przy naszym bracie.

Pozostali też zaczęli unosić swoje miecze przy ogólnej aklamacji – Za księcia. Do ostatniej krwi. Niech żyje.

Gdy nastroje się nieco uspokoiły Piastun ponownie przemówił. – Pójdę przygotować chłopca do nowej roli. Ceremonię pochówku rozpoczniemy jutro tuż przed zachodem. Wyślijcie gończych z wieścią o śmierci księcia i że następcą został jego syn. Niech drużyny rozlokują się po wszystkich ziemiach demonstrując siłę, by nikomu nie przyszło na myśl zmieniać podjętą decyzję.

Uczestnicy narady zaczęli się rozchodzić, by wydać stosowne polecenia. Przezmir podszedł do Piastuna – Szkoda, że nie ty zostałeś księciem, ale dopóki będziesz przy chłopaku to kraj będzie mądrze rządzony.

– Dzięki przyjacielu za zaufanie – odparł Piastun. – Nie zawiodę nikogo, ale nie wiem czy co niektórzy, nie obawiają się, że będę chciał przejąć władzę podstępem.

– Nie martw się. Rozpuszczę wśród braci argument, że to oni mają pieczę nad książęcymi drużynami, więc jak miałbyś przejąć władzę. Choć osobiście, chętnie widziałbym ciebie na tronie.

Druhowie uścisnęli się. Przezmir poszedł do swoich obowiązków, a Piastun do nowego księcia.

* * *

Narada, a potem wydanie odpowiednich dyspozycji zabrało Piastunowi prawie całą noc. Był już mocno znużony. Gdy dotarł do kwatery zaczynało już świtać. Wszedł do środka. Cichutko usiadł na posłaniu swego synka przypatrując się na niego. Sen chłopca nie był jednak głęboki. Wiedział, że dzieją się rzeczy doniosłe. Otworzył oczy usiadł i spytał – Co z witem?

– Odszedł w nocy do swoich przodków.

Piastun przypomniał sobie o podarku jaki dostał od umierającego. Włożył rękę za pazuchę. Wyjął zawiniątko. Powoli odwijał bogatą materię. Chłopiec przyglądał się z zaciekawieniem. Powoli wyłaniał się krążek ze szczerego złota.

– O jaaaaaaa! – synek Piastuna wydał z siebie oznakę zachwytu. – Tatku, co to?

Piastun oglądał podarek szczegółowo, z namaszczeniem, jakby dotykał jakąś świętość.

– Coś niebywałego – zachwycał się Piastun. W ręku trzymał złoty krążek. Złoto było czystsze niż wszystkie przedmioty albo monety, z tego kruszcu, jakie dotychczas widział w swoim życiu.

– Medalion synku. – Piastun obejrzał go dokładnie z każdej strony. – Jest taka legenda, która mówi, że królowie aby okazać swoją władzę nosili diadem królewski na głowie, by wszystkim wiadomo było z kim mają do czynienia. Następca otrzymywał ten sam diadem po swoim poprzedniku, aby nie było wątpliwości komu przypadło pełnić rolę władcy. Wielu chciało posiąść diadem królewski. Toczono nawet o nie bratobójcze wojny. Nasz praojciec, założyciel naszego państwa też kazał zrobić coś, co będzie świadczyło o władzy jego posiadacza. Coś co pozwoli jednoznacznie odrzucić żądania uzurpatorów. Diadem był niewygodny. Trudno było go ciągle nosić na głowie i jednocześnie spełniać codzienne obowiązki założyciela nowego państwa. Medalion był znacznie wygodniejszy. Można go zawiesić na szyi pod ubraniem i okazać go światłu dziennemu gdy zajdzie taka potrzeba. Medalion był przekazywany z ojca na syna. Jednak nie zawsze było prostym obrać następcę. Zdarzyło się, że władca umarł bezpotomnie. Urządzano wówczas zawody. Na wysokim słupie przytwierdzono strzałą medalion. Słup smarowano tłuszczem. Ten który stanął do zawodów i jako pierwszy dostał medalion został księciem. Jeśli wierzyć starym bajkom tak doszedł do władzy dziad umarłego właśnie księcia. – Chłopiec słuchał opowieści z otwartymi ustami. – Zobacz ten rysunek przedstawia bielika13.

– Jak na proporcach książęcych – wtrącił chłopiec.

Dokładnie. Od lechowych czasów jest on znakiem władzy nad naszym plemieniem.

– A te znaki, wokół orła, tatko? Co one znaczą?

– To nie są zwykłe znaki, to runy14. One niosą ze sobą wiadomość dla tych, którzy potrafią je odczytać.

– A czy ty potrafisz, tatko?

Piastun pociągając palcem wzdłuż napisu. Czytał powoli – „POKŁON NIECH WŻDY ODDADZĄ TEMU CO ZNAMIĘ WŁADZY OTRZYMAŁ”.

– To znaczy, że teraz tatko będziesz naszym władcą?

– Nie synku. To tylko legenda.

Opowieści przysłuchiwała się również żona Piastuna – Zawsze myślałam, że medalion Lecha to tylko legenda.

– Ja też, Rzepko. Ja też – odparł jej mąż.

– Zobacz też tutaj – ojciec obrócił medalion na drugą stronę. Tutaj w środku jest wizerunek starożytnego władcy. Ale on nie jest wybity na samym medalionie. Zobacz ten okrąg, jakby rysa wokół wizerunku. Wszystko wskazuje na to, że jest to bizant15 wtopiony w medalion.

– Tatko, a ten bizant, co to takiego? – pytał zaciekawiony opowieścią chłopiec.

– Daj pokój – wtrąciła matka – ojciec dopiero co przyszedł do izby na spoczynek choć już świta.

– Nic, nic to, żonko. Chłopak ciekawy, to tylko na pochwałę zasługuje.

Chłopiec przysunął się bliżej ojca. – Powiedz, tatko. Co takiego ten bizant?

– Starodawna moneta. Jest ze szczerego złota, tak jak zresztą cały medalion. Być może jest ona świadkiem skąd pochodzi nasz ród.

Chłopiec bez słowa ale wzrokiem prosił ojca o dalszy ciąg opowieści.

– Dawnymi czasy siedzibą naszych ojców była kraina daleko stąd na południe. Graniczyła ona z cesarstwem, w którym bito tę właśnie monetę. Ze względu na bliskość cesarstwa była ona również używana w ziemiach naszych przodków. Były to jednak ziemie niespokojne, na szlaku wielu plemion, które szły po bogactwa cesarstwa. Toteż wojny były częste. Pewnego razu na ludy mówiące naszym słowem naszli okrutni Obrzy. Jarzmo ich było nie do zniesienia, a siła niepokonana. Wiedząc, że losy ludu są policzone starszyzna postanowiła, że jedyną nadzieją na ocalenie jest ucieczka. Pewnej nocy, wszyscy co zawierzyli pomysłowi spakowali swoje dobytki i opuścili ziemie ojców. Wędrowano na północ, gdzie kraina nie była jeszcze zaludniona. Tym to sposobem nasze plemiona pod przewodem Lecha dotarły tutaj, gdzie zwierza w lasach dostatek, a i gleba pod rolę zdatna.

– To ten Lech co obóz pod orlim gniazdem zbudować kazał – Chłopczyk odkrywczym stwierdzeniem zakończył opowieść.

* * *

Niebo czerwieniło się od chylącego się ku horyzontowi słońca. Z książęcej siedziby wyszedł kondukt żałobny. Otwierał go oddział zbrojnej straży. Część wojów niosła na ramionach ciało zmarłego władcy ułożone na specjalnej platformie. Księcia ubrano w najlepsze szaty. Jego dłonie zaciśnięte były na rękojeści miecza spoczywającego na piersiach swego pana. Po obu stronach kroczyła straż książęca, jakby czuwająca nad bezpieczeństwem władcy w ostatniej drodze. Tuż za marami szedł młody książę, obok niego Piastun, a za nimi bracia umarłego władcy, możni i wodzowie plemienni. Wszyscy odziani w najlepsze, bogato zdobione odzienie. Za nimi reszta mieszkańców grodu i okoliczna gawiedź. Pochód posuwał się w milczeniu, któremu towarzyszyły triumfalne dźwięki bębnów.

Kondukt przeszedł przez bramę. Kierował się ku wielkiej polanie przed bramami grodu, na której wcześniej przygotowano stos pogrzebowy. Konstrukcja była masywna o prostopadłym kształcie, z dala wydawać się mogło, że to wielki blok skalny. Gałęzie były poukładane piętrowo. Każda warstwa prostopadle do poprzedniej. Z przodu stały schody zbite z desek. Całość otaczały tyczki poustawiane w obszernym kręgu z przytwierdzonymi pochodniami oświetlającymi coraz bardziej zapadający w ciemność nocy teren. Nieopodal stosu, na kamiennym ołtarzu, żercy podtrzymywali święty ogień, nad którym czynili jakieś tajemne znaki.

Pochód powoli zbliżał się do stosu, któremu cały czas towarzyszyły dźwięki bębnów. Platformę z ciałem księcia wniesiono na szczyt. Gdy wojowie zeszli na ziemię, rozszedł się głos rogów. Żerca odpalił pochodnię od świętego ognia. Zbliżył się do stosu.

– Niechaj święty ogień – zawołał śpiewnym głosem kapłan – oczyści cię z ziemskiej niedoskonałości. Niechaj Raróg16 przepuści cię do zielonego wyraju17, gdzie dusza twa spocznie od ziemskiej wędrówki i spotka się z twoimi przodkami.

Następnie żerca zbliżył się do stosu chcąc podłożyć ogień.

„Tylko moc własnoręcznie roznieconego świętego ognia, może odsunąć gniew Roda”. – Słowa przepowiadaczki tłukły się po głowie chłopca.

– Czekaj – zawołał młody książę. – Daj pochodnię.

– To moja rola – odrzekł żerca zdziwiony obrotem sprawy.

– Sprzeciwiasz się? – syknął w odpowiedzi książę.

Piastun dał znak, żeby się nie sprzeciwiać.

– Dawaj pochodnię. – Książę nie zwracając uwagi na sprzeciw żercy wyrwał ją z jego ręki. Podszedł powoli do stosu, sięgnął do sakwy, wyjął stamtąd kości, które przepowiedziały śmierć jego ojca. Spojrzał na nie jako na sprawcę wszelkiego zła. Przez chwilę zapadł niby w odrętwienie. Wydawało mu się, że widzi twarz przepowiadaczki, wtedy w lesie. Jej głos wołał: „Spalisz je w oczyszczającym ogniu”. Zacisnął dłoń. Wsunął rękę w stos zostawiając kości w środku. Nikt nie miał pojęcia co robi książę dziwiąc się jego zachowaniu. Po chwili książę przytknął płonącą pochodnię do stosu. Języki ognia poczęły powoli obejmować całą konstrukcję. Ogień według wierzeń miał uwolnić duszę z ciała zmarłego, którą białe gołębie wypuszczone teraz przez żercę miały zaprowadzić do krainy przodków.

W milczeniu trwano, aż ogień dokończy dzieła. Gdy wygasł do reszty, żerca zebrał pozostałe prochy i umieścił je w specjalnie przygotowanym naczyniu zwanym popielnicą. Ponownie uformowano pochód. Na czele niesiono popielnicę. Za nią podążał tłum w podobnym porządku jak z ciałem zmarłego. Skierowano się do lasu gdzie rosły dęby. Gdy pochód dotarł do wcześniej przygotowanego dołu, włożono tam popielnicę z prochami władcy. Wedle zwyczaju, obok popielnicy ułożono różne przedmioty używane na co dzień przez zmarłego, wśród nich poczesne miejsce zajął miecz, którego nie strawił ogień.

Po wyszykowaniu wszystkiego, pierwszy podszedł żerca. Miał ze sobą mały woreczek wypełniony ziemią. Opróżnił go nad grobem. Potem kolejno podchodzili pozostali. Gdy wszyscy wykonali swą powinność wobec zmarłego w miejscu grobu wyrósł całkiem spory kurhan.

Nie był to koniec obrzędów. Zwyczajem było, aby uczcić zmarłego wspólną biesiadą. Toteż w okolicy rozpalono liczne ogniska, na których pieczono jagnięta, gdzieniegdzie nawet prosięta. Z książęcych zapasów powyciągano beczułki z najlepszym winem, które każdy mógł pić do woli. Biesiada powoli przerodziła się w huczną zabawę. Urządzano również różnego rodzaju zawody na cześć zmarłego. Młodzi chłopcy stawali do wyścigów lub sprawdzali się w sile stając do zapasów, albo kto sprytniejszy na wyścigi wspinali się na drzewo. Nawet z pożyczonego od jakiegoś żołnierza łuku, strzelano do celu, co wywoływało wiele radości i wzajemnego naśmiewania się młodziaków. Okazywało się bowiem, że użycie łuku nie jest łatwą umiejętnością. Niektórzy nawet nie byli dość silni aby naciągnąć cięciwę nie mówiąc już nawet o wypuszczeniu strzały, albo o trafieniu do celu.

Dziewczęta rzucały jakimiś przedmiotami do wyrysowanego na ziemi okręgu, albo rozprawiały o swoich sprawach. Gdzieś młody książę zabawiał jakąś inna grupkę dziewcząt swoimi opowieściami.

Przy jednym z ognisk siedzieli Piastun i Przezmir ze swoimi rodzinami.

– Czy księciu nie jest smutno, że już nie zobaczy swojego ojca? – spytał jeden z chłopców.

– Myślę, że serce księcia smuci się tak samo jak nas wszystkich po stracie kogoś kogo kochaliśmy – tłumaczył Piastun. – Dusze zmarłych jakiś czas przebywają między nami zanim nie odejdą do Nawii. Gdyby zobaczyły, że pozostawiły po sobie smutek, mogłyby rozpamiętując żal krewnych, nie doznać spokoju w krainie umarłych, lub nie chcąc ich opuszczać w rozpaczy, w ogóle tam nie trafić. Dlatego też wszystko robimy dobrze. Biesiadujemy po to, aby pokazać duszy księcia że z nami wszystko w porządku, że sobie poradzimy, a różne zawody na jego cześć po to zaś, aby był dumny, że go wspominamy dobrze.

– Nie mam pewności czy wszystko zostało zrobione dobrze – przerwał Przezmir.

– Co masz na myśli? – Spytał Piastun.

– Sam podłożył ogień pod stos pogrzebowy.

Piastun zrobił oczy jakby chciał spytać: „I co w tym złego”.

– Nie podoba mi się to – kontynuował Przezmir. – Własnymi rękami spopielił mary ojca. To tak jakby sam chciał jego śmierci.

* * *

Po pewnym czasie życie w grodzie jak i w całym państwie powoli zaczęło wracać do swego normalnego rytmu.

U boku księcia trwał Piastun, podpowiadając młodemu władcy w sprawach państwowych. Właściwe to on naradzał się z radą książęca i w imieniu księcia podejmował ważne decyzje. Książę za to trwonił czas całymi dniami polując na płochego zwierza, albo uganiał się za dziewczętami. W salach zamkowych częściej niż kiedyś urządzano biesiady. Każda grupa kuglarzy jaka zawitała na jarmark musiała odegrać swoje przedstawienie przed dworem.

Pewnego dnia przybyli na jarmark niezwykli kupcy. Byli niskiego wzrostu, mieli śmiejące się oczy. U dzieci wywoływali radość sposobem witania się poprzez śmieszne ukłony. Za to u dorosłych wzbudził zachwyt towarów jakie wyłożyli na sprzedaż. Były tam różnego rodzaju ozdoby o kształtach psów, nietoperzy i smoków niespotykanych dotychczas w tych stronach. W klatce była piękna, wielka, kolorowa papuga, która dla większości gapiów była najbardziej egzotycznym zwierzęciem jakie kiedykolwiek przedtem i potem widzieli na swoje oczy. Największy podziw wzbudzały jednak bele przepięknej materii, które kontrastowały ze zgrzebnymi ubraniami miejscowej ludności. Wieść o niezwykłych kupcach dotarła do uszu księcia. Nie czekał nawet, aż eskorta przyprowadzi ich do pałacu. Sam pośpiesznie udał się na rynek. Straże utorowali księciu drogę do kupców. Słyszał z opowieści, że w dalekim kraju na wschodzie ludy wyrabiają materię lekką, utkaną niczym z motylich kokonów. Teraz mógł się przekonać na własne oczy. Wziął w rękę skrawek najbliżej leżącej materii. Jej błękit mienił się w świetle słońca jakoby wiosenne niebo. W dotyku była delikatna niczym skóra niemowlęcia i do tego tak cienka i lekka. Książę, łasy na zbytek, zapytał: – Co chcecie za tą tkaninę?

Kupcy jednak, nie rozumiejąc mowy, w odpowiedzi tylko grzecznie kiwali się w pokłonach zadowoleni z zainteresowania ich towarami.

– Oni nie rozumieją – rzekł ktoś z tłumu.

Książę wyciągnął sakwę. Wyjął kilka srebrnych monet i położył na jednej z bel.

Kupcy zrozumiawszy, że książę chce im płacić srebrem poczęli gestami oraz swoją mową zaprzeczać, że nie chcą srebra. Jeden z nich wziął nawet w rękę monety i oddawał je księciu.

– Nie chcą srebra? – zdziwił się książę – To czego chcecie?

Ten sam co oddał srebro sięgnął pod swoją szatę i wyjął złocisto przezroczysty kamień.

– Aaa, chcecie jantaru18? – zrozumiał książę. – Brać ich do grodu, będziemy handlować.

Książę odwrócił się i poszedł w swoją stronę. Przyboczni księcia zaczęli zwijać dobytek kupców, którzy nie byli pewni czy ma to być zaproszenie czy też spotka ich jakaś przykrość.

Gdy znaleźli się w książęcej sali wraz z towarami zrozumieli, że dojdzie do transakcji. Ostatecznie książę nabył kilka miar różnych kolorów tej przepięknej tkaniny, ale opłacił to suto. Za każdy z nich, książę zaślepiony pięknem materii i żądzą jej posiadania, musiał usypać ze swego skarbca kilka mieszków jantaru. Piastun prosił księcia o umiar, ale nie spotkało się to ze zrozumieniem. Nie móc patrzeć na książęcą rozrzutność wyszedł z sali i skierował się na dziedziniec by zaczerpnąć powietrza.

Gdy dotarł na miejsce spostrzegł, że przybył właśnie jeden ze stryjów.

– Witaj Misławie – powitał go Piastun.

– Witaj – odparł Misław nie zatrzymując się. Jako jedyny spośród stryjów księcia nie ufał Piastunowi, sądząc że tylko czyha aby objąć władzę.

– Jakie wieści przywozisz?

– Chcę mówić z Popielem.

Niedawny czyn księcia o własnoręcznym podpaleniu stosu pogrzebowego rozszedł się jako niezwykła opowieść. Ludzie jak to ludzie, dopatrywali się w tym czynie różnych powodów i choć nikt nie odgadł prawdziwej przyczyny to od tego momentu zaczęto nowego księcia powszechnie nazywać Popielem.

– Cóż się stało? Możesz mi przecież powiedzieć – dopytywał Piastun dotrzymując kroku Misławowi.

– Chcę gadać z księciem – Misław powtórzył żądanie kładąc nacisk na ostatnie słowo, jakby chciał podkreślić, że liczy się tylko z księciem.

Stryj księcia wszedł do sali niemal wpadając na wychodzących i wielce zadowolonych kupców.

– Panie – Misław pozdrowił księcia.

– Witaj stryju – odparł książę. – Właśnie nabyłem piękne tkaniny ze wschodu. Choć zobacz. – Książę podał końcówkę jednego z zakupionych materiałów. – Czyż nie są przepiękne? Jakie delikatne.

Misław dotknął dłonią materii. Rzeczywiście podobała mu się niezmiernie, ale nie zapomniał powodu swego przyjazdu. – Mam ważne wieści.

Książę, jakby nie interesując się nowinami, w dalszym ciągu kontemplował piękno materii i przykładał je do siebie chcąc sprawdzić jak będzie w nich wyglądał.

– Wróg naszedł Obrzanów19. Złupiono chłopski dobytek. Wioski stawiające opór spalono, wybito część ratajów. Podobno pojmano nawet kobiety i dzieci.

– Czy nie mamy tam naszych oddziałów? – spytał książę.

– Niezbyt liczne – odparł Misław. – Nie dadzą odporu.

– No to wyślijcie tam inne oddziały. Niech pilnują granic – stwierdził lakonicznie książę.

– Drużyny już wysłane, ale zanim dotrą wróg złupi więcej wiosek. No i osłabimy inne regiony.

– Dawno mówiłem, że trzeba wzmocnić oddziały – wtrącił Piastun – może nawet stworzyć nowe.

– Za co, drogi Piastunie? W skarbcu złoto topnieje, a wojsko kosztuje. – odparł jakby od niechcenia książę.

Piastun nie wytrzymał. – Złoto topnieje bo wydajesz na zbytek zamiast na bezpieczeństwo twoich poddanych. Jantar, którym zapłaciłeś za te szmatki – Piastun wskazał ręką dzisiejszy zakup księcia – starczyłby na wyposażenie kilku wojów. A te twoje biesiady, zabawy… – Piastun nie dokończył.

– Jak śmiesz mówić do mnie w ten sposób? – zirytował się książę. – Nie jesteś już moim nauczycielem, nie będziesz mnie pouczał co mam robić.

– Mówię w imię twego ojca. I ze względu na niego napominam cię abyś się opamiętał. On był skromny choć złota i srebra nie brakowało. A ty, ty niedługo będziesz się cieszył tymi zbytkami jak wróg przyjdzie po ciebie, tutaj.

– Dość tego! – wrzasnął Popiel. – Wynoś się i to szybko, jak cię jutro zobaczę w Kruszwicy to każę końmi rozerwać!

Piastun zamilkł. Wiedział, że serce Popiela było zdolne do takich czynów. Odwrócił się w milczeniu i wyszedł z sali.

Świadkowie przyglądali się kłótni w zdumieniu. Nawet Misław, który zawsze był niechętny Piastunowi niedowierzał, że może go zabraknąć u boku księcia.

* * *

Piastun nie czekał długo. Wróciwszy do swojej izby powiedział żonie z grubsza o wydarzeniu jakie miało miejsce w sali książęcej.

Rzepicha była kobieta rezolutną. W mig pojęła sytuację i zamiast biadolić nad losem poczęła szybko pakować najpotrzebniejsze przedmioty do tobołków. Zresztą już dawno przewidywała, że los rozdzieli tak różne charaktery jakimi odznaczali się jej mąż i Popiel. Właściwie tylko czekała, kiedy nadejdzie ten dzień. Zatem przygotowania do wyjazdu poszły gładko. Jeszcze przed południem cała rodzina wyjeżdżała z bram grodu książęcego. Niemal cały dobytek zmieścili na wozie na którym opuszczali miasto. Gdy ujechali jakiś kawałek, wóz wjechał duktem w otaczające lasy. Syn Piastuna odwrócił się i w ostatniej chwili dostrzegł znikające za zakrętem rysy grodu.

– Czy wyjeżdżamy na zawsze? – spytał.

– Obawiam się, że tak – odparł ojciec.

– Myślałem, że jak dorosnę to zostanę wojem w książęcej drużynie.

– Skoro tego pragniesz, to zostaniesz. Nie ma znaczenia gdzie będziemy mieszkać.

– Właśnie, a dokąd jedziemy – spytała tym razem Rzepicha.

– W strony gdzie się wychowałem, gdzie są groby moich przodków. Do Gnezdna. – I Piastun stuknął konia lejcami aby przyspieszył kroku, jakby chciał jak najszybciej dotrzeć do celu.

Droga wiodła gęstymi lasami. Żona Piastuna nic nie mówiła, ale lekko obawiała się, czy drogę przebędą bezpiecznie. Od czasu śmierci dobrego księcia nie kładziono już tak nacisku na bezpieczeństwo dróg. Patrole drużyn książęcych były rzadsze i mniej liczne.

Po kilku godzinach podróży, gdy Piastun chciał się zatrzymać na popas, dobiegł ich z tyłu odgłos końskich kopyt, najpierw głuchy daleki, ale coraz wyraźniejszy. W ich kierunku zbliżali się jacyś jeźdźcy. Oczy Rzepichy wyrażały obawę.

– Jedziemy dalej, jakby co, jesteśmy zwykłymi wędrowcami. Nie broń dobytku. Jak będą chcieli barć, niech biorą wszystko, abyśmy tylko z życiem uszli.

Tętent kopyt był już całkiem wyraźny.

Chłopiec siedząc za rodzicami czekał kiedy tylko ujrzy jeźdźców. – To wojowie księcia – rzekł jak tylko ich ujrzał.

Żołnierze zbliżali się błyskawicznie.

W głowie Piastuna kłębiły się myśli: Czyżby Popiel wysłał za nami zbrojnych? Chce się mnie pozbyć w tak haniebny sposób? Niby to wszyscy widzieli jak w pokoju opuszczaliśmy gród, a teraz zamorduje i wszystko zrzuci na leśnych zbirów.

– Piastunie! – Usłyszał wołanie za sobą gdy pościg zbliżył się już dostatecznie blisko. – Czekaj!

Teraz Piastun rozpoznał. Był to głos Przezmira, który właśnie zajechał drogę. Piastun ściągnął lejce by przytrzymać konia ciągnącego wóz.

– Dopiero co, dowiedziałem się o całym zajściu – mówił zdyszany Przezmir jakby to on sam gonił galopem. – Jak mogłeś wyjechać bez pożegnania przyjacielu?

– A co miałem robić. Termin dostałem krótki.

– Oj tam, słowa jedno, czyny drugie – mitygował się Przezmir.

– Nie wiem – odparł Piastun – czy u tego chłystka czasem czyny nie są szybsze od słów.

Mógłbyś przyjść powiedzieć. Jakby trzeba, dostalibyście jakieś schronienie.

– Wiem, że przyjaźń twoja jest szczera, ale przeciwstawiłbyś się mu?

Przezmir chwilę się zastanowił potem zapytał: – Dokąd się udajecie?

– Do Gnezdna panie – wtrącił syn Piastuna – skąd nasi ojce.

– Przecież do daleko, nie zdążycie przed zachodem, a nocować w lesie teraz niebezpiecznie.

– Wiem – odparł – ale to pewniejsze niż zostać tam.

– Masz się gdzie zatrzymać jak dotrzesz do Gnezdna?

– Wynajmę jakowąś izbę, na początek, a potem poszukam siedziby. Mam trochę zaoszczędzonego grosza to kupię jakąś chatę, może i na kawałek roli starczy.

Przezmir wyjął z sakwy przykulbaczonej do konia mniejszy ale pękaty woreczek, który pobrzękiwał swoją zawartością. – Zabrałem trochę srebra specjalnie z myślą o tobie, masz. – Wyciągnął rękę podając worek.

– Nie mogę – sprzeciwiał się Piastun – to twój dobytek.

– Mnie niczego nie brakuje. Uznaj że to zapłata za twoją służbę u boku księcia.

– Prędzej spodziewałbym się żmji niż srebra.

– Mam na myśli mojego brata, nie zostawiłby cię bez niczego.

Przyjaciele padli sobie w objęcia na pożegnanie. Przezmir kazał pozostać dwójce zbrojnym i odprowadzić bezpiecznie rodzinę przyjaciela do samego Gnezdna.

– Rozumiem twoją decyzję, ale mimo wszystko żałuję, że cię zabraknie. Kto będzie doradzał naszemu niewydarzonemu władcy? – spytał na odjezdne Przezmir.

– Zgadaj się z resztą braci. Was usłucha, zresztą nie będzie miał innego wyjścia.

* * *

We wszystkich siołach atmosfera była podniosła. Chłopcy znosili gałęzie jesionu oraz brzozy i układali je w liczne stosy. Niezamężne dziewczęta od samego rana grupami wypuszczały się do pobliskiego lasu i na łąki w poszukiwaniu ziół oraz co piękniejszych kwiatów. Z nich to, po powrocie do chat, same czy też przy pomocy rodzicielek, plotły wianki. Każda starała się, aby jej był najpiękniejszy, bowiem od urody wianka wiele mogło zależeć w ich niedalekiej przyszłości. Przygotowania czynili również starsi mieszkańcy. Mężczyźni porządkowali obejścia. Wszystko musiało być starannie wysprzątane. Zdarzało się, że niektóre chaty stały tak blisko siebie, że gospodarze wspólnie zamiatali teren przed nimi.

Jeszcze tylko trochę i gotowe – zagadnął jeden z nich.

– Ano! Podwórzec będzie jakby gotowy – odrzekł drugi. – Ino jeszcze kobita, strawy szykuje.

– Moja już narobiła wszystko, jak się patrzy. Teraz to już palenisko wyczyszcza, co by na nowy ogień przygotować.

– Moją coś w karku łupie i jakoś wolniej robota jej idzie. Chyba będę musiał ją wyręczyć w czyszczeniu paleniska, by na czas wyszykować się ze wszystkim.

– Musisz kumie waszą połowicę do strugi po zmierzchu zaprowadzić, co by obmyła bolesne miejsce.

– Toć zaprowadzę, i sam się obmyję, by dolegliwości wszelkie w ciele zażegnać.

Magia dnia, a właściwe zbliżającej się nocy, udzielała się wszystkim.

Gdy tylko słońce zniżało się ku widnokręgowi chłopcy wbili w ziemię brzozowy kołek. Na jego wierzchołku umieścili jesionową piastę i koło ze szprychami, które wcześniej owinięto smolną smołą. Kilu młokosów poczęło wprawiać koło w ruch tak szybko, że od tarcia zaczynało się palić. Po czym zdjęli je i płonące toczyli od stosu do stosu tak, że w niedługim czasie już wszystkie, wcześniej przygotowane, zajmowały się od ognia. Wierzono, że w tym dniu światło słońca zwycięża ciemność nocy. Dobro zwycięża zło. Ludzie doceniali zbawienną moc słonecznego światła, które przyniosło odrodzenie życia w przyrodzie po srogiej zimie. Stąd też mnogość ognisk, których blask miał pomóc zwyciężyć ciemność w tę najkrótszą noc w roku, jakby chciano pozbawić mocy coraz dłuższe kolejne nadchodzące noce.

Ludzie gromadzili się wokół rozpalonych ognisk. Na ziemi porozkładano derki, które służyły jako miejsce do siedzenia. Czas był radosny. Śpiewano wesołe pieśni. Wzajemnie częstowano się przygotowanymi potrawami, rozprawiano o rzeczach ważnych i błahych oraz żartowano z siebie wzajemnie.

Świętujących poddanych objeżdżał książę na białym rumaku, ubrany w nowy strój wyszykowany z zakupionych niedawno materii. Cały był na biało; białe spodnie, biała długa koszula z luźnymi rękawami, u szyi zawiązywana na cienkie sznureczki zrobione z tej samej materii. Biel jego stroju była niespotykana, mieniła się, iż czasem zdawała się być srebrem.

Popiel pozdrawiał swój lud, próbował potraw, czasem rzucił dowcipem. Niektórym wydawało się, że jest niczym sam Jaryło20, który zawitał, by obdarzyć ich wszelkim dostatkiem, zaś niektóre panny zauroczone widokiem nie miały nawet odwagi marzyć o tak godnym i urodziwym kawalerze.

Pozostali też poubierali się w świąteczne ubrania choć wcale nie tak strojne jak książęce. Ubiory raczej nie różniły się zbytnio od tych noszonych na co dzień, oprócz tego, że były w miarę możności nowe. Wszystko w tym dniu nosiło znamię nowości. Nowe ubrania, na nowo wysprzątane podwórza, wyczyszczone domowe paleniska czekające na nowy ogień, pieczyste też były przygotowane z młodych jagniąt i prosiąt. Zwyczaje i obrzędy tej nocy miały zapewnić świętującym zdrowie i urodzaj.

Popiel miał plan na tę noc. Obchodząc zgromadzenia szukał Rosławy, dzieczęcia której uroda już wcześniej zawróciła mu w głowie. Dostrzegłszy ją zwrócił baczną uwagę na wianek jaki nosiła tej nocy na głowie. Starał się zapamiętać jego wygląd.

Około północy, przychodziła pora, gdy wszystkie panny ustrojone na tę noc we wcześniej uplecione wianki, stawały do radosnego pochodu i ze śpiewem szły w kierunku rzeki. Doszedłszy nad brzeg zdejmowały wianki z głów i umieściwszy w nich płonące łuczywo kładły w nurcie wody.

Po krótkim czasie pierwsze wianki dopływały już do miejsca gdzie zgromadzeni chłopcy, a wśród nich i Popiel, próbowali je wyłowić. Cała sztuka polegała na tym by wyławiając upatrzony lub przypadkowy wianek samemu nie skąpać się w wodzie. Nieudane próby były powodem do złośliwych, ale i żartobliwych drwin. Zdarzało się, że kilku chłopców rywalizowało o ten sam wianek, który być może uchodził za najpiękniejszy jako znak najurodziwszej dziewczyny i choć czasem nie znalazło to odzwierciedlenia w jej powierzchowności to wierzono, że przynajmniej w gospodarności i obyczaju. Niektórzy młodzi mający się ku sobie oznaczali wianek, w tylko sobie znany sposób, aby wyłowić ten nie inny. Jeśli jakiś wianek nie został wyłowiony przez kawalera i popłynął dalej oznaczało to, że dziewczyna wyjdzie za mąż, ale nie prędko. Jeśli spłonął od znajdującego się na nim łuczywa, albo utonął lub też zaplatał się w sitowie, wróżono dziewczęciu staropanieństwo.

Gdy większość wianków łapano ze sprytem lub też pomagając sobie przyciągnąć je znalezionymi opodal gałęziami Popiel przepuszczał wszystkie czekając na ten jeden. Po chwili jego oczom ukazał się wianek Rosławy. Płynął prawie przy przeciwnej stronie brzegu niż sam się ustawił. Właściwie mógł stać się łatwym łupem kogokolwiek. Zaniepokojony tym stanem rzeczy książę szybko pobiegł trochę dalej gdzie strumień zwężając się umożliwiał bezpieczny przeskok na drugą stronę. Potem pognał z powrotem, aby ubiec ewentualnych zwycięzców w zawodach o jego piękno. Był już blisko, książę nachylił się, wianek płynął wprost do jego dłoni. Nagle stała się rzecz niespodziewana. Jakby na przekór losowi nieopodal miejsca gdzie przepływał upatrzony wianek, utworzył się mały wir wodny zmieniając kierunek jego wędrówki i nadając mu silniejszy impet. Tym sposobem tor przepływu zmienił się i wianek powędrował ku drugiemu brzegowi, a Popiel niedowierzając własnym oczom i z wyciągniętą w dalszym ciągu ręką jakby czekał powrotu wianka, patrzył jak zostaje wyławiany przez jednego z konkurentów. Zwycięzcą okazał się młody, niezwykle przystojny Jarko, ze swoimi złotymi niczym snop zboża włosami. Był on jednym z przybocznych książęcej drużyny, syn książęcego stryja Przezmira.

Jarko wyciągając zdobycz spojrzał księciu prosto w oczy, który w ich wyrazie dostrzegł nutę niezadowolenia, iż udało mu się ubiec swego Pana. Podniósłszy się rzekł radośnie, ale jakby się też tłumacząc.

– Wybacz Panie. Los skierował ten wieniec ku mojej dłoni.

– Cóż, ciesz się zatem zdobyczą. Oby jego piękno było znakiem piękności co ją puściło na wodę – Popiel udawał obojętność.

– Zatem idę szukać właścicielki.

Dobrane pary, jeśli przypadły sobie do gustu, uznawane były przez społeczność za narzeczeństwo bez obrazy obyczajowości, a czasem nawet kończyło się to uznaniem za małżeństwo poprzez wspólne przepasanie się bylicą i skok przez dogasające o świcie ognisko. Taki też los spotkał tej nocy Rosławę i zwycięzcę w wyścigu po jej wianek.

Wydarzenia nie ułożyły się po myśli Popiela toteż, błąkał się niepocieszony pomiędzy zgromadzonymi i topił swoje niepowodzenia w licznie wznoszonych toastach. Gdy poczuł się zbyt znużony dosiadł się do jakiejś gromady i przysłuchiwał się rzewnym pieśniom bajarzy o tym jak to pierwszej wiosny po stworzeniu świata Księżyc ożenił się ze Słońcem. Kiedy jednak Słońce po nieprzespanej nocy poślubnej wstało i wzniosło się ponad horyzont, Księżyc je opuścił i zdradził z Jutrzenką. Od tamtej pory oba ciała niebieskie są wrogami, którzy nieustannie ze sobą walczą i rywalizują, a najbardziej podczas letniego przesilenia, kiedy noc jest najkrótsza, a dzień najdłuższy.

Gdzieniegdzie urządzano wróżby głównie związane z miłością, mające na celu poznać przyszłość chętnych na tego rodzaju przepowiednie. Opowieść o księżycu i słońcu, jak i niedawna porażka w wyścigu o wianek obranej przez siebie panny, nakłoniły księcia do skorzystania z usługi wróżki. Wzrokiem poszukał czy nie ma jakiejś w okolicy. Pod starym drzewem przed niewielkim ogniskiem siedziała jedna z nich. Popiel wstał i skierował się w jej kierunku. Kobieta mała na sobie czarnawą pelerynę, a na głowie jakby przejrzystą czerwoną chustę, zasłaniającą nieco twarz. Kobieta dokładała do ognia jakieś zioła, dzięki którym rozchodziła się po okolicy przyjemna woń.

– Mogę się przysiąść – zapytał Popiel.

Kobieta wskazała ręką miejsce. Książę usiadł, zdjął z palca pierścień i położył go na kawałku wyprawionej skóry.

– Czy powiesz kto mi pisany?

Kobieta rzuciła kości w pobliżu pierścienia. Gestem dłoni zatoczyła okrąg nad ogniskiem jakby chciała przywieść woń palonych ziół nad wzór w jaki ułożyły się losy.

– Pisane ci dziewczę o niespotykanej urodzie, a mądrość jej niczym nie ustępuje powierzchowności. Czas jej poznania już bliski, ale...

– Ale co? Coś jest nie tak ze mną? – przerwał zaniepokojony książę jakby los mało niepowodzeń zesłał mu dzisiejszej nocy.

– Ależ nie, wszystko w porządku. Chciałam tylko powiedzieć, że już ci o tym mówiłam.

Książę w mgnieniu oka otrzeźwiał i odsunął się od wróżki jakby go oparzyła ogniem. Teraz ją rozpoznał. Była ta sama przepowiadaczka, którą winił za śmierć ojca i oddalił się w pośpiechu ze słowami: – Zgiń maro przebrzydła. Niech cię nigdy nie widzę.

* * *

Rządy w państwie sprawowali zgodnie książęcy stryjowie. Sprawami militarnymi zawiadywali Przezmir i Niestek. Podczas gdy pierwszy podejmował decyzje w stołecznym grodzie, drugi na czele książęcej armii odpierał zapędy wrogów. Jarowit zajął się kontaktami z sąsiednimi plemionami. Musiał się często wyprawiać do ich siedzib w celu omówienia wspólnych interesów. Również całą resztą spraw związanych z gospodarowaniem, ustanawianiem podatków, trzymaniem pieczy nad książęcą kasą, czy też bezpieczeństwem wewnątrz księstwa zajmowała się reszta książęcych stryjów.

Książę sprawował władzę jedynie na pokaz, gdy trzeba było okazać swój majestat ludowi lub też gdy przybywały obce poselstwa.

Popiel akceptował wypracowany podział władzy. Rządzenie państwem nie było czynnością, które sprawiało radość i satysfakcję młodemu władcy. Nad sprawy państwowe bardziej cenił sobie swobodę i godność jakie dawała mu zajmowana pozycja. Jego głowę zajmowały raczej troski o stroje, które miały przydawać mu blichtru, aniżeli o dobro swoich poddanych. Całe noce spędzał na zabawach, a w dnie odsypiał przehulane noce. Szczególnie teraz po niedawnym niepowodzeniu w zdobyciu serca upatrzonego dziewczęcia próbował sobie książę powetować częstszym niż zwykle zamiłowaniem do trunków. Zdarzało się, iż wyprowadzał się z przytomności umysłu do tego stopnia, że nawet jego świcie zdawało się, iż przez kilka dni nie dochodzi do niego rzeczywistość dnia codziennego. Jednak w planowaniu złych uczynków, a potem w ich urzeczywistnianiu przejawiał się niezwykłą bystrością umysłu.

Zdarzyło się, że wyszedł razu pewnego na szczyt drewnianej wysokiej konstrukcji, którą budowniczowie stawiali jako część rozbudowywanego grodu. Wysokość była solidna. Miejscowi byli już przyzwyczajeni do rozlicznych ekscesów swego władcy więc nie zdziwił ich ów widok. W dole ćwiczyli się chłopcy z książęcej drużyny.

Nagle w powietrzu rozległ się krzyk przerażenia. Książę zwisał z muru trzymając się dwoma dłońmi przed upadkiem. Ręce jednak powoli ustępowały zmęczeniu. Jeszcze trochę, a książę spadnie.

– Ratunku! – rozległo się wołanie o pomoc. – Chłopcy ratujcie. – Książę wołał licząc na pomoc któregoś z dzielnych wojów.

Jarko jako pierwszy wyskoczył niczym strzała. Piął się ku górze, by chwycić swego pana i ratować go przed upadkiem, a być może i przed śmiercią. Gdy tylko dopadł do miejsca gdzie zwisał Popiel, położył się i wyciągnął rękę. Już miał chwycić księcia za ramię, gdy ten nagle złapał go za rękaw i pociągnął ku sobie. Jarko nie był przygotowany na taki manewr. Jego ciało przesunęło się ku krawędzi i walczyło ze sobą o utrzymanie równowagi. Siła ciążenia była jednak silniejsza i ściągnęła go na dół. W ostatniej chwili złapał się drewnianej okrągłej belki wiedział jednak, że nie uda mu się długo utrzymać. W tym czasie Popiel jakimś sposobem podciągnął się ku górze i już wspinał się na szczyt.

– Dzięki, za uratowanie, Jarko – podziękował uprzejmie książę, ale w tonie słów krył się wyraz zadowolenia z zaistniałej zamiany ról.

– Daj rękę. Dłużej nie wytrzymam – poprosił Jarko.

Książę schylił się ku Jarosławowi. Ale nie zamierzał wcale ratować tego, który złowił mu sprzed nosa wianek wyśnionej dziewczyny.

– Och, taki sprytny wojak, a nie może sobie poradzić.

Książę niby to podawał rękę chłopakowi, ale tylko po to by markować pomoc przed gapiami z dołu, a ku przerażeniu ofiary tego wydarzenia powoli drugą dłonią odginał mu palce ostatkiem sił trzymające ciało. Jarko zdał sobie sprawę, że cały ten wypadek był tylko mistyfikacją, aby go zwabić i pozbyć się.

Koledzy Jarka z drużyny też próbowali coś uczynić, najpierw aby ratować księcia, teraz ich druha. Odnaleźli gdzieś w pobliżu drabinę. Nie była jednak wystarczająco długa, aby podstawić pod ofiarę by oparła stopy. Zostawili ją tak niby dla wszelkiego wypadku, jednak całą nadzieję upatrywali w księciu. Nadzieja ich jednak zawiodła. Jarko właśnie spadał z krzykiem w dół. Spadając obił się o podstawioną drabinę. Wyciągnął rękę chcąc się jej chwycić. Wojacy w mig pojęli, że muszą chwycić drabinę, aby Jarko łapiąc się jej, w impecie nie przechylił się razem z nią na drugą stronę. Dopadli do niej i trzymali mocno. Na nic się to jednak nie zdało. Jarko chwycił na moment szczebel jednak nie zdołał się utrzymać i upadł wprost na plecy swoich towarzyszy.

Wieść o wypadku dotarła do Przezmira. Gdy dobiegł na miejsce zaparło mu dech w piersiach. Obok muru leżało trzech poszkodowanych. Szybko do nich podbiegł. Jarko leżał twarzą do ziemi, nie ruszał się. Serce ojca zabiło mocniej ze strachu. Choć jego syn szkolił się na żołnierza i jasnym dla niego było, że mógł kiedyś nie wrócić z wyprawy to jednak nie dopuszczał do siebie myśli, że może stracić swego jedynego syna w tak najmniej oczekiwany sposób. Ukląkł obok głowy syna.

– Jarko, jesteś? Daj jakiś znak.

Jarosław lekko poruszył się. Przekręcił głowę, spojrzał ojcu w oczy, który już począł dziękować Rodowi za ocalenie syna. Okazało się, że próba złapania drabiny nieco osłabiła impet spadania, a plecy druhów skutecznie zamortyzowały upadek. Po chwili Jarko usiadł i wstał czując tylko ból w kościach jakby po porządnym łupniu. Jeden z towarzyszy, na których plecach wylądował, wstał najwcześniej i tylko otrzepawszy się z kurzu wyglądał jakby nigdy nic się nie stało. Drugi, który użyczył swoich pleców zdołał się tylko obrócić na nie, nie mogąc się więcej poruszać. Jarko dokuśtykał do niego.

– Żyjesz chłopie? – zapytał.

Kolega pomrugał oczami, pozostając w szoku po przeżytym wydarzeniu. Okazało się, że ucierpiał najbardziej z całej trójki.

– Plecy. Bolą mnie plecy. Chyba nie mogę wstać.

Pozostali wojowie przełożyli poszkodowanego na leżącą w pobliżu deskę.

– Wybacz przyjacielu, to przeze mnie – mówił nachylony nad nim Jarko.

– Zrobiłem co należało. Ty też byś zrobił to samo. To wcale nie przez ciebie – i spojrzał ku górze na obserwującą całe zdarzenie postać księcia. Jarko spojrzał w tym samym kierunku.

– Masz rację. Winien jest kto inny.

Przezmir polecił zanieść rannego do kwatery i starannie go opatrzyć.

Czas goi rany i po kilku dniach wszyscy poszkodowani mieli się już dobrze. Tylko w sercu Jarosława pozostała niepewność co ma czynić. Czy zapomnieć i wybaczyć Popielowi? Z drugiej strony nosił w sobie żal, jak służyć takiemu niegodziwcowi. Nie wiedział czy kiedyś w gniewie nie odpłaci księciu za jego zamach. Swoimi myślami podzielił się z ojcem zdając się na jego radę. Przezmir polecił synowi aby, zachował te wydarzenia tylko dla siebie i aby uniknąć poważnego kryzysu wyprawił chłopca do Gnezdna, gdzie miał z dala od księcia ćwiczyć się w żołnierskim fachu.

Popiel zachowywał się jakby nigdy nic się nie stało. Nawet szybko zapomniał o Jarku, który zniknął z jego oczu.

* * *

Starszyzna coraz częściej poczynała szemrać przeciwko księciu. Nie podobał im się jego próżniaczy tryb bycia. Miała mu za złe, że nie interesuje się sprawami państwowymi. Fakt, że obowiązki przejęli książęcy stryjowie nie uspokajał ich odczuć, wręcz przeciwnie. I choć doceniali oddanie stryjów, mieli za złe, że spore fundusze wypracowane ciężką pracą ich ludzi idą na utrzymanie błazna, jak coraz częściej nazywali księcia między sobą, zamiast na majestat władcy dbający o dobro, sprawiedliwość i bezpieczeństwo swych poddanych. Żale starszyzny i przywódców plemiennych dotarły również do Przezmira, który postanowił działać. Obawiał się bowiem, że niezadowolenie przywódców plemiennych może przerodzić się w bunt i walki wewnątrz księstwa, a te z kolei mogą rozsadzić od wewnątrz, latami tworzony przez przodków, wspólny organizm państwowy.

Przezmir zwołał swoich braci. Przedstawił im swoje obawy. Opowiedział o ekscesach Popiela, oraz o narastającej niechęci starszyzny wobec młodego księcia. Sprawy przyjęły nieoczekiwany obrót. Przezmir sądził, że bracia pomogą mu przywołać księcia na właściwą drogę, tym czasem spotkał się z przeciwną reakcją.

– Młody to i zabawić się musi – skwitował rozmowę Misław.

– Bracia, bronicie Popiela bo nie widzicie na co dzień jego wybryków – przekonywał w dalszym ciągu Przezmir. – Starszyzna oczekuje od niego zachowania godnego władcy, a nie ciągłego błaznowania.

– Dajże pokój bracie – wtrącił Dobromir – utraciwszy matkę za dziecka był wychowywany przez Piastuna. Potem młodo utracił ojca, więc może uczucie krzywdy nim targa. Jak zmężnieje i w latach się nieco posunie to i rozum z wiekiem przyjdzie.

– O starszyznę martwić się nie musimy – tłumaczył jeden z uczestników narady. – Dopóki wojsko w naszych rękach, siedzieć cicho będą i nie przestraszą nas, a i Popiela w ręku trzymać można dopóki nie pojmie, swej roli.

Przezmir zrozumiał, że nic nie wskóra. Niekompetencja Popiela była na rękę stryjom i pozwalała im na zachowanie znaczenia i wpływów w państwie. Było mu wstyd za braci ale próbował dalej naciskać.

– Zgorszenie sieje na całą okolicę – Kontynuował Przezmir – dziewczęta młode, ku niezadowoleniu ich ojców bałamuci, a im samym szkodę przynosi narażając na przykrości ze strony gołowąsów.

– Młody jest, krew się burzy – bronił księcia Niestek.

– A może go wyswatać? – zastanowił się Misław. – Może ożenek uspokoi nieco jego zachowanie.

– Co racja, to racja. – Niestek podchwycił szybko pomysł. – Zdaje się, że mam nawet kandydatkę.

Wszyscy w zaciekawieniu spojrzeli na Niestka.

– Kogóż to?

– Niedawnymi czasy wyprawiłem się do Jumna, jeszcze na zlecenie naszego już odeszłego brata, by ugadywać się z Wieluńczanami. Mało o co szło, ale byli też tam posłańcy księcia jednego z niemieckich ludów. Przybyli w poszukiwaniu odpowiedniego kandydata do ręki córki ich władcy. Ich zamysły na nic się zdały gdyż książę Jumna jak i jego synowie już dawno byli pożenieni. Ale po całym grodzie krążyły opowieści wychwalające powab saskiej księżniczki. Wychwalano też jej bystrość umysłu nieustępujące najtęższym głowom.

– No to na co czekać? – zapalił się do pomysłu Misław. – Jedź w swaty.

– Hm, chyba to będzie dobre posuniecie – Niestek zachwycał się własnym pomysłem. – Upieczemy dwie pieczenie na jednym ogniu.

– Dwie? – zdziwił się Dobromir.

– Tak, dwie. Ożenimy Popiela, a co ważniejsze może uda nam się zjednać sojusznika przeciw zapędom Obodrzyców na nasze tereny.

Pomysł przypadł większości do gustu, którzy pochwalali sprytny plan Niestka. Jednak ostatnim słowom przysłuchiwał się niezauważony przez nikogo Popiel.

– Żony mi szukacie?! Za kogo się uważacie?! – wykrzykiwał.

– Niech się serce twoje nie sroży, Panie – jął wyjaśniać sprawę Niestek. – Wiek twój już odpowiedni na ożenek, co by pospólstwo nie szydziło, że książę nieumiejętny w poszukiwaniu połowicy. Naszym staraniem za to jest, aby kandydatkę twojej godności ci sprowadzić, a nie szukać pośród wiejskich dziewuch.

Słowa Niestka mile połechtały próżność księcia, który złagodniawszy nieco, odparł: – Ale skoro ona z ludów niemówiących naszymi słowami, jak się z nią domówię.

– Myślę, że jak ujrzysz tę kibić to i mowę wspólną znajdziecie.

– Niech będzie. Sprowadźcie ją to obaczę. Ale pamiętaj – Popiel zwrócił się teraz do Niestka – jeśli jakowąś pokrakę mi sprowadzisz to każę ci samemu wziąć ją sobie razem do kupy z twoją kobietą.

Po chwili wszyscy rozeszli się, a Niestek rozmyślał już o wyprawie.

* * *

Pewnego dnia do grodu przybyli wędrowcy, którzy od razu wzbudzili zainteresowanie wśród miejscowych. Ich stroje choć skromne wskazywały na cudzoziemskie pochodzenie, a od nich samych biło coś, jakby godność wysoko postawionych osób.

Początkowo myślano, że to jacyś handlarze, lecz okazało się, że nie przywieźli ze sobą żadnych dóbr oprócz kilku małych tobołków przykulbaczonych do mułów. Były to prawdopodobnie ich własne przedmioty, potrzebne w dalekiej podróży. Wędrowcy posługiwali się jakimś bratnim językiem. Wiele słów miało podobne brzmienie, toteż oprócz ciekawości wzbudzili zaufanie u miejscowej ludności, która coraz liczniej gromadziła się wokół przybyszów.

Z mowy zrozumiano, że szukają miejsca gdzie mogliby spocząć w podróży i zakupić nieco pożywienia na dalszą drogę, lecz z mowy ich wynikało, iż są posłańcami jakiegoś wielkiego króla toteż ludziska zaprowadzili ich do bram książęcej siedziby jako właściwego celu ich podróży. Straże wpuścili gości do głównej sali, gdzie wyszedł im na przywitanie Przezmir.

Witajcie zacni mężowie.

Goście przywitali się po swojemu. Dowiedziawszy się iż trafili na dwór księcia pragnęli się z nim spotkać.

Popiel nie był w nastroju, aby przyjmować gości. Odpoczywał po nocnym przyjęciu gdzie wypił znaczną ilość miodu.

– Daj mi spokój Przezmirze? Po co mam się spotykać z jakimiś wędrownymi żebrakami.

– To nie żebracy – przekonywał Przezmir do przyjęcia gości. – To posłańcy z jakąś nowiną i chcą gadać z tobą.

Popiel, choć niechętnie, uległ namowie stryja. Udał się do sali. Wędrowcy skłonili się na jego widok, by oddać cześć miejscowemu majestatowi.

Zaczęli mówić o powodach swojego przybycia. Mimo wielu znanych słów książę nie wiedział o co im właściwie chodzi.

– Czego oni chcą? – dopytywał się Popiel.

Przezmir przysłuchiwał się z uwagą. – Mówią coś, że przyszli głosić jakoweś wieści co by każdy był dla drugiego jako brat.

– Czy to jacyś wróżbici? – zainteresował się Popiel.

– Nie, są posłańcami wielkiego pana, z dalekich stron i że ten pan nas uratuje.

– Przed czym, czyżby chciał nas kto najechać? Mamy dobre palisady, a i okolica bagnista więc trudno się wrogowi dostać do naszego grodu.

– Ten wróg to jakiś zły człowiek – Przezmir tłumaczył to co zrozumiał – ponoć podstępem zdobywa wszystkich, ale ich pan jest dobry i nas uratuje. Chociaż, chyba nic już z tego nie rozumiem, bo najpierw mówili, że ich pan nas uratuje, że wyśle swoje wojsko, a teraz gadają jakoby ich pan już dawno umarł.

– To jakieś brednie. Wyrzućcie ich.

– Może damy im gościnę? – zaproponował Przezmir.

– Co każdemu obłąkańcowi, który tu trafi? Na podwórzec z nimi – irytował się Popiel. – Jak ich pan taki mocny to niech ich wybawi – drwił sobie z przybyszy.

Przezmir próbował jeszcze załagodzić sytuację, ale wędrowcy spostrzegli się, że nie są tu mile widziani więc po zamienieniu między sobą kilku słów poczęli się wycofywać. Po chwili znaleźli się już na dziedzińcu. Na chwalę zatrzymali się jakby strzepując z siebie pył. Gest ten nie spodobał się Popielowi, który podniósłszy z ziemi jakiś mały kamyk puścił go w kierunku odchodzących w niesmaku przybyszów, a ku uciesz jego równie zepsutej kompanii.

– Co nie podoba wam się u nas?

Przybysze, nie oglądając się za siebie, skierowali się do bramy.

– Tylko nie zapomnijcie swoich wierzchowców – ryczał za nimi Popiel wskazując muły, na których przybyli. Świta książęca aż pokładała się ze śmiechu, tylko Przezmirowi było smutno, a właściwie wstyd za księcia.

Nie wiadomo jak by się ten dzień skończył dla nieznajomych, gdyby nie nagłe wparowanie dwóch jeźdźców. Wjechali z takim impetem, jakby nieśli wieści o nadchodzącym nieszczęściu. Przezmira przeleciała nawet myśl: – Czyżby przepowiednie które przywieźli ze sobą wędrowcy o niejakim wrogu, złym człeku, a który miałby najechać nasze ziemie, miały się tak szybko ziścić?

Jeźdźcami okazali się zbrojni z przybocznej drużyny Niestka. Zsiadłszy z konia podbiegli do księcia i przyklęknąwszy na kolanie oznajmili: – Stryj Twój, Niestek, Panie kazał nam wyskoczyć przodem co by jak najszybciej donieść, że wiezie Ci Panie zacną narzeczoną.

Popiela aż zatkało. Nie wiedział co powiedzieć popatrzył tylko wystraszony na Przezmira.

– Kiedy tu przybędą? – spytał Przezmir.

– Jutro na wieczór powinni dotrzeć.

– A jaka ona? – dopytywał Popiel.

– Jako słonko o świtaniu, i choć krasą swą w oczy mocno bije to oderwać ich od jej widoku niesposobno.

– Wypada na spotkanie jechać – zasugerował Przezmir.

– Toć zmierzch niedługo – odparł z zakłopotaniem Popiel.

– Ot nie dzisiaj, ale jutro o samym świtaniu trzebaby jechać. Co by pokazać, że z niecierpliwością oczekiwałeś na jej przybycie. Toteż radzę wcześnie pójść na spoczynek.

– Tak, tak trzeba zrobić. Tak jak mówisz.

Przezmir aż zdziwił się, że Popiel tak łatwo zgodził się z jego zdaniem. Nigdy nie przychodziło to łatwo. – Czyżby myśl o przyszłym ożenku już przyczyniała się do ułagodzenia książęcego charakteru? – pomyślał.

* * *

Gdy noc miała się już ku końcowi, przed bramą do grodu powoli gromadzili się okoliczni ludzie mający w nim jakieś sprawy do załatwienia. Czekali na świt, o którym to czasie zwykle otwierano główną bramę. Tym razem, ku zdumieniu czekających, brama otwarła się wcześniej jeszcze przed brzaskiem. Ich oczom ukazał się oddział jeźdźców. Na czele, dosiadając prawie czarnego gniadosza, jechał książę w uroczystym stroju, za nim wojowie w najlepszych ubiorach i zaopatrzeni w najlepszą broń. Widać było, że wszystkie wierzchowce były wcześniej starannie wypielęgnowane. Uprzęże nasmarowane uprzednio tłuszczem wydawały się jakby nowe. Zbrojny, a zarazem paradny oddział wzbudził u gapiów taki podziw i zainteresowanie, że nawet nie zauważyli jak ponownie zamknięto bramę grodu i zamiast wejść do środka musieli w dalszym ciągu czekać na świtanie. Jednak czas skracali sobie teraz spekulacjami dlaczegóż to książę opuścił gród tak wcześnie, i dlaczego oddział był tak paradny.

Noc już dawno się skończyła i słońce było już dość wysoko. Drużyna jechała leśnym duktem. Książę dziwił się, że nie napotkali jeszcze orszaku wiozącego jego przyszłą małżonkę. Powinni byli bowiem już wcześniej się z nimi spotkać biorąc pod uwagę miejsce ich noclegu i odległości jakie miały do przebycia obie strony.

– Czyżby tak długo zabawili w miejscu noclegu? A może gdzieś pobłądzili po drodze? – myślał książę.

Wątpliwości rozwiał następny zakręt, zza którym minąwszy go, ujrzeli rozłożoną na leśnej drodze gromadę ludzką, a obok porozkładane tobołki.

– Coś się stało. – Stwierdził książę i drużyna w ślad za księciem przyspieszyła konie.

Książę dostrzegł wojów Niestka oraz jego samego, który wiózł mu narzeczoną. Część wojów zamiast dosiadać rumaków podnosili wóz, a kilku próbowało ściągnąć z niego koło, które pękło skutecznie uniemożliwiając jego dalszą podróż.

Obok siedziały jakieś dziewczęta, które dostrzegłszy zbliżających się zbrojnych podniosły się. Na ich widok książę pomyślał, że żadnej niczego nie brakuje, ale która mu pisana? Wszystkie odznaczały się jakąś szlachetnością rysów, i wyjątkową urodą.

Książę zbliżył się.

– Witaj książę – powitał go Niestek, który był trochę niezadowolony z zaistniałej sytuacji gdyż zaplanował sobie bardziej dostojne przedstawienie książęcej narzeczonej.

– Co tu się stało? – spytał Popiel.

– Od rana mieliśmy kłopot z wozem, który spowalniał naszą podróż – tłumaczył Niestek – a teraz pękło nam koło.

Popiela nie interesowały tłumaczenia stryja. Zerkał na grupę dziewcząt, które coś tam gadały do siebie i chichotały zalotnie, domyślając się kto przybył im na spotkanie. Rzeczywiście nie docierały do niego tłumaczenia stryja. Bardziej zajmowała go myśl, która to jego narzeczona.

Niestek domyślił się co księciu chodzi po głowie.

– Pozwól, że przedstawię ci... – tu Niestek począł wymieniać wszystkie tytuły, godności, i atrybuty książęcej narzeczonej.

Książę jednak jakby nie słyszał tego wszystkiego. Jego myśli krążyły wokół widoku, roześmianych dziewcząt. Na którą, by nie spojrzał to wydawała mu się być najurodziwszą, lecz gdy tylko przeniósł wzrok na inną odnosił to samo wrażenie.

– Ale która to? – spytał jakby nieco zniecierpliwiony.

Mina Niestka okazywała jednak pewne zakłopotanie. Wybranki nie było wśród dziewcząt. Musiała niezauważona pójść gdzieś do lasu.

Tymczasem ta, o której była mowa, obserwowała całe zdarzenie ukrywając się za drzewem. Trochę bawiło ją zakłopotanie Niestka oraz zniecierpliwienie księcia. Chciała też najpierw przyjrzeć się temu, któremu ojciec zgodził się oddać jej rękę. Stwierdziła z zadowoleniem, że opisy Niestka nie były wyolbrzymione. Książę jawił się jej jako wielce przystojny młodzieniec. Postanowiła wyjść z ukrycia. Zbliżając się, rzekła coś do Popiela w swojej mowie.

Mimo, że nic nie zrozumiał, domyślał się, że są to słowa powitania, ale nie słowa były dla niego w tej chwili najważniejsze. Na widok kandydatki, aż zaniemówił z wrażenia. Jego oczom jawiła się zbliżająca postać, której piękna nie mógł sobie wcześniej wyobrazić. Jej harmonijna gibka kibić, tak kształtna; jej długie smukłe ramiona; twarz o młodzieńczych rysach z niewinnym uśmiechem; oczy niczym niebo odbijające jego błękit; strój wydawało się że skromny to jednocześnie bardzo wytworny dopełniał całości obrazu. Piękno, którym został zauroczony przyćmiło niemożność porozumienia się.

Niestek od razu zrozumiał, że młodzi przypadli sobie do gustu.

Wojowie uporali się z wozem i zdjąwszy koło stwierdzili, że nie nadaje się do niczego, a bez koła wóz nie pojedzie. Powiadomili o tym Niestka.

– No to ktoś pojedzie szukać kołodzieja, co by dostarczyć nowe koło, a kilku innych zostanie pilnować wozu i dobytku, aż ktoś po nich przyjedzie. W tym czasie na ich koniach wierzchem dostarczymy dziewczęta do Kruszwicy – zaplanował Niestek.

Okazało się, że przyszła księżna boi się dosiadać konia więc pozostało jak najszybciej naprawić wóz i całym orszakiem podróżować dalej.

Księciu było tak śpieszno, że sam postanowił zaangażować się w sprawę.

– Gdzie tu jakaś wioska? – spytał.

– Jakiś czas temu mijaliśmy jedną – podpowiedział Niestek. – Była dość spora to i może jaki stelmach się znajdzie.

Książę kazał dosiąść koni i zabrać połamane koło. Pojechali pędem w kierunku wioski. Wpadli do niej z tumanem kurzu tak, że mieszkańcy wioski aż pootwierali buzie ze zdziwienia na widok księcia, bowiem nieczęsto widziano tutaj tak strojnie odzianych przybyszów.

– Co to za wioska? – spytał książę najbliżej stojącego mężczyznę.

– Aaa, to... – Począł się chłopina jąkać z wrażenia.

– No! Mowę ci odebrało?

Chłop wymamrotał jakąś tam nazwę ale książę nie dosłyszał bo nie nazwa wsi była dla niego najważniejsza.

– Jest we wsi jaki kołodziej, albo stolarz choćby? – pytał dalej.

Chłop nadal wpatrzony w niecodzienny widok wyciągnął rękę jakby wskazując drogę.

– Taaam, panie – mówił nie odrywając wzroku od księcia – zzza zakrętem, trzecia chałupa – wydusił z siebie w końcu.

Konni ruszyli we wskazanym kierunku. Obok chałupy stał warsztat z szeroko otwartymi dużymi drzwiami. Ze środka dochodziły odgłosy hebla. Dookoła były poustawiane jakieś drewniane belki i tyczki. W jednym kącie stało kilka rozmiarów gotowych kół. Na środku stał zaczątek drabiniastego wozu, przy którym ktoś majstrował.

Właściciel warsztatu słyszał, że podjechali jacyś konni lecz zajęty pracą nie obrócił się, by zobaczyć kto to. Słyszał, że ktoś zszedł z konia i idzie w jego kierunku, lecz aktualnie wykonywana czynność zmuszała go do pozostania w pozycji. Za to mina pomagającego mu syna zdradzała wielkie zaskoczenie na widok zbliżającej się postaci.

– Potrzebne nam koło – usłyszał za sobą dziwnie znajomy głos. – Pękło nam koło od wozu. Tam są resztki, co byś mógł dobrać odpowiednią wielkość.

Rzemieślnik aż zastygł w bezruchu. Wydało mu się, że słyszy znajomy głos, a którego nie spodziewał się już szybko usłyszeć, a przynajmniej w tych okolicznościach. – Zapewne coś się znajdzie książę – odparł obracając się jednocześnie w kierunku gościa.

Role odwróciły się. Tym razem Popiel, aż osłupiał z wrażenia.

– To ty? Już zapomniałem o twoim istnieniu – rzekł ksiazę ocknąwszy się.

– No cóż, usunąłem się, jak sobie tego życzyłeś, panie.

Popiel zdjął rękawice. Odzyskał swój ignorancki animusz, rozejrzał się po warsztacie.

– No, no. Patrzcie i oto nasz Piastun. Kto by pomyślał, że teraz naprawia wozy. Piastun kołodziejem. – Ton jakim mówił Popiel miał w sobie nieco zdziwienia ale zawierał też nutę ironii, że tak ważna niegdyś postać wykonuje teraz tak poślednie zajęcie.

– Tak Panie. Teraz naprawiam wozy, a jak kto chce to i robię nowe.

– A ten chłystek to zapewne twój syn. – Popiel wskazał na chłopca, który zbliżył się do ojca.

– Tak, pomaga mi w robocie na miarę swych lat. – Lecz nie chcąc dalej ciągnąć tematu i jak najszybciej pozbyć się gościa, bo nie wiadomo co jeszcze obmyśli, Piastun nawiązał do przyczyny przybycia Popiela – Mam tu kilka kół. Zaraz jakieś dobiorę.

– Spieszno nam, więc się ruszaj.

Piastun wziął resztki koła dostarczonego mu przez jednego z jeźdźców. Chłopiec cały czas pomagał ojcu, ale niepewnie zerkał na księcia, który wyszedł na zewnątrz.

– Leć chyżo do matuli, niech poda gościom coś do picia. – Usłyszał od ojca i natychmiast wybiegł z warsztatu aby spełnić prośbę rodzica.

Gdy żona Piastuna częstowała gości zsiadłym mlekiem schłodzonym w zimnej wodzie Piastun dobrał odpowiednie koło, coś tam poprawił i wyturlał je z warsztatu.

– Oto koło. Myślę, że będzie dobre. Czy mam jechać razem by je zamontować?

Popiel zadowolony z szybkiego załatwienia sprawy stwierdził, że niekonieczna jest obecność kołodzieja i że wojowie sami się uporają z problemem.

Żołnierze przewlekli przez szprychy sznur i uwiesiwszy koło między dwoma końmi dosiedli je gotowi do powrotu. Popiel wytłumaczył jak mają założyć koło aby nie spadło z osi podczas jazdy.

– Przezmir będzie zadowolony jak powiemy mu o tobie, że sobie radzisz – zwrócił się do Piastuna jeden z żołnierzy gdy miał pewność, że Popiel tego nie widzi.

– Dzięki, pozdrów go ode mnie. Powiedz, że nam dobrze i niech się o nas nie martwi.

Piastun przystanął u wyjścia z warsztatu i przyglądał się z synem u boku, odjeżdżającym gościom. Popiel w ostatniej chwili rzucił ku nim jakąś monetę jako zapłatę. Ciało chłopca drgnęło, aby ją podnieść i podać ojcu.

– Czekaj – Piastun przytrzymał syna. Nie chciał dać Popielowi satysfakcji z myśli, że nie żyją w wystarczającym dostatku i że każdy grosz jest im potrzebny choć w rzeczywistości była to prawda.

Przystosowanie się do nowego życia pochłonęła sporą część funduszy jaką dysponował Piastun. Gdy dotarł do tej wioski dowiedział się, że w chacie którą obecnie zajmują, mieszka samotnie jakaś starowinka. Że jej mąż zmarł już i nie zostawił jej żadnego potomka. Piastun rozmówił się z kobietą. Zapłacił jej umówioną sumę oraz przyobiecał dożywotnią opiekę. Jej były mąż zajmował się wcześniej kołodziejstwem, a do chaty stał przylepiony warsztat w którym pracował. Warsztat jednak jak i chata, były w opłakanym stanie więc doprowadzanie wszystkiego do pełni używalności pochłonęło prawie wszystkie srebro jakie posiadał Piastun. Nowy gospodarz postanowił kontynuować fach swego poprzednika. Długo trwało przyuczenie i gdyby nie fakt, że gospodarstwo miało parę mórg terenu, gdzie mogli uprawiać jakieś zborze oraz dzięki mleku dwóch kóz wypasanych w pobliskim zagajniku, zapewne głód nie byłby im obcy.

Gdy Popiel oddalił się, wtedy chłopiec poszedł po leżącą monetę i podał ją ojcu, który przyciągnął żonę ku sobie, objąwszy ją pocałował i rzekł – Co myślisz? Pora już na postrzyżyny21?

– Ano, chyba już pora. Przecie to już więcej czasu spędza z tobą, czy to w polu, czy w warsztacie aniżeli w izbie przy gałgankacho – odparła żona. – Widać chyba będzie z niego pożytek na stare lata.

Wszystkiemu przyglądała się starowinka i rozczulona widokiem małżonków jakby co dopiero zakochanej w sobie parze, cichutko wtrąciła: – Pewnie, że będzie. Jakże by mogło być inaczej, skoro taki dobry przykład od rodzicieli dostaje.

Oczy kobiety zaszkliły się od napływających łez i pociekły cieniutkim strumyczkiem po policzkach.

– Oj co wy? – podeszli do niej Piastun z żoną – Czemu was taka żałość naszła?

– To nie żałość. To ze szczęścia – tłumaczyła kobieta. – Całe życie pragnęłam dziecka. Nie było mi dane zaznać tej radości, a gdy mój mąż odszedł do Nawii myślałam, że przyjdzie mi tu w samotności sczeznąć, a teraz takie szczęście. Znalazłam w was jakby dzieci własne a i doczekałam się w Siemku, jakoby wnuka własnego.

Chłopiec przytulił się do starowinki. – Babińcia, moja babińcia.

Rzepka wierzchem dłoni otarła strumyczek łez z policzka kobiety i też przytuliła się do niej. Na koniec i Piastun objął wszystkich. – Oj tak, nasza ty babińcia, nasza.

Kobieta wdzięczna za dobroć jakim była obdarzana przez nowych gospodarzy odwzajemniała się jak mogła. Z czasem nawet wytworzyła się między nimi więź jakby byli prawdziwą rodziną.

* * *

Ogrzewane ciepłem letniego słońca uprawne poletka powoli dojrzewały do zbiorów. Często padające lecz nie ulewne deszcze sprawiały, że rośliny stawały się bardziej dorodne. Chłopi cieszyli się nadzieją na obfite zbiory, które miały niedługo napełnić ich komory ziarnem prosa, soczewicy i innego uprawnego ziarna. W obejściu dorastały koźlęta i jagnięta. Lasy pełne były leśnych owoców i grzybów, a także przeróżnego zwierza, które dawały możność zdobycia mięsa i jakże cennych skór.

Zasobność tego lata dawała nadzieję na spokojne przeżycie najbliższej zimy, a że spiżarnia Piastuna nie była jeszcze całkiem pusta toteż postanowił z żoną, że nie będą czekać do zbiorów z wyprawieniem postrzyżyn, ale że będzie to dobra okazja aby opróżnić zapasy i przygotować miejsce na nowe.

W chacie Piastuna przygotowywano się do uroczystości. Szykowano jadło, sprzątano obejście. Chatę przystrojono zielonymi gałązkami.

Gdy słońce przestało palić swoim południowym żarem zaczęli się schodzić goście. Każdy wystroił się na miarę swoich możliwości. Większość nosiła takie same zgrzebne ubranie jak co dzień tylko nowe, albo po prostu uprane. Niektórzy co bogatsi mieli na sobie strojniejsze odzienie. Nikt jednak nie dorównywał w stroju rodzinie gospodarzy, którym jeszcze zostało trochę ubrania z czasów zamieszkiwania na dworze Popiela i choć ich odzienie nie było jakoś nadzwyczaj bogate to i tak odznaczali się znacznie od mieszkańców pośród których się osiedlili. Toteż dla obcych, którzy mogliby przybyć w tym czasie do wioski, mogłoby się wydawać, że Piastun pełni rolę jakiegoś miejscowego naczelnika.

Rzeczywiście Piastun mimo, krótkiego zamieszkiwania pośród miejscowych zdobył sobie ich szacunek i uznanie. Szybko bowiem poznano się na jego mądrości. Wiedząc, że jest szczery dla wszystkich, przychodzili więc ludziska do niego po radę. Doszło nawet do tego, że i ze sporami nie chodzono do Gnezdna, ale pytano się Piastuna o opinię. Na początku ci, po których myśli rozsądził sprawę, chcieli się jakoś odwdzięczyć. Przynosili a to kilka jajek, a to kokoszkę dla żony na założenie kurnika, a to klinek sera, lub też miodu garnek. Piastun jednak nigdy nie przyjął żadnej zapłaty, aby nie posadzono go o sprzyjaniu żadnej ze stron, toteż uchodził za człeka sprawiedliwego, a jego opinię przyjmowano jakby wyrok naczelnika plemiennego albo i nawet księcia samego.

Gdy żerca rozpalił ofiarne ognisko, zebrani otoczyli je. W środku stał Piastun z nożcami do strzyżenia owiec w ręku. Po chwili z chałupy wyszła Rzepka prowadząc syna za rękę. Kierowali się ku ognisku. Tłum rozstąpił się, by przepuścić kobietę i chłopca. Podeszli do Piastuna.

– Był czas gdy powiłam ci syna – Rzepka zwróciła się do męża jednocześnie z dumą w głosie ale i z nostalgią w sercu, że ich syn tak szybko dorasta – potem wykarmiłam go. Starałam się wychować, by był ci posłuszny. Teraz przejmij go ode mnie, przyucz do przyszłych zadań, aby wchodząc w wiek dorosły był ci podporą na stare lata, a i mądrość zdobył zdatną do założenia własnej rodziny.

Chłopiec cały czas patrzył się ojcu prosto w oczy, który przejął jego dłoń z matczynej ręki. Było zwyczajem, że do tego dnia chłopcy nie byli strzyżeni toteż i ich syn miał właśnie długie poza ramiona jasne włosy, specjalnie rozpuszczone na ten dzień. Piastun wziął jego włosy w rękę.

– Synu, do dzisiaj nie byłeś strzyżony jako, że byłeś pod opieką matki twojej. Od teraz będziesz przycinał włosy jak mężczyźnie przystało i na znak, że pod moją władzę podchodzisz.

Następnie Piastun uciął włosy chłopcu nożem, a ucięte kosmyki wrzucił do świętego ognia.

Gdy rytuał postrzyżyn zakończył się, Piastun zaprosił wszystkich, aby się rozsiedli przy długim stole ustawionym nieopodal, na którym zaczęto rozstawiać jadło. Przede wszystkim znalazły się tam różnego rodzaju pieczyste upieczone na rusztach, podpłomyki, owoce leśne oraz wino skrzętnie zbierane na tę uroczystość.

Goście zaczęli zajmować miejsca przy stole biesiadnym. Niektórzy puścili się w tany za odgłosem piszczałki, na której ktoś zaczął właśnie wydobywać wesołe melodie. Gdy gromada rozrzedzała się Piastun zauważył, że całemu wydarzeniu przyglądają się dwaj wędrowcy. Ich stroje wskazywały na cudzoziemskie pochodzenie. Piastun podszedł do nich.

– Witajcie wędrowcy. Kimże jesteście?

Przybysze odpowiedzieli w obcym narzeczu: – Jam Kiriłł, a to – wskazał na swego towarzysza – mój brat Miefodij22. Wędrowcami strudzonymi jesteśmy i szukamy miejsca do spoczynku oraz strawy, by się posilić w długiej podróży.

– Zatem dobrze trafiliście. Jadła u nas dostatek, a potem i miejsce na spoczynek też się znajdzie.

Piastun poprowadził ich do stołu i posadził przy samym środku, jakby gości honorowych.

W tym czasie Rzepka, razem z innymi kobietami, roznosiła pomiędzy zebranymi garnce z wcześniej przygotowaną kaszą okraszoną tłustymi skwarkami.

– Skąd przybywacie? – Piastun zwrócił się do wędrowców.

Przybysze wypowiedzieli jakąś nieznaną nikomu nazwę. Wiadomo tylko było, że pochodzą z jakiejś dalekiej krainy na południu.

– A co was sprowadza do nas? Czy jesteście kupcami?

– Nie, nie – zaprzeczyli przybysze. – Wędrujemy po świecie głosząc imię naszego Pana.

– A kimże on jest?

– To dzięki niemu istnieje świat, ziemia i niebo; wszystkie zwierzęta, rośliny. On stworzył wszystko.

– Jeden bóg? – zdziwił się Piastun. – Czy jeden bóg jest w stanie zająć się wszystkimi sprawami; dbać o pogodę, wyznaczać los człeczy, czy też przeprowadzać umarłych do krainy przodków nie mówiąc już o wielu innych pomniejszych sprawach?

Piastun długo jeszcze rozmawiał o przesłaniu jakie nieśli wędrowcy. Wypytywał się o wiele spraw, a goście widząc życzliwowe zainteresowanie swego gospodarza, chętnie wszystko wyjaśniali. Rozmowie przysłuchiwało się wielu ciekawskich. Jednak uznali, że ze względu na różnicę w mowie, nie wiele są w stanie zrozumieć. Usłyszeli bowiem, że bóg, o którym opowiadali przybysze był kiedyś człowiekiem; że mimo, iż był królem to nie miał wojska i został skazany na śmierć przez kogoś kto nie był królem. A mimo to, że został pokonany przez zwykłych ludzi, to jest najpotężniejszym bogiem. Nie byli w stanie pojąć o co chodzi, ale kiwali głowami udając wielkie zrozumienie dla tego co usłyszeli.

– A jak zwiecie swego boga? – spytał Piastun.

– Jesteśmy posłańcami Krystosa23.

W rzeczywistości Piastun również niewiele rozumiał z tego, co przybysze opowiadali o swoim bogu, ale nie chcąc ich urazić użył swojej dyplomatycznej mowy jaką przez lata nabył służąc na książęcym dworze.

– Lud nasz pobożny – mówił Piastun – często składamy dary w ofierze naszym bogom. Przez to ufamy, że będą nam sprzyjać w naszych sprawach. I mimo, że nie znamy waszego boga, wstawcie się do niego, żeby również i dla nas był przychylny we wszystkim co mu podlega.

Potem biesiada trwała nadal. Wędrowcy zadowoleni z ugoszczenia przechadzali się między biesiadnikami. Przysłuchiwali się rozmowom, przyglądali wspólnym zabawom. Jeden z nich został zaproszony do wspólnego tańca przez jakąś młódkę. Po jakimś czasie zmęczony wypadł z kręgu i oparł się o ścianę stodółki chcąc nieco odsapnąć.

Z za węgła dotarł do niego szept rozmowy.

– Widzicie jak się Piast postawił urządzając taką zabawę – mówił głos.

– A co zazdrościsz? Ludzie go lubią? I tego małego Siemka też– odparł drugi.

– Ale kto to słyszał, żeby na postrzyżyny całą wieś zapraszać?

– To akurat mi się podoba tylko, że ponoć już jadła i wina zaczyna brakować.

Gość postanowił działać. Wychylił się z za rogu. – To może pomożemy waszemu Piastunowi?

Rozmówcy nieco stremowali się nagłym pojawieniem gościa. Wzruszyli ramionami.

– A jak to pomóc możemy?

– Macie co w swoich zapasach?

– Toć komory pustkami świecić zaczynają, a do zebrania plonów coś jeść trzeba.

Przybysz wyciągnął zza koszuli skórzany woreczek. Potrząsnął nim. Uszom chłopów wydał się to dźwięk magiczny. Wiedzieli, że za pieniądze mogą kupić wszystko, lecz nie rzadko mieli możność choćby ich dotknąć. Cała gospodarka i handel odbywał się w głównej mierze na wymianie.

– Może być wasz, jeśli zniesiecie na uroczystość jadła i wina.

Jeden z chłopów wyciągnął rękę po brzęczącą sakiewkę. – Toć coś się przecie znajdzie.

Przybysz cofnął rękę, aby sakwa nie została chwycona. – Najpierw jadło, potem zapłata.

– A skąd pewność, że potem się nie wyprzecie, Panie? – spytał najrezolutniejszy z chłopów.

– Daję słowo. – Chłopi patrzyli dalej niepewnie. – A dokąd mam uciec, toć to wasz teren i wy tu znacie każdą piędź ziemi. A zresztą jak nie chcecie to poszukam kogoś innego.

Chłopi nie chcąc stracić okazji przystali na propozycję i poszli po swoje zapasy.

– Tylko pamiętajcie nikomu nie mówcie, że ja wam zapłaciłem, a i wino niech będzie najlepsze jakie macie.

Braki w jedzeniu dostrzegł również Piastun z żoną i szczerze zmartwieni, że przyjdzie im się wstydzić przed wioską, że nie należycie zadbali o swych gości. Zamyślali co by tu czynić. Co niektórzy z biesiadników również przyuważyli coraz większe pustki na stołach.

Gdy niepokój gospodarzy narastał coraz bardziej okazało się, że jednak co jakiś czas jedzenie jest dostawiane na stołach, a i na rusztach zaczęto co nieco obracać. Biesiadnicy co zaczęli już wcześniej szemrać na braki byli niezwykle zdziwieni i wręcz podziwiali Piastuna za niezwykłą gościnę. Nikt bowiem oprócz wtajemniczonych nie znał przyczyny zasobności Piasta, a jego mir u miejscowych wzrósł tego wieczoru jeszcze bardziej.

Zabawie towarzyszyła wesoła wrzawa rozmów, śpiewów, i żartów. Jednak nadeszła taka chwila, gdzie większość nieco zmęczona przycichła dla złapania oddechu przed dalszymi pląsami. Ciszę tę wykorzystał jeden z przybyszów.

– Ludziska – zawołał – zanim przywędrowaliśmy do waszej siedziby, byliśmy na dworze Księcia waszego. Zamiast przyjąć pod dach swój wędrowców dalekich, szydząc i drwiąc precz nas wyrzucił. Nie przyjął w gościnę choć głodni, i znużeni wędrówką byliśmy. Natomiast przyszliśmy do was, do ludzi prostych i ubogich, a przyjęliście nas w gościnę. Nakarmiliście nas i pozwoliliście ugasić pragnienie. Piastun pod dach swój na nocleg nas zaprosił. Jako, że jest gospodarzem dzisiejszego święta pozwólcie, że pożyczę mu wszelkiej pomyślności. Aby nasz pan Krystos pozwolił wieść mu życie w zasobności wszelakiej. A niech chłopiec, który jest przyczyną dzisiejszego święta przyniesie ojcu swemu chwałę, przez co imię Piastuna jako człeka sprawiedliwego niech w waszym narodzie po wsze czasy rozsławia.

* * *

Na dworze książęcym urządzono huczne zaślubiny. Książę był rad z wybranki. Urodą swą przewyższała wszelkie inne dziewczęta na dworze książęcym i okolicy całej. Księżna pochodziła z ludów, które Słowianie nazywali Niemcami jako, że nie mówili tymi samymi słowami co lud miejscowy i wszelkie inne otaczające ich plemiona. Na początku nie stanowiło to problemu, bowiem małżonkowie byli zauroczeni sobą do tego stopnia, że brak porozumienia nie stanowił dla nich przeszkody, a nawet był powodem jeszcze większego zainteresowania sobą.

Popiel zgodnie z przewidywaniami stryjów, zajęty swoją cudowną żoną, nie interesował się zupełnie sprawami państwowymi dając im wolną rękę w działaniu jako Radzie Książęcej. Księżna natomiast odznaczała się dużą bystrością umysłu i szybko nauczyła się swojej nowej mowy. Przyglądała się zwyczajom panującym na dworze oraz rządom jakie sprawowali stryjowie jej męża. Powoli nawet zaczęła się interesować sprawami państwowymi biorąc udział w naradach i dając pewne uwagi, które nawet nierzadko budziły uznanie Rady.

Tak mijały kolejne miesiące i lata we względnym spokoju. Kraj szczęśliwie omijały pożogi wojenne. Ludność spokojnie gospodarowała na swoich poletkach. Piastun też coraz lepiej sobie radził, czy to w warsztacie czy też na roli. Przywykł już do tej pracy prawie zupełnie jakby z roli pochodził, a życie i służba na dworze jawiła mu się już jako coś odległego, jak zapomniany sen. Cieszył się swoim synem, który wyrósł na bardzo rozsądnego młodzieńca. Siemko chętny do roboty nigdy nie odmawiał pomocy czy to ojcu na roli lub w warsztacie czy też i matce swojej w chałupie jeśli taka była potrzeba. Właściwie to nie trzeba było go prosić o pomoc. Zawsze wiedział co należy zrobić ku radości obojgu rodziców, a i starowinki co z nimi zamieszkiwała. Wolne chwile spędzał ze swoimi rówieśnikami z wioski lub też ćwicząc się w tężyźnie fizycznej albo we władaniu miecza marząc, że kiedyś zostanie wojem książęcym. Nie mając oczywiście prawdziwego miecza używał dwóch patyków złączonych na jego kształt albo nawet zwykłego kija. Czasem tym ćwiczeniom przyglądali się z ukrycia jego przyjaciele naigrywając się i szydząc z niego, ale nie tak jakby chcieli zrobić mu przykrość, tylko aby sprowokować go do zaczepki oraz do młodzieńczych wygłupów.

– Hej Siemko! Bij, zabij, wróg nadciąga – ryknął jeden z nich.

– A może uratujesz piękną księżniczkę wiezioną przez straszliwą bestię – zawtórował drugi.

– Tylko nie zapomnij o rumaku – ponownie krzyknął ten, który zaczął całą hecę.

– Wiesz, tym łaciatym – Wskazywał jeden z intruzów na pasącą się nieopodal kozę pokładając się jednocześnie ze śmiechu – ale nie zapomnij jej wydoić przed galopem – dodał.

Siemko podjął zabawę i pobiegł w ich stronę.

– Już ja wam pokażę. Posiekę na kawałki.

Siemko dopadł jednego z przyjaciół, powalił na ziemię. Chciał rozłożyć go na łopatki, ale w tej chwili drugi z kolegów rzucił się na Siemka idąc powalonemu koledze na ratunek. Na nic się to jednak nie zdało. Siemko był silniejszy i po wspólnych zapasach przydusił obojga do ziemi.

– No, co teraz? Co mam z wami zrobić? – Stękał ze zmęczenia Siemko. – I kto jest najdzielniejszym rycerzem na świecie?

– No niech pomyślę… – zaczął jeden z pokonanych udając, że się mocno zastanawia.

– Nie wiecie? – spytał Siemko. – No to wam pomogę. – I w tym momencie przydusił kolegów do ziemi jeszcze mocniej.

– Tyyy, oczywiście, że ty – zawołali obaj jednocześnie w odpowiedzi na uścisk Siemka i parsknęli ze śmiechu poddając się już całkowicie jego sile.

Siemko tez parsknął śmiechem, który spowodował, że mięśnie odmówiły posłuszeństwa i opadł między kolegów. Leżeli tak obok siebie jeszcze się śmiejąc jakąś chwilę. Gdy zaczęły wracać siły jeden z przyjaciół spytał.

– Ty tak poważnie?

– A z czym? – zapytał Siemko w odpowiedzi.

– No z tym wojowaniem. Ty naprawdę myślisz zostać wojem w drużynie książęcej?

– Bardzo bym chciał. Ale nie wiem czy coś z tego wyjdzie – odparł Siemko zrywając jednocześnie jakaś trawę i biorąc ją do ust.

– Synowie zwykłych chłopów nie mają lekkiego życia na służbie. Muszą posługiwać innym, starszym wojom – tłumaczył przyjaciel Siemka – sprzątać kwatery i stajnie, czyścić konie…

– Wiem, wiem – odparł Siemko. – Robota mi nie straszna. Ale żeby tak powojować za nasz lud, za księcia. – Marzył Siemko, którego ojciec wychowywał w umiłowaniu do ojczystego ludu i poszanowaniu władzy książęcej mimo, że sam zaznał krzywdy ze strony Popiela. – Czasem i biedny chłop może zostać wielkim wojownikiem – i wstając chwycił swój miecz i klepnął po kolei każdego z przyjaciół.

– O ty, już my ci pokarzemy gdzie raki zimują – i puścili się w pogoń za Siemkiem. Minąwszy róg stodółki za którą zniknął Siemko chłopcy wpadli prosto na Piastuna.

– A co was giez ugryzł, czy co? – spytał Piastun chwytając chłopców.

– O witajcie Piastunie, to tylko zabawa – odpowiedzieli chłopcy.

– Muszę teraz pomóc młócić ziarno – zwrócił się do nich Siemko.

– Właściwie to i na nas czas. Trzeba zobaczyć co u nas w chałupach – odrzekli koledzy Siemka. – Przyjdź wieczorem nad strugę to się pokąpiemy.

– Dobra, dobra, na pewno przyjdę.

Siemko wziął się do roboty i w ślad za ojcem zaczął uderzać cepem o rozłożone na klepisku wiązki zboża.

Gdy robota dochodziła końca przyszła do nich Rzepka razem ze starowinką. Kobiety przyniosły wielki kawał chleba, klinek sera, garnczek miodu podebranego leśnym pszczołom oraz świeżo udojone kozie mleko. Rzepka rozłożyła na snopku lnianą tkaninę niczym obrus, na którym rozłożyła jadło. Starowinka nalewała w tym czasie mleko do garnuszków.

Mężczyźni skończyli robotę, usadowili się obok snopkowego stołu. Rzepka podała mężowi ułamany kawałek chleba. Potem synowi.

– Dzięki mateczko.

Siemko umoczył kawałek chleba w miodzie. Odgryzł go z wielką przyjemnością. Po chwili wszyscy sięgali po jedzenie, maczali chleb w miodzie. Brali do ust kawałki pokrojonego sera.

Pożywiając się Piastun zwrócił się do syna: – Jest w naszym plemieniu taki zwyczaj, że syn dorastając przejmuje obowiązki swego ojca.

Siemko najpierw podniósł wzrok na dźwięk ojcowskiego głosu, ale gdy dosłyszał końca zdania opuścił go ku ziemi.

– Gospodarzy na ojcowiźnie – kontynuował Piastun.

– Ale ja, ja – Siemko w odpowiedzi i jakby w proteście, zaczął się trochę jąkać gdyż nie chciał zrobić ojcu przykrości – ja myślałem zostać...

Piastun przerwał synowi. – Wiem, wiem, co sobie zamyślasz. Wiem, że myślisz wstąpić do drużyny. Ale służba to niełatwa i razem z matką bylibyśmy spokojniejsi gdybyś przejął gospodarowanie i pozostał z nami.

Siemko był niepocieszony, nie chciał tego słyszeć, chciał protestować, ale jednocześnie miłość synowska nie pozwalała mu robić przykrości rodzicom.

– Tatko, a twoje opowieści, a pogadanki o bohaterskich wojach walczących w obronie księcia i ludu. – Siemko spojrzał ojcu prosto w oczy pytającym wzrokiem.

– Widzę, że charakter zaczepny w tobie drzemie toć, dobrze bo chcieliśmy ci rzec, że nie zamierzamy stawać na drodze jaką sobie wymarzyłeś, tylko cię ostrzec chcemy abyś miał baczenie na siebie.

– Oj, tatko! – Siemko rzucił się z radości na ojca. – Naprawdę? Pozwolicie? – Pytał z niedowierzaniem, że mogą się spełnić jego marzenia.

– Ano pozwolę, pozwolę. Tylko – Piastun zastanowił się na chwilę – pod jednym warunkiem.

– A jakim to? – spytał chłopiec.

– Jak całe zboże pomożesz wymłócić – i Piastun zaśmiał się głośno.

– Pewno, że pomogę, i to jeszcze jak pomogę.

* * *

rzeczywistości Siemko pozostał w rodzinnej chacie trochę dłużej niż czas potrzebny do wymłócenia zboża. Piastun postanowił bowiem, że lepiej będzie zebrać wszelkie plony tego lata. Część sprzedać i za zarobione pieniądze lepiej wyposażyć syna na żołnierską służbę.

W książęcych drużynach chętnie widziano śmiałków chcących pójść na służbę. Pozwalało to zmniejszyć przymusowy pobór, który był przez większość chłopskich rodzin uważany za nieszczęście. Również dobrowolni kandydaci byli postrzegani jako lepszy „materiał” na wojów. A jeśli taki kandydat zgłosił się częściowo wyposażony mógł też liczyć na lepsze traktowanie oraz na szybszy awans w żołnierskiej hierarchii.

Gdy nadszedł dzień opuszczenia rodzinnego domu Siemko pożegnał się z pochlipującą z żalu matką.

– Żegnajcie matuchno kochana. – Siemko ucałował matkę w policzek, złożył pocałunek na dłoni przyklęknął przed nią. – Dziękuję kochana mateczko, za wszystko.

Rzepka gruchnęła jeszcze większym płaczem. – Nie chcę się żegnać, Chcę abyś zajeżdżał do nas przy każdej sposobności.

– Nie płaczcie, przecie nie wyjeżdżam na koniec świata i zapewne odwiedzę was jak tylko najdzie taka okazja. Obiecuję.

Siemko objąwszy matkę przytulił się jeszcze na chwilę do niej. Gdy nieco się uspokoiła, podszedł jeszcze do stojącej w progu starowinki. Uścisnął ją.

– Żegnajcie babciu.

– Oj Siemko, dbaj o siebie. – W oczach starowinki też kręciły się łzy powstrzymywane resztką sił.

Nie martwcie się o mnie, dam sobie radę.

Siemko odwracał się już aby odejść. Starowinka przytrzymała go. Trzymała w ręku jakiś węzełek. – Weź. to dla ciebie.

Chłopiec wziął podarunek. Rozwinął go, zobaczył w nim kilka srebrnych monet. Były to pieniądze, którymi Piastun przed laty zapłacił kobiecie za sprzedanie gospodarstwa.

– Nie, nie mogę tego wziąć.

Chłopiec począł wciskać węzełek z powrotem kobiecie.

– Weź, mnie na nic się nie zdają. Mam u twoich rodziców wystarczającą opiekę.

– Ale nie mogę – protestował Siemko – to wasz dobytek.

– Mnie już może i niedługo nic nie będzie potrzeba. – Kobieta powiedziała tak mając na uwadze swój sędziwy wiek.

– Nie mówcie tak babciu – żachnął się chłopiec.

– Weź wnuku, weź od swojej babki.

Siemko skapitulował, wziął pieniądze. Wiedział, że się przydadzą, ale było mu jakoś głupio.

– Bywajcie babińciu, zawsze będziecie dla mnie moją najukochańszą babcią.

Na chłopca czekał już przygotowany do drogi Piastun. Miał bowiem zamiar odprowadzić syna do Gnezdna, gdzie stacjonował najbliższy oddział książęcy. Mężczyźni założywszy na plecy dość spore tobołki wyruszyli w drogę.

* * *

Wioskę od Gnezdna dzieliło zaledwie pół dnia marszu, Piastun razem z synem dotarli do celu swej drogi prawie w samo południe. Miasto tętniło pełnią swego życia. Mężczyźni przycupnęli gdzieś na uboczu, by nieco się posilić. Piastun wyjął z tobołka kawałek chleba oraz mięsa. Obaj jedli obserwując tutejsze życie. Z niedalekiej odległości dochodziły dźwięki targowe. Ludzie pokrzykiwali, nawoływali się nawzajem, sprzedawcy zachwalali swoje towary, by zachęcić przechodniów do kupna. Nieco dalej stała grupka głównie dzieci, przysłuchująca się opowieściom jakiegoś inwalidy. Wśród słuchaczy byli też dorośli. Siemko chłonął wszystkimi zmysłami miejski gwar mimo, że wielokrotnie już tutaj bywał ze swoim ojcem.

Powoli przypominał sobie sceny z czasów pobytu w Kruszwicy, kiedy to jego ojciec pełnił jeszcze rolę doradcy na dworze księcia. Mimo, że Gnezdno nie było siedzibą książęcą, to wydawało się chłopcu, że wcale niczym nie umniejszało Kruszwicy. Ludzi wszędzie było pełno. Ze swoimi sprawami chodzili we wszystkich kierunkach. Właśnie, wjechawszy od strony bramy, przejeżdżał konny oddział wojów kierujący się w przeciwlegle oddaloną część grodu. Siemko patrzył się na żołnierzy jak urzeczony. Jechali na pięknie wyczyszczonych rumakach. Każdy z wojów wydawał się starannie obity w skórzane naramienniki, ochronę na piersi i plecy, na głowach nasadzone szyszaki. Wszystkie te części uzbrojenia były gdzieniegdzie ponabijane metalowymi ćwiekami lub też miały przymocowane żelazne blachy jako dodatkowy element zabezpieczenia. U boku uczepione tarcze. Całości uzbrojenia dopełniały zawieszone na ramionach łuki z kołczanami. Niektórzy wojowie trzymali w rękach włócznie. Nad odziałem powiewał proporzec, który oznaczał przynależność oddziału do grodu, ale także miał w sobie symbole książęce.

– Idziemy – zarządził Piastun, wybijając syna ze stanu urzeczenia.

– Co? – spytał Siemko, jakby nie wiedział o co chodzi.

– Idźmy, do kwatery drużyny – wyjaśnił Piastun.

Chłopak schylił się po swoje rzeczy i gotowy ruszył za ojcem.

Po krótkim czasie obaj weszli na jakieś podwórze okolone zabudowaniami. Był to niewielki dziedziniec, dookoła którego mieściły się kwatery miejscowej drużyny książęcej. Na samym dziedzińcu panowała codzienna krzątanina. Jednak dla Siemka był to widok niecodzienny toteż rozglądał się ciekawie. Na samym środku jacyś młodzieńcy ćwiczyli się w żołnierskim fachu, albo próbowali swych sił w zapasach. Na uboczu ćwiczono celność strzelania z łuku. Ktoś w jakimś kącie czyścił słomą konie. Inny je poił z drewnianego wiaderka.

– Czego tu szukacie?

Przybysze usłyszeli za sobą głos. Odwrócili się. Stał przed nimi w pełni uzbrojony rosły mężczyzna.

– Czego chcecie? – wojak powtórzył pytanie.

– Syna przyprowadziłem. Chłopak chce wstąpić do drużyny – wyjaśnił Piastun.

Strażnik przyjrzał się uważnie chłopcu. Trochę zdziwiony tym faktem, bo mało było śmiałków co sami przychodzili do wojska.

– Musicie iść do dowódcy. – Wskazał im dom po drugiej stronie podwórca.

Obaj udali się we wskazanym kierunku.

Wewnątrz panował lekki półmrok. Piastun dostrzegł za stołem siedzącą postać, nachyloną nad jadłem. Mężczyzna był już raczej starszawy, i choć włos na głowie jeszcze miał bujny, to był on całkiem siwiutki. Taka sama była broda, długa i gęsta ale całkiem biała. Właśnie ta broda sprawiała, że jej właściciel był postrzegany jako osoba ważna, której należy się szacunek.

Goście podeszli nieco ku postaci, która nawet nie oderwawszy oczu znad jedzenia odezwała się.

– Co was sprowadza, dobrzy ludzie?

– My Panie – odezwał się Piastun w odpowiedzi – szukamy dowódcy.

Mężczyzna przy stole przestał jeść, jakby naglę zdrętwiał na usłyszane słowa.

– Syna przyprowadziłem. Do drużyny zamierza wstąpić – kontynuował Piastun.

Mężczyzna przy stole wstał znad posiłku. Uważnie przyglądał się w mroku przybyszom. Piastun mimo, że pozostawał w lekkim skłonie, też obserwował zachowanie mężczyzny oraz otoczenie. Nagle gospodarz ożywił się, ruszył w kierunku Piastuna z rozpostartymi rękoma.

– Nie mogę uwierzyć własnym oczom. To ty Piastunie? – Było to raczej zdziwienie aniżeli pytanie.

Piastun zmarszczył czoło jakby mocno zastanawiał się któż to jest. Gdy postać zbliżała się ku niemu coraz bardziej wyłaniając się z mroku, rozpoznał w niej dawnego przyjaciela.

– Przezmirze! – zawołał Piastun z radości. – Jak dobrze Cię widzieć.

Przyjaciele nie mogli się nacieszyć ze spotkania. Piastun przedstawił swego syna. Potem Przezmir zaprosił ich obojga na posiłek, przy którym rozmawiali o swych sprawach. Przezmir opowiedział o sytuacji na dworze książęcym; o ślubie księcia, o księżnej, o różnych sprawach państwowych. O tym że pełni rolę doradcy książęcego i większość czasu spędza w Kruszwicy, ale że też dba o interesy księcia w Gnezdnie i zarządza wszystkimi dobrami książęcymi wokół rozsianymi. Piastun chłonął wszystkie te wieści z wielkim zainteresowaniem, jakby znowu uczestniczył w sprawach państwowych. Potem Piastun opowiedział o sobie, jak mu się wiedzie o tym, że Siemko zawsze marzył o służbie żołnierskiej.

– Toć chyba trafiliśmy najlepiej jak można, skoro tutaj dowodzisz – stwierdził Piastun mając na myśli Przezmira.

– Wiesz, tak naprawdę to drużyna nie jest pod moimi rozkazami – odparł Przezmir. – Jarosław, mój syn dowodzi tutejszą drużyną. – Chodźcie na podwórzec, na pewno tam go znajdziemy.

W trójkę wyszli na zewnątrz. Przezmir rozglądnął się po dziedzińcu i poprowadził gości w kierunku grupki wojów, którzy ćwiczyli się w walce na miecze.

Dwóch dobrze zbudowanych mężczyzn nacierało na siebie z mieczami uchwyconymi oburącz. Nie była to walka na śmierć i życie, ale wydawała się być bardzo zaciętą. Mięśnie wojów pracowały ciężko napinając się w licznych skurczach, by po chwili rozluźnić się i znów ponownie spiąć ciało w ataku lub w reakcji na zbliżający się cios. Co prawda wojowie często ćwiczyli się w sztuce żołnierskiej, ale obecne widowisko zgromadziło licznych gapiów. Głównie młodzi chłopcy, od niedawna służący w tutejszej drużynie przyglądali się z podziwem dwóm walczącym kamratom.

– Piękna walka, co? – Przezmir z dumą w głosie spytał swoich gości.

Siemko tylko przełknął ślinę. Marzył, by dorównać w sile i sprawności mężnym wojom, których walkę właśnie oglądał.

Gdy potyczka się skończyła można było dopiero poznać, jak wielki wysiłek włożyli obaj wojowie w trening. Nie mogąc ustać na nogach, legli dla odpoczynku na ziemi tam gdzie walczyli. Ktoś podał im kubki z wodą dla ugaszenia pragnienia.

– Dzięki za potyczkę – Jarko podziękował kamratowi.

– Ja również dziękuję – odwzajemnił się drugi uczestnik ćwiczebnego pojedynku.

Przezmir podszedł z Piastunem oraz z Siemkiem do Jarosława w dalszym ciągu leżącego z wyczerpania.

– Prowadzę ci nowego rekruta – Przezmir zwrócił się do syna.

Jarosław, na głos ojca powstał z ziemi, dla okazania poważania.

– Witajcie Piastunie – Jarosław poznał przyjaciela swego ojca. – Jakież to szczęście znów cię zobaczyć Panie.

Jarosław z niekłamanym zadowoleniem witał się z dawnym doradcą książęcym. Pamiętał jakim mirem był otaczany na dworze, a i potem ojciec mile wspominał czasy dawnego księcia i zawsze służącemu mu dobrą radą Piastuna. Toteż czuł się wielce zaszczycony mogąc przywitać się z człowiekiem, który w jego rodzinie był otaczany wielką estymą.

– Czyż to ten sam chłopiec jakiego zapamiętałem z Kruszwicy – Odwzajemniał się w uprzejmościach Piastun. – Widzę, że wojak z ciebie jak się patrzy. Podejrzewam, że niewielu śmiałków chciałoby się z tobą zmierzyć. No choć może jednego bym i znalazł. – Piastun spojrzał na swego syna. – To jest Siemko. Chłopakowi do wojowania się rwie i już go dłużej w domu utrzymać nie mogłem, więc sam go doprowadziłem aby swe zamiary podjął.

Jarosław popatrzył na chłopca. Obszedł go wkoło przyglądając się uważnie młodzieńcowi.

– No cóż, wyglądasz na silnego, ale sprawdźmy co potrafisz.

Jarosław podał chłopcu miecz, sam dobywając drugiego.

Siemko po raz pierwszy w życiu trzymał w dłoni prawdziwy miecz. Był piękny cały z żelaza, ważył w ręce jego ciężar, który wydawał się mu trochę ciężkawy. Chwila była upojna. Zawsze o niej marzył. Z uniesienia wyrwał go głos Jarosława.

– No chłopcze, przyjmij cios.

Jarosław uniósł miecz i zadał cios. Było to co prawda uderzenie dość silne, ale całkowicie pod kontrolą, aby nie zadać przeciwnikowi krzywdy. Siemko nie przyjął uderzenia. Toteż Jarko postanowił chwilę pobawić się zupełnie nieopierzonym młokosem. Niezdarność chłopca wywołała uśmiech na twarzach obserwatorów, a niektórzy poczęli sobie drwić. Jednak po chwili Siemko odzyskał animusz i począł coraz lepiej przyjmować ciosy, nawet udało mu się kilka z nich zadać i mimo, że nie były zbyt udane to wykonywane z coraz większa zaciętością.

– Dobra, dobra bo mnie jeszcze przetniesz. – zakończył potyczkę Jarko. – Co prawda jeszcze wiele musisz się nauczyć, ale widzę, że zawzięty z ciebie chłopak, a to dobra cecha u woja. Będą z ciebie ludzie. Chodźcie do izby rozmówić się.

Mężczyźni znalazłszy się w izbie zasiedli przy ławie. Jarko chwycił w ręce gliniany dzbanek, w którym znajdowało się zsiadłe mleko i wypił niemal całą jego zawartość zadowolony, że w końcu mógł zagasić pragnienie po ciężkim treningu.

– To mówicie, że Siemko do wojaczki się rwie? – wypytywał Jarosław. – A co cię tak urzeka w wojowaniu?

Piastun nieco szturchnął syna, aby odpowiedział na zadane pytanie.

– Zawsze o tym marzyłem – odparł Siemko. – Wydaje mi się, że to jest szlachetnym czynem aby służyć księciu.

Wszyscy spojrzeli po sobie, bowiem wiedzieli, że obecny książę niezbyt jest godny aby poświęcać za niego życie.

– Wychowałem chłopca w szacunku do książęcego majestatu – wtrącił Piastun.

– Widzę przyjacielu, żeś jest człek wielkiej cnoty – rzekł Przezmir.

– Wiesz – Jarosław zwrócił się do Siemka, mając na względzie własny uraz wobec Popiela. – Nasza służba ma sens ze względu na lud, który bronimy przed najeźdźcą oraz aby pilnować porządku w naszych ziemiach, a książę jest tylko znakiem wobec którego można utrzymać jedność. Dzisiaj księciem jest Popiel, ale kiedyś będzie ktoś inny, a lud pozostanie ten sam.

– Dobra, dosyć – przerwał Przezmir – chłopak chce być wojem i teraz to jest najważniejsze. Mam wobec ciebie Piastunie dług przyjaźni toteż wyposażę chłopca we wszystko co mu jest potrzebne. Nawet rumaka mu sprawię.

– Kwaterę też dostanie dobrą – dorzucił Jarosław.

– Mamy tu trochę grosza. – Piastun wyjął zawiniątek z monetami, które Siemko dostał od przybranej babki na pożegnanie. – Może starczą na co?

– Schowajcie te pieniądze na złe czasy – odparł Jarosław. – Teraz u nas dostatek i tak jak ociec rzekł wyposażymy Siemka we wszystko co mu będzie potrzebne, a grosz przyda mu się jak już wyszkoli się na woja.

No to czas na mnie, muszę już wracać. – Postanowił Piastun.

– Konno pojedziemy. Odwiozę cię do domu z kilkoma wojakami. – Zaoferował Przezmir. – A że nie nagadałem się jeszcze z tobą to i czasu trochę zyskamy, aby po drodze porozmawiać jeszcze.

Zanim Piastun wyruszył w drogę pożegnał się z synem.

– Masz. Na szczęście. – Piastun podał chłopcu małe zawiniątko.

Siemko zajrzał do środka. Nie wierzył własnym oczom. Był to medalion, który ojciec dostał od poprzedniego księcia tuż przed śmiercią. Zapomniał o nim całkowicie, aż do dzisiejszego dnia.

– Nie ojcze – chłopiec zaprotestował. – Nie mogę, a jak go zgubię?

Piastun zacisnął dłoń chłopca na medalionie. – Weź, niech cię strzeże. Wierzę, że przyniesie ci chwałę i nie pozwoli zapomnieć o prawdziwej cnocie. Abyś zawsze pamiętał o dobru twojego narodu w twojej żołnierska służbie.

Gdy Piastun odjechał w asyście Przezmira, Jarosław zaprowadził chłopca do jego kwatery, gdzie zapoznał się ze swoimi kamratami z drużyny.

– Przyprowadziłem wam nowego towarzysza.

– Oj jaki mężny. Drżyj wrogu, teraz jesteśmy niepokonani – zadrwił sobie jakiś wojak radośnie na powitanie żółtodzioba.

Siemko nie obraził się. Znał się na żartach i tylko uśmiechał się na zaczepki nowych kolegów. Wiedział, że to normalna rzecz, iż starsi koledzy będą chcieli dowartościować się poprzez uszczypliwe uwagi pod jego adresem.

– Miłosz – Jarosław zawołał jednego z wojów. – Pokaż chłopcu gdzie jego posłanie. Czy możesz wziąć go pod opiekę?

– Czemu nie, jak nie będzie uciążliwy – odparł Miłosz.

* * *

W państwie Popiela lud cieszył się nawet umiarkowanym dobrobytem. Mimo koniecznych danin na rzecz grodów nie szemrano przeciw władzy ciesząc się, że siły książęce skutecznie oddalają zapędy wrogich plemion, dzięki czemu nie cierpiano głodu. Wiedziano też powszechnie, że książę sprawuje swe rządy przy udziale i radzie swoich wujów, którzy na co dzień rezydując w głównych grodach państwa mieli pod kontrolą wszystkie ziemie należące do księcia. Wiedzieli też o tym otaczające państwo sąsiednie ludy i mając na uwadze siłę militarną jego państwa raczej unikali utarczek. Tym czasem w grodzie książęcym coraz większą władzę zdobywała księżna. Powoli zastępowała Popiela w sprawach państwowych ku jego zadowoleniu, który mógł tym czasem zajmować się łowami, tańcem i innymi zbytkami. Rada książęca złożona z wujów księcia początkowo była rada z zaangażowania księżnej w sprawy państwowe. Mogli bowiem na bieżąco załatwiać wiele spraw, które Popiel miał w zwyczaju najczęściej odwlekać w czasie. Jednak niektórzy z nich zaczęli z czasem odczuwać pewny niepokój. Impuls do takiego myślenia wydarzył się na jednej z narad gdy Niestek wróciwszy z północy relacjonował przebieg kampanii przeciwko wrogom, którzy napadli na ich ziemie.

– Na szczęście odparliśmy ich dość daleko.

– A jakie starty? – dopytywał jeden ze stryjów.

– Nieznaczne. – odparł Niestek. – Wróg nie był liczny.

– Jednak coraz częściej dochodzi do najazdów z północy – rzekła księżna – Trzeba zatem zwiększyć nasze oddziały na północy.

– Słuszna twa mowa Pani – przyznał rację Przezmir. – Trzeba złota i srebra aby utworzyć nowe siły.

– Zatem twórzcie wojsko jak najliczniejsze – rozkazała księżna.

– Pani – odezwał się Misław – skarbiec prawie pusty po tym jak utworzyliśmy liczne oddziały na południu i na zachodzie. Musi minąć czas zanim znowu zbierzemy odpowiednią ilość złota.

Księżna patrzyła na Misława pytająco.

– Dobrze by było – kontynuował Misław – abyś Pani otworzyła na ten cel twój skarbiec.

Rada książęca dobrze wiedziała, że księżna zbiera swój osobisty majątek, który od lat nienaruszany i skrupulatnie zbierany prawdopodobnie był najobfitszym w całym państwie. Księżna nawet kazała w tym celu zbudować nową wieżę dobrze strzeżoną aby mieć gdzie pomieścić swoje dobra.

– Chyba się przesłyszałam. Chcecie mnie obrabować?

– Nie Pani, ale trzeba czasu, aby zebrać fundusze na nowe wojsko – kontynuował Misław. – Jeśli chcemy szybko tworzyć nowe oddziały trzeba złota.

– Księżno – odezwał się jeden z uczestników narady – pozwól sobie zauważyć, że tron książęcy niczym jest jeśli nie ma ludu co go otacza. Ty jesteś usposobieniem tego ludu dzięki niemu osiągasz bogactwo i to bogactwo trzeba czasem naruszyć dla swego ludu.

– Tak, masz rację stryju –zZgodziła się księżna.

Wszyscy sądzili, że udało się ją przekonać, tym czasem księżna niespodziewanie odrzekła. – Lud zawdzięcza nam opiekę i spokój i skoro ten spokój coraz więcej kosztuje niech zatem więcej płaci. Zwiększcie daniny.

– Księżna wstała i skierowała się ku wyjściu z sali. Jednak tuż przed samymi drzwiami zatrzymała się i nie odwracając się do zebranych rzekła stanowczym głosem: – Tymczasem przegrupujcie część oddziałów z południa na północ. – Następnie wyszła nie pozostawiając nikomu złudzeń co do nienaruszalności jej majątku.

Księżna udała się do swojej komnaty. Po drodze naszła ją myśl, że stryjowie męża właściwie ją ograniczają i że lepiej byłoby samej mieć wpływ na losy księstwa.

Z czasem myśl o pełni władzy, którą nie będzie musiała się z nikim dzielić zawładnęła sercem księżnej. Mąż nie był przeszkodą. To tylko marionetka, którą łatwo mogła kierować zaspakajając jego pragnienia. Rzeczywistą przeszkodą byli stryjowie, którzy zawiadywali wojskiem. Księżna mimo to zaczęła działać. Najpierw utworzyła własny oddział niby to dla jej ochrony i jej rosnącego majątku nie zważając na zarzuty, że oddział bojowy stacjonujący w Kruszwicy marnuje się bo miasto bezpieczne ze względu na otaczające je mokradła i inne utrudnienia dla obcych nieznających terenu. Z czasem straż książęca była najlepiej uzbrojonym i najkosztowniejszym oddziałem w księstwie. Prawdziwą przyczyną utworzenia straży była obawa przed możliwością utraty wpływu na bieżące sprawy. Księżna obawiała się, że wujowie domyślą się jej zamiaru skupienia władzy, a czując zagrożenie mogą być jej śmiertelnym zagrożeniem. Dla osiągnięcia swojego celu, to ona musiała się pozbyć stryjów. Nie znajdowała jednak na to skutecznego pomysłu.

Księżna mimo całkowitemu oddaniu męża próbowała zaszczepić mu ideę odsunięcia wujów od spraw państwowych. Popiel nie chciał o tym jednak słyszeć, szczęśliwy z obecnej sytuacji, że może robić co mu się podoba, a wszystkie obowiązki wypełnia rada książęca.

Miłość księżnej do męża przerodziła się powoli w konieczność utrzymania przychylności Popiela tylko i wyłącznie z powodu stryjów, którzy ją akceptują bo jest żoną ich księcia i dają im możliwość wpływania na losy państwa.

Pewnego wieczora, gdy książę leżał na swoim łożu, a księżna siedząc na stołku czesała swoje włosy, wpadli do ich komnaty synowie.

– No chłopcy, pożegnajcie się z rodzicami – dało się słyszeć głos wchodzącej niańki tuż za podopiecznymi. Jednak zanim przebrzmiały wypowiedziane słowa dzieci były już przy rodzicach. Jeden z synków siedział na kolanach matki i swoim zwyczajem skubał jej piękne długie loki. A starszy usiadłszy okrakiem na piersiach leżącego ojca, zaczął się z nim mocować. Rozbawił tym Popiela, który ze śmiechu nie miał siły odeprzeć ataku syna.

– Ojcze opowiedz nam coś – prosił ojca.

– Nie mam siły gadać – odparł Popiel mową przerywaną brakiem tchu.

Młody napastnik nieco stłumił swe poczynania wobec ojca.

– Mogę opowiedzieć o dawnym władcy, który wywędrował w dalekie strony, aby ochronić swój lud przed niebezpieczeństwem.

Popiel ciągnął swoją opowieść, gdy syn przerwał mu. – Też chciałbym być takim władcą.

– Będziesz, kiedyś nadejdzie dzień gdy zasiądziesz na tronie książęcym – odparł ojciec.

Księżna w słowach męża dostrzegła szansę na spełnienie swoich planów.

– To już nie jest takie oczywiste – wtrąciła matka chłopców. – Wystarczy tych opowiadań. Czas spać.

Na te słowa siedząca w kąciku niańka chłopców wstała, by zabrać podopiecznych do ich komnaty. Nie zdążyli jednak wyjść gdy zza drzwi doszedł ich odgłos zbliżających się ciężkich kroków. Ktoś zapukał do drzwi, ale nie czekając na odpowiedź do komnaty wszedł Przezmir prowadząc jednego z wojów w eskorcie straży książęcej.

Wzrok Popiela i księżnej spotkały się w wyrazie zdziwienia, niewiedzy i pewnego niepokoju co miałaby znaczyć ta wizyta.

– Panie. Przynoszę złe wieści – rzekł Przezmir.

– Co się stało? – zapytała księżna.

– Niestek nie żyje.

– Jak to? – Książę autentycznie się zadziwił.

– Mieliśmy potyczkę z wrogami. – Tym razem rzekł przyprowadzony wojak. –Dosięgła go strzała z zasadzki założonej przez wroga. Strzała trafiła w pierś i nie wyżył drogi powrotnej do obozowiska.

– A co z resztą oddziału? Rozbity? – dopytywała dalej księżna.

– Udało się odeprzeć atak, ale nie wiem na jak długo.

– Idź odpocznij – Przezmir nakazał wojakowi. – Jutro wydamy rozkazy.

Wojak odszedł z eskortą, która go przyprowadziła. W między czasie synowie książęcy zostali wyprowadzeni przez ich niańkę.

– Zaraz wyślę patrol, aby przynieśli nam jak najszybciej wieści od Niestka – Przezmir zawiesił na chwilę głos – to znaczy z jego oddziału. – Dodał, uświadomiwszy sobie, że już więcej nie usłyszy głosu swego brata. – Tym czasem, życzę dobrej nocy. – Przezmir ukłonił się lekko w stronę księcia. Popiel w odpowiedzi skłonił nieco swoją głowę.

Przezmir ukłonił się również w kierunku księżnej, która tylko spuściwszy powieki odrzekła: – Dobrej nocy.

Popiel położył się na łożu jakby zastanawiał się nad wieściami, które do nich dotarły. Bardziej jednak frapowały go słowa wypowiedziane przez księżną jeszcze przed nadejściem wieści o Niestku.

– Co miałaś na myśli stwierdzając, że nie jest oczywistym iż nasz syn zasiądzie kiedyś na tronie książęcym?

– To chyba oczywiste – odparła księżna zadowolona, iż małżonek połknął zarzucony haczyk.

– Dla mnie jest oczywistym, że mój syn będzie moim następcą tak jak ja zasiadłem na tronie mojego ojca, on był następcą swego – dumnie stwierdził Popiel.

– Nie dlatego jesteś księciem, że był nim twój ojciec oraz dziad.

Popiel patrzył na małżonkę pytająco.

– Stryjowie pozwolili ci zasiąść na tronie bo dzięki temu zachowali swoją pozycję i wpływy. – Księżna ciesząc się, że nadarzyła się sposobność aby podszczuć Popiela na stryjów, ciągnęła temat. – Jesteś im na rękę bo nie wtrącasz się do spraw państwowych i pozwalasz im się spokojnie bogacić. To oni zgarniają wszystko co się należy tronowi.

Księżna wiedziała, że majątek, którym dysponują stryjowie służy utrzymaniu wszystkich struktur książęcych, wraz z grodami oraz drużynami w nich stacjonującymi aby utrzymać jedność państwa. To stryjowie ponosili koszt naprawy grodów wraz z umocnieniami oraz budowę kolejnych, dzięki którym mogli kontrolować państwo którym władcą był jej nieudolny mąż bardziej ceniący sobie zaszyty, aniżeli możliwość rzeczywistego wpływu na bieg wydarzeń.

– Ale oni są lojalni – odpowiedział zakłopotany książę.

– Stryjowie są już posunięci w latach – księżna kontynuowała swoje kłamstwa wprowadzając w życie wielką intrygę – bogactwa przejmą ich synowie i jak myślisz czy oni też będą lojalni? Czy nie zapragną tronu dla siebie? Czy będą słuchać ubogiego władcy i pozwolą, aby kiedyś twój syn zasiadł na tronie? – judziła dalej.

– To co robić? – już nieco przestraszony Popiel pytał małżonkę.

– Los nas częściowo wyręczył – odpowiedziała szeptem i zbliżając usta do ucha księcia wyszeptała – Niestka już zabrał. Teraz my musimy działać.

* * *

Siemko ćwiczył się w żołnierskim fachu z wielka sumiennością. Jarosław osobiście nadzorował jego wyszkolenie. Wyjeżdżał z oddziałem na patrole, nadszedł też czas kiedy to uczestniczył w wyprawie na wrogie oddziały pokazujące się w ich ziemiach. Dał się poznać, że podczas potyczek z wrogami, często ryzykował własne życie dla ratowania kolegów. Swoją odwagą porywał oddział do najbardziej karkołomnych zadań. Po kilku latach prawie nikt nie dorównywał mu w odwadze oraz sile. Wyróżniał się też przenikliwością umysłu często podpowiadając Jarosławowi taktykę ataku lub obrony. Siemko miał świadomość szacunku jakim darzyli go inni wojowie. Jednak zachowywał skromność wobec kolegów. Był dobrym kamratem również w zabawach, a nade wszystko nie wywyższał się ponad nikogo dzieląc na równi żołnierskie obowiązki. Cechy Siemka sprawiły, że był darzony powszechnym mirem wśród żołnierskiej braci, a z czasem stał się zastępcą Jarosława.

Siemko często odwiedzał rodziców. Pomagał im wtedy w codziennych obowiązkach. Dawni koledzy i inni ludziska jak się tylko zwiadywali o przybyciu ich ziomka przychodzili do niego posłuchać różnorakich opowieści. Siemko chętnie spełniał ich oczekiwania. Opowiadał o wyprawach zbrojnych, o różnych ciekawych wydarzeniach jakie miały miejsce w Gnezdnie gdzie stacjonowała jego drużyna.

Najmłodsi mieszkańcy wioski widzieli w Siemku największego bohatera jakiego mogli sobie wyobrazić. Często nawet spierali się w swoich zabawach, który ma pełnić rolę dzielnego woja. Siemko zaś lubił dzieci i jak tylko mógł urządzał im turnieje rycerskie, gdzie dziatwa niby to walczyła o tytuł najdzielniejszego albo wyruszali grupą do pobliskiego zagajnika z wyprawą przeciwko wyimaginowanemu wrogowi. Nie trzeba dodawać, że zawsze wracano w chwale i triumfie.

Teraz złożyło się, że już popołudniową porą Siemko wraz z rodzicami i kilkoro przyjaciółmi urządziwszy sobie małą ucztę wesoło rozmawiali gdy nagle usłyszeli odgłos galopującego konia. Siemko wstał aby sprawdzić co się dzieje. Na podwórze wpadł z impetem jeden z młodszych kolegów z drużyny.

– Koń cię poniósł czy co? – spytał Siemko młodego towarzysza.

– Nie, Jarosław wzywa cię pilnie do grodu – odparł przybysz.

Siemko spojrzał na ojca. Obaj zrozumieli, że sytuacja jest napięta. Jeszcze nigdy nie zdarzyło się, aby został tak pilnie zawezwany z domu. W głowie rodziły się różne możliwości.

– Co się mogło wydarzyć? – Siemko skierował swe pytanie do ojca.

– Jarosław kazał mi wracać jak najszybciej – odezwał się znowu jeździec. – Mam nawet nie schodzić z konia tylko co tchu gnać razem z powrotem.

– Jedź. Nie karz na siebie czekać skoro to takie pilne – rzekł Piastun do syna.

Siemko pobiegł do chaty po swoje rzeczy. Ojciec wyprowadził w tym czasie rumaka, którym Siemko przyjechał do domu i zanim ten zebrał swe rzeczy osiodłał konia i podał synowi wodze w chwili jak ten tylko pojawił się ponownie.

Całemu zdarzeniu przyglądała się matka Siemka, w swej skromności nic nie mówiąc jak zawsze martwiła się, aby nic się nie stało jej jedynakowi.

– Bywajcie zdrowi. – Siemko pozdrawiając rodziców wskakiwał na rumaka i już zawróciwszy konia ku drodze, zawołał jeszcze: – Dam wam znać jak się dowiem o co chodzi.

Piastun z żoną przyglądali się oddalającemu się synowi w kierunku Gnezdna.

– Jak myślisz mężu? Co się mogło wydarzyć? – Rzepka spytała męża.

– Nie mam pojęcia. Boję się, że po tylu, w miarę spokojnych latach, może wróg z wielką siłą nadciąga i nasi szykują się do odporu – odpowiedział Piastun.

* * *

Siemko jechał do Gnezdna na złamanie karku. Gdy tylko dotarł do celu okazało się, że w grodzie nie ma zbyt dużego poruszenia, które mogłoby wskazywać na szykowanie się do wyprawy przeciw wrogowi. Zdziwiony i nieco uspokojony zastaną sytuacją, Siemko już spokojniejszy zsiadł ze swojego wierzchowca i skierował się do kwatery Jarosława.

– Witaj druhu – Siemko wchodząc pozdrowił przyjaciela i nie czekając na odpowiedź rzekł: – Cóż to takiego nagłego kazało Ci posłać po mnie?

– Witaj – odpowiedział Jarosław. – Dzieją się ważne sprawy.

– Czy mógłbyś być mniej tajemniczy? – Siemko, zniecierpliwiony nagłym wezwaniem i nie mogąc odgadnąć jego przyczyny domagał się odpowiedzi.

– Doszły nas wieści, że Popiel jest umierający – odpowiedział w końcu Jarosław.

Na twarzy Siemka dało się zauważyć jednocześnie zaniepokojenie oraz zdziwienie.

– Co planujesz w związku z tym? – spytał.

– Jeszcze nie wiem. Muszę się naradzić z ojcem, ale on jest w Kruszwicy więc minie trochę czasu zanim się z nim spotkam.

– Jakbyś ruszył teraz to jeszcze nocą dotarłbyś do Kruszwicy.

– Tak, chyba masz rację – odpowiedział Jarosław z zastanowieniem w głosie. – Chyba powinienem ruszyć jak najszybciej.

– A czy pomyślałeś, aby drużyny postawić w stan gotowości? – zapytał Siemko.

– Tak, masz słuszność. Śmierć Popiela może wywołać niepokoje wśród możnych i nie wiadomo jak się zachowają.

W tym czasie wszedł do kwatery Piastun.

– Ojcze, a skąd się tu wzięliście? – wybąkał Siemko wielce zdziwiony obecnością ojca, którego nie tak dawno pozostawił w rodzinnej chacie.

– Zaraz po twoim odjeździe przyjechał do mnie posłaniec od Przezmira – oświadczył Piastun.

– Od mojego ojca? Masz jakieś wieści? – dopytywał się Jarosław.

– Tak. Powiadomił mnie, że Popiel zaniemógł kilka dni temu. Podobno chce się widzieć ze stryjami.

– Jest tam przecież mój ojciec – zauważył Jarosław.

– Tak, ale Popiel przekazał, że chce się spotkać ze wszystkimi razem – kontynuował Piastun.

– A zawezwał ich już? – zapytał Siemko.

– Ponoć do wszystkich wysłał posłańców, aby czym prędzej zjawili się w Kruszwicy.

– Zanim wszyscy dotrą, minie trochę czasu – skonkludował Jarosław.

– Przezmir przekazał mi, abym też się udał do Kruszwicy – mówił dalej Piastun. Chce mnie mieć przy sobie w razie jakichś niespodziewanych wydarzeń.

– Skoro ojciec na tobie polega Piastunie to powiedz co powinniśmy robić teraz. – Jarosław był dobry w wojennej sztuce jednak w sprawach politycznych wolał polegać na ojcu, a skoro ten ufał Piastunowi też postanowił poddać się jego radzie.

– Nie chcę jechać do Kruszwicy oficjalnie. Wolałbym, aby nie doszło to do uszu niechętnego mi Popiela. Jednak myślę, że mógłbym ci towarzyszyć w przebraniu jako jeden z twoich wojów.

– Dobry pomysł – odrzekł Jarosław. – Pojedziemy obaj. Ty Siemko zostaniesz tutaj i będziesz miał na wszystko pieczę.

* * *

Gdy mężczyźni przekroczyli bramy Kruszwicy Piastun przystanął na chwilę. Rozejrzał się wokół. Gród rozrósł się znacznie. Dookoła strzegły go ukończone umocnienia z pali powbijanych w ziemię. Część książęcą zwieńczała wysoka wieża wykonana z solidnych drewnianych bali, której jeszcze nie było gdy opuszczał siedzibę książęcą. Widok starej siedziby przywołał wspomnienie dobrych czasów gdy służył ojcu obecnego księcia.

– Prowadź do ojca – Piastun zwrócił się do Jarosława.

Mężczyźni kroczyli przez gród w kierunku zabudowań. Po chwili doszli do celu. Okazała się nią dawna siedziba rodziny Piastuna, która ponownie przywołała dawne wspomnienia.

Jarosław otworzył drzwi bez pukania i przepuścił przodem Piastuna.

We wnętrzu kilku mężczyzn siedziało przy ławie. Spośród nich podniósł się Przezmir.

– Piastunie! Dobrze, że jesteś! – zwrócił się do starego przyjaciela.

– Oj, kogo to widzą moje oczy? – Rozległ się głos jednego z mężczyzn siedzących przy stole.

Piastun poznał, że to jeden z braci Przezmira, powoli poznawał też innych. – Jak dobrze was widzieć. Cieszę się, że mogę was uściskać. – Cieszył się Piastun na widok starych druhów. – Kiedy spodziewacie się przybycia pozostałych braci.

– Są już wszyscy, tylko część poszła do kwatery, którą niedawno jeszcze zajmował Niestek – wyjaśnił Przezmir. – Popiel już wie, że jesteśmy, więc nakazał przyjść nam dzisiaj w porze popołudniowej.

– Co się z nim dzieje?

– Niewiele wiem. Księżna nie dopuszcza nikogo – tłumaczył Przezmir. – Nawet mnie nie dopuściła do księcia od czasu, kiedy go zmogło. Nie chce nikogo widzieć, aż się wszyscy zbierzemy.

Mężczyźni rozmawiali ze sobą o różnych sprawach. Przezmir posłał po pozostałych braci, aby przyszli na naradę zanim pójdą na spotkanie z Popielem. Gdy wszyscy się zebrali rozprawiali o różnych scenariuszach wydarzeń, które mogą się wydarzyć w najbliższym czasie.

– Jeśli okaże się, że Popiel umrze to będziemy musieli obrać następcę. – Powiedział w końcu jeden z braci.

– Tak. A co uważacie aby został nim najstarszy z jego synów? – zaproponował inny.

– Może z Popielem nie jest tak źle, i niepotrzebne te dywagacje – zauważył Piastun. – Może, się wyliże z choroby.

– Muszę przyznać, że nachodzą mnie myśli, że lepiej byłoby, aby się nie wylizał. – Przezmir wyraził swe skrywane od dawna uczucia wobec obecnego władcy.

Bracia spojrzeli na Przezmira z minami wskazującymi zaskoczenie wobec jego zwierzenia.

– A co myślicie? Nie mogę już służyć temu gnuśnemu i zakochanemu tylko w sobie człowiekowi.

– Ale jest księciem i to nasz bratanek. – Wtrącił któryś z braci. – Jest naszym witem.

– O! Co to to nie! – Przezmir żachnął się. – Księciem to on jest, ale na miano wita nie zasłużył sobie. Tego się nie dziedziczy po ojcu. Wcale go nie interesują sprawy ludu, którego jest władcą. Zamiast spotykać się z doradcami i ustalać sprawy państwowe – Przezmir irytował się coraz bardziej – to jeździ po targach i wydaje srebro i złoto na coraz to nowe stroje. A zobaczycie jego komnatę, jak do niego pójdziemy. Same zbytkowe przedmioty. A księżna,... może to i mądra kobieta, ale pomysłowość wykazuje tylko do zbierania bogactwa. Więcej nic ją nie interesuje.

Bracia pozwolili Przezmirowi wylać swe żale.

Gdy rozmowy trwały dotarł do nich jeden ze sług księżnej z informacją, że książę jest już gotów na widzenie.

* * *

Spotkanie urządzono w wysokiej, niedawno ukończonej, wieży. Popiel lubił w niej przebywać, z której mógł oglądać okalające gród imponujące lasy i lśniącą powierzchnię jeziora. Wieża była w istocie siedzibą księcia, jakby samotnią gdzie nie dopuszczał zewnętrznego świata. Tym razem urządzono w niej spotkanie.

Wnętrze z pozasłanianymi oknami spowite było mrokiem, który jeszcze bardziej potęgował atmosferę niemalże żałoby. Stryjowie książęcy wchodzili powoli do sali. Ich wzrok kierował się ku ogromnemu łożu, gdzie za ażurową zasłoną dało się zauważyć sylwetkę, pogrążonego w śmiertelnej chorobie, księcia.

– Siadajcie panowie. – Księżna gestem zapraszała przybyłych by zasiedli do suto zastawionego stołu.

Stryjowie zajmowali miejsca. Byli nieco zaskoczeni, Nie spodziewali się bowiem uczty tylko jakiejś pożegnalnej narady, może wysłuchania ostatniej woli umierającego władcy. Miejsca wszystkich były ustawione pod zewnętrzną ścianą tak by wszyscy goście siedzieli twarzą w kierunku księcia leżącego na swym łożu.

– Częstujcie się proszę. – Księżna sama usługiwała gościom co było wielkim zaskoczeniem dla zebranych bowiem żona księcia nigdy nie posuwała się do tak przyziemnych czynności.

Misław sięgając po jakieś mięso szepnął do ucha Przezmirowi: – Jak miło być tak podejmowanym przez książęcą parę.

– Szkoda tylko, że to wizja śmierci Popiela i zapewne obawa o własną przyszłość zmusiła księżną do uprzejmości – odszepnął Przezmir.

– Doszło do naszych uszu, że książę zaniemógł, ale co jest powodem zwołania nas tutaj? – spytał jeden ze stryjów.

– Chciałem się z wami pożegnać. – Z zasłony dał się słyszeć słabowity głos księcia. – Zanim odejdę do Nawii.

– A co właściwe jest przyczyną twojej niemocy? – dopytywał dalej Misław. – Może to tylko chwilowe niedomaganie?

– Nikt nie zna przyczyny – odpowiedziała księżna. – Znachorzy nie dają już żadnej nadziei. Ciało osłabło tak mocno, że należy się spodziewać najgorszego. – Na chwilę przerwała jakby zastanawiając się nad konsekwencjami nadciągającej śmierci męża. Otarła z oka łzę i dodała po chwili: – Może to ostatnia okazja, kiedy rozmawiamy z księciem?

– Co zamierzacie po moim odejściu? – pytał książę.

Większość z braci spuściło wzrok, aby nie musieć odpowiadać na to pytanie lub skierowali na Przezmira jako najbliższego z książęcych doradców.

Przezmir wyczuł, że bracia oczekują od niego odpowiedzi na zadane pytanie – Cóż nam czynić? Póki co, smutek nas ogarnia. – Duszę Przezmira jednak ogarniał nie tyle żal po odchodzącym, niezbyt lubianym księciu, co niepokój o najbliższe wydarzenia. Obawiał się czy śmierć Popiela nie pogrąży księstwa w chaosie i czy bracia dogadają się z wyborem następcy. Myśl o następcy, a właściwie pomijanie tego tematu przez księcia i jakiś dziwny spokój księżnej dręczył jednak Przezmira najbardziej. Podzielił się nim z Misławem.

– O co chciałbyś zadbać najbardziej w chwili swojej śmierci?

– Na razie nie mam zamiaru umierać – odparł mocno zdziwiony Misław.

– Oj, wiem, ale co byś zrobił? Kogo chciałbyś zabezpieczyć jeśli byś wiedział?

– Jak to kogo? – Nadal zdziwiony Misław odpowiedział: – Żonę bym zabezpieczył, no i dzieci, aby trwali dalej, w dostatku.

– No właśnie – przytaknął Przezmir – Za to książę nawet nie wspomina o przyszłości księżnej, ani o synach. Jakby wcale nie dbał o sukcesora na tronie. Jakby mu było wszystko jedno. Czy to nie dziwne?

– No cóż. Popiel nigdy nie odznaczał się zbytnią roztropnością – zauważył Misław.

– Masz rację – przyznał Przezmir po chwili zastanowienia. – Ale księżna? Przecież ona zawsze tak zabiega o osobiste korzyści. Czy to nie dziwne, że dzisiaj jest taka powściągliwa i nie nagabuje nas abyśmy przyobiecali Popielowi na łożu śmierci, że ich syn zasiądzie na tronie po ojcu?

Księżna albo co nieco usłyszała z tych dywagacji albo z jakiegoś powodu zaniepokojona, że jej plan może się nie powieść postanowiła dłużej nie zwlekać i wprowadzić go w życie jak najszybciej. Podeszła do męża i nachyliwszy się wyszeptała: – Już czas.

– Chciałbym się z wami napić wina – Popiel ochrypłym głosem wyrażał swą wolę. – Na waszą cześć, że trwaliście przy mnie i wspierali w rządzeniu.

Księżna podchodząc do księcia nalała mu do kielicha nieco wina, następnie każdemu z zaproszonych stryjów.

– Wasze zdrowie – Ksiązę szeptał coraz słabszym głosem.

– Za księcia! – odezwał się któryś z braci.

– Za Popiela. Za księcia – zawtórowali inni wznosząc toast i podnosząc kielichy do ust.

Wino było wyśmienite. Księżna patrzyła na przechylających kielichy stryjów. Książę też dotknął ustami brzeg swego kielicha, ale powstrzymał się.

Przezmir zauważył, że jeden z braci oparłszy się o ścianę zaczął się osuwać. Ciała pozostałych również jakby traciły równowagę. Sam zaczął odczuwać powoli narastające zamroczenie. – Czyżby wino było aż tak mocne? – pomyślał. Ale zaczął również odczuwać pieczenie w gardle, po chwili w całym przełyku, a nawet dochodziły coraz to bardziej uporczywe bóle z wnętrzności. Ból stawał się coraz bardziej nie do zniesienia. Już nieco otępiałym słuchem dosłyszał odgłosy upadających naczyń. Strącali je wijący się w bólach i upadający na ziemię bracia. Zrozumiał dlaczego księżna zachowywała zupełny spokój w sytuacji gdy powinna być zaniepokojona o własną i swoich synów przyszłość w chwili śmierci jej męża. Zrozumiał, że okazywanie spokoju miało uśpić czujność książęcych stryjów w haniebnym planie książęcej pary. Zrozumiał, że wszyscy zostali otruci.

Przezmir nie wytrzymywał już męczarni jakie sprawiało mu wypite wino. Padł na kolana. Próbował jeszcze nieco wyprostować się w tej pozycji, ale musiał podeprzeć się ręką, aby całkiem nie upaść na ziemię. Spojrzał na księżną. Jej mina zdradzała satysfakcję z udanego zamachu. Obok niej stał Popiel w całkiem dobrej kondycji.

– Zdrajco – wyszeptał ostatkiem tchu – jak mogłeś? Służyliśmy ci z pełnym oddaniem. Mogliśmy już dawno odebrać ci władzę, lecz byliśmy lojalni – Przezmir wyszeptywał swoje zarzuty wobec Popiela – lojalni wobec twojego ojca.

Popiel lekko uśmiechał się i w milczeniu przyglądał się ostatnim chwilom swoich stryjów.

– Już nie musicie być lojalni – odezwała się księżna i ze śmiechem dodała – czujcie się zwolnieni z danego słowa.

– Gdy duch mój spotka się w Nawii z duchem twego ojca dowie się o twojej wielkiej zdradzie i zbrodni jakiej się dopusciłeś. Mam nadzieję, że odpłaci ci za twoje czyny słuszną zapłatą. – Przezmir zamilkł i w ostatnim skurczu usunął się na podłogę.

Książę z żoną stali w pozie triumfu, choć pożegnalne słowa Przezmira nieco go zaniepokoiły.

– Słyszałaś? – Popiel zwrócił się żony.

– Co może się stać? Nikt jeszcze nie wrócił z Nawii.

– Ale...

Księżna nie dała skończyć mężowi. – Jak się boisz, nie wysyłaj ich duchów do Nawii.

– Jak to? – zdziwił się Popiel.

– Po prostu. Nie musisz wyprawiać im pochówku spalając ciała w świętym ogniu. Tym samym ich duchy nie ulecą do Nawii – tłumaczyła księżna.

– Masz rację. – Popiel podchwycił pomysł. – Niech zostaną tutaj. Niech ich ciała zgniją, a ich duchy będą błąkać się nie zaznając spokoju.

Księżna miną okazała aprobatę dla niecnego pomysłu męża.

– Chodźmy stąd – zaproponowała księżna.

– Zaczekaj, muszę jeszcze coś załatwić. – Książę pobiegł schodami na jeszcze wyżej położoną kondygnację wieży. Pomieszczenie było ponure tylko z jednym małym okienkiem dostarczającym odrobinę światła powoli już kończącego się dnia. Wokół na półkach i różnych skrzyniach stały jakieś mikstury, woreczki z wysuszonymi ziołami i wiele innych rzeczy do złudzenia przypominającymi dawną chatę przepowiadaczki, z której usług korzystał Popiel. Gdy został księciem i po wybudowaniu wieży sprowadził ją do grodu, by służyła mu w jego próżnych upodobaniach do wróżb. Kobieta znawszy się na ziołach i ich działaniu służyła również księciu jako znachorka w różnych dolegliwościach. Jej wiedza również przyczyniła się do ostatniego nikczemnego czynu Popiela. To ona sporządziła truciznę, którą księżna zaprawiła wino podane książęcym stryjom. Kobieta chętnie służyła księciu, za co była suto wynagradzana. Jednak była świadkiem strasznej zbrodni księcia, którą chciał ukryć przed światem.

– Gdzie jesteś babo? – zagadnął książę.

– Obiecałeś dobrze zapłacić. – Nagły głos tuż za księciem nieco go przestraszył. Zauważyła to kobieta i uśmiechając się mówiła dalej: – Nie bój się, już nikt ci nie stanie na przeszkodzie, książę.

– Obyś sczezła – Popiel odpowiedział niezadowolony.

– Masz złoto? – dopytywała się kobieta. – Przyniosłeś mieszek ze sobą? – Gestem pokazywała, że chętnie otrzymałaby zapłatę jak najszybciej. – Obiecałeś – dodała jakby nieco obawiała się o spełnienie obietnicy.

– Zawsze dotrzymuję obietnicy – odparł książę – jednak najpierw muszę spełnić swoją dawną obietnicę.

Wypowiadając te słowa Popiel przyciągnął kobietę ku sobie i przytrzymując ją wbił w jej ciało długi, cienki jak szpikulec, sztylet.

Kobieta patrzyła na swego mordercę z niedowierzaniem. Jej oczy robiły się coraz większe. Popiel nie wiedział, czy ze zdziwienia, czy też z bólu jaki przeszył jej klatkę piersiową i serce. Gdy kobieta zaczęła się osuwać, wyjął sztylet, i ponownie zanurzył w jej ciele jakby chciał być pewny skuteczności swego czynu. Kobieta bezwiednie padła na podłogę.

Popiel dopełniwszy swej największej zbrodni zszedł do swej małżonki.

– Teraz możemy iść – powiedział do czekającej księżnej.

– Jak się wytłumaczysz ludziom ze śmierć stryjów, szczególnie ich rodzinom? – zapytała księżna.

Popiel popatrzył na żonę z przerażeniem. Nie wiedział co powiedzieć. Teraz zdał sobie sprawę, że jeśli ich zbrodnia wyjdzie na jaw, synowie otrutych stryjów będą chcieli ich pomścić.

– Czy o wszystkim ja muszę myśleć? – Księżna zerknęła w stronę męża z wyrzutem – Oj, mężu dobrze, że masz mnie przy sobie.

Popiel wiedział już, że księżna ma gotowy plan.

– Spowodujemy katastrofę. Zawalimy wieżę i powiemy wszystkim, że zginęli pod walącymi się belami. My się uratowaliśmy bo nie pijąc wina trzeźwym umysłem szybko oceniliśmy zagrożenie i równie szybko uciekliśmy z wieży – tłumaczyła księżna.

– Stryjowie zaś – Popiel podchwycił tor rozumowania swojej żony i zakończył wywód – byli tak pijani, że nie mogli nawet uciekać. Ot co powiemy ludziom.

* * *

Piastun czekał w izbie Przezmira na wieści. Nagle wpadł zziajany Jarosław, który poszedł rozejrzeć się po grodzie i porozmawiać z wojami ze straży książęcej, podczas gdy ojciec brał udział w spotkaniu z umierającym księciem.

– Widziałem Popiela – zawołał do Piastuna.

– Byłeś na spotkaniu? Co z nim? Jakie wieści? – Piastun aż wstał oczekując informacji.

– Nie o to chodzi. Widziałem Popiela jak wychodził z wieży wraz z żoną.

– Jak to wychodził? Przecież jest umierający?

– No właśnie, tym czasem szedł sobie zupełnie zdrowy – opowiadał Jarosław.

– Może coś ci się przewidziało? Może to nie on, tylko ktoś do niego podobny? – Jakoś Piastun nie mógł uwierzyć słowom młodego przyjaciela.

– To on, poznałbym go nawet po ciemku. – Gorączkował się Jarko.

– A ojciec i jego bracia? Co z nimi?

– Nie wiem.

– Chodź, musimy sprawdzić.

Mężczyźni skradali się pod osłoną zmroku w kierunku wieży. Okazało się, że przed wejściem ustawiono straże. Jarosław skierował się w ich kierunku.

– Czekaj. – Piastun przytrzymał Jarosława. – Musimy zachować czujność. Masz pomysł jak się dostać do środka niezauważenie?

– Masz rację. – Przyznał Jarosław. Spojrzał w górę. Okno wieży wychodziło na palisadę. – Tędy. – Postanowił Jarosław.

Gdy dotarli do środka ich oczom ukazał się obraz niedawnych wydarzeń. Zrozumieli, że dokonano ogromnej zbrodni. Jarko mimo, że wprawny w wojaczce i przyzwyczajony był do widoku poległych ciał, to widok nieżywego ojca i jego braci oraz fakt tak haniebnej zbrodni załamał go całkowicie. Nie wiedział co ma robić. Czuł się zdruzgotany.

– Opanuj się. – Piastun próbował ułagodzić Jarosława. – Teraz trzeba działać. Musimy się z stąd wydostać. Nie jesteśmy tu bezpieczni.

Obaj wrócili tą samą drogą, którą dotarli do wieży.

– Pędź do Gnezdna. Niech wszystkie tamtejsze drużyny nadciągną tu jak najszybciej. – Nakazał Piastun.

Jarosław wydostał się z grodu cichaczem. Po chwili pędził co tchu w kierunku Gnezdna targany wściekłością i żalem. Piastun tym czasem ukrył się w grodzie czekając na przyjazd wojska.

* * *

Wierzchowiec był już u kresu sił, gdy Jarosław dotarł do Gnezdna.

– Siemko. – Budził młodego przyjaciela. – Wstawaj.

– Co się stało? – pytał siemko otwierając zaspane oczy.

– Zamordował, otruł wszystkich – tłumaczył nieskładnie Jarosław.

– Kto, kogo? – dopytywał się Siemko.

– Popiel. – Jarko łapał oddech – Wszystkich otruł. Rozumiesz. Zabił mojego ojca oraz wszystkich jego braci.

– Popiel? Czyż nie był chory? – Siemko pytał z niedowierzaniem w głosie i z coraz bardziej narastającym wzburzeniem.

– To tylko pretekst, aby zwabić wszystkich stryjów. Sam widziałem, że ma się dobrze i daleko mu do choroby.

– Co z moim ojcem? – Siemko niepokoił się o swego rodziciela.

– W porządku. To z nim odkryłem zbrodnię Popiela. Został w grodzie, miał się ukryć.

Siemko w mig pojął, że Piastun jest w niebezpieczeństwie. Jeśli Popiel dowie się, że jest w Kruszwicy i że wie o książęcej zbrodni nie zawaha się go pozbyć.

– Nie możemy pozostawić tego płazem. – Siemko już prawie krzyczał. – Jego miarka się przebrała. Tyle znosiliśmy jego beznadziejne rządy. Czy pozwolisz, aby pozostał bezkarny?

Jarosław patrzył na przyjaciela z załzawionymi oczami nie wiedząc co czynić.

– Zbieraj wojsko. Musimy uwolnić nasz lud od tyrana, albo – tu Siemko nieco załamał głos – albo sami oddamy życie, w dobrej sprawie.

– Jak to, przecież to książę? – Jarosław do tej pory nie brał w swoich myślach pod uwagę możliwości odsunięcia Popiela od władzy. Raczej zastanawiał się nad sposobnością ukrycia przed władcą, aby nie paść ofiarą jego podłych czynów jakich się dopuścił wobec Przezmira i jego braci.

– Nie możemy dłużej przyglądać się jego nikczemności. Chcesz aby wymordował wszystkich, którzy coś znaczą w naszym kraju?

Siemko wypadł na podwórzec. Dopadł do dzwonka i zaczął bić na alarm. – Wstawać. Pod broń i na konie, co rychlej.

Po krótkim czasie Siemko wraz z Jarosławem, mimo nocnej pory, gnali galopem przez knieje do Kruszwicy, grodu książęcego, targani gniewem i chęcią pomszczenia haniebnie pomordowanych doradców książęcych. Tuż za nimi pędzili na swych koniach wojowie będący pod komendą Jarosława. Jarosław miał głowę pełną różnych myśli. Kłębiły się w min gniew i strach. Myślał o Siemku, swoim młodym przyjacielu, który w odróżnieniu od niego samego nie uległ strachowi lecz okazał dojrzałą męską postawę, determinację naprawienia krzywdy oraz potrzebę stanięcia po stronie sprawiedliwości i dobra, nie bacząc na ewentualne niepowodzenie.

* * *

Piastun w tym czasie już dotarł do straży pilnującej bram grodu. Wiedział, że musi przekonać wojów, aby wpuścili do grodu Jarosława z wojskiem, gdy tylko nadjedzie. Ewentualna walka o dostęp do grodu niechybnie byłaby sygnałem dla Popiela, aby się ukryć czy też zbiec.

Gdy dotarł do stanowiska straży, zagadnął ich.

– Jak warta, czy wszystko w porządku?

– Ktoś ty? – spytał jeden ze strażników.

– Mam sekretną misję od Przezmira, doradcy książęcego. – Piastun liczył, że wieść o śmierci stryjów książęcych jeszcze się nie rozeszła.

Strażnik nie odzywając się zrobił zdziwioną minę.

– Wiecie, że książę jest umierający?

– Tak. I co z tego? – odezwał się w końcu jeden ze strażników.

– Trzeba bez zbytniego hałasu wpuścić wojsko, które niedługo tu nadciągnie.

– Nie wolno nam przed świtem otwierać bramy bez rozkazu – tłumaczył strażnik.

– Toteż przekazuję go od Przezmira. Rozumiecie?

– Aha... – zająkał się strażnik jakby zaczynał pojmować o co chodzi.

– Gdy wieść się rozejdzie o śmierci księcia, szybko nadciągną tu uzurpatorzy, którzy będą chcieli zasiąść na tronie. I co się wtedy stanie? – zagadywał Piastun.

– Co? – wydukał wartownik.

– Kto pierwszy ginie w oblężeniu? – Pytał Piastun, ale nie dlatego, aby usłyszeć odpowiedź lecz by sprowadzić wartowników na właściwy tok myślenia. – Strażnicy przy bramie. Albo w walce o nią, albo gdy napastnik dostawszy się do grodu z innej strony też musi pokonać straż, aby wpuścić resztę najeźdźców. Czyż nie?

– No, wiec co robić? – martwił się wartownik.

– Gdy nadejdą wojska lojalne wobec Przezmira i księcia, po prostu ich wpuście, a oni będą chronić gród.

– Jak poznamy, że to przyjaciel nie wróg? – Dalej dopytywał się strażnik nie wiedząc już co ma myśleć.

– Ja wam powiem. Po to tu jestem.

– Aha... – mruknął bardziej rozmowny wojak.

* * *

Już prawie świtało gdy nadciągnął Siemko i Jarosław z drużyną wojów. Piastun czuwał i dosłyszawszy końskie kopyta wyjrzał zza palisady. Polecił otworzyć bramę co też strażnicy uczynili.

– Gdzie jest ten zdrajca?! – Siemko doskoczył do ojca.

Piastun jeszcze nie widział swego syna w takim stanie. Gniew i jakaś przejmująca duma biła od Siemka.

– Jest u siebie – odparł ojciec.

– Idziemy! – Rozkazał Siemko tak jakby to on przejął komendę, a Jarosław się jej poddał.

Piastun poprowadził wojaków cichcem ku komnatom księcia. Jednak nie wszystko poszło łatwo. Straż przyboczna księcia podniosła alarm zorientowawszy się, że w grodzie są inni wojowie. Po chwili rozpętała się całkowita bitwa i tylko wartownicy przy bramie stali zdziwieni nie mając pojęcia o co tu chodzi.

Straż szybko poinformowała Popiela o ewentualnym niebezpieczeństwie. Książę wyskoczył ze swojej komnaty. Zauważył, że na schodach straż broni dostępu napastników do jego komnaty. Poznał Jarosława, lecz nie wiedział kto jest razem z nim. Ale po chwili dostrzegł z tyłu starszego mężczyznę. Kogoś mu przypominał.

Nagle ów starszy mężczyzna widząc, że jeden ze strażników księcia zamierzył się mieczem na młodego woja krzyknął: – Siemko uważaj.

Chłopak uchronił się od ciosu, ale Popiel wiedział już, że to Piastun ze swoim synem.

Siemko wraz z Jarosławem torowali sobie drogę w kierunku Popiela. Straż książęca zawzięcie broniła dostępu do swego pryncypała. Gdy tylko odparli atak któregoś z wojów wiernych księciu, nagle pojawiał się następny. Popiel postanowił wykorzystać przewagę swoich ludzi na ucieczkę. Szybko wrócił do swojej komnaty. Zamknął drzwi. Po chwili Siemko z Jarosławem wymieniani pod książęcą komnatą ciosy z kolejnymi strażnikami księcia. Dotychczas Siemko łatwo pokonywał wszystkich obrońców, jednak teraz trafił na silnego i bardzo sprawnego w szermierce przeciwnika. Pojedynek był bardzo zawzięty. Chwilami Siemko myślał, że nie da rady żołnierzowi, na którego się natknął. W pewnym momencie przeciwnik wykonał tak sprytny cios, którego Siemko nie potrafił odeprzeć. Miecz przeciwnika uderzył ostrzem o pierś młodego mściciela. Siemko upadł, jednak ciosowi towarzyszył brzęk metalu o metal jakby pierś młodzieńca była wykonana z tego materiału. Sam napastnik był zdziwiony tym dźwiękiem. Spodziewał się bowiem raczej widoku krwi cieknącej spod rozciętej koszuli. Piastun i Jarosław zamarli na chwilę w bezruchu na widok klęski lecz była to bardzo krótka chwila, bowiem zaraz obaj rzucili się w kierunku Siemka, na ratunek. W tej samej chwili oczom wszystkich ukazał się krótkotrwały błysk metalu o którego powierzchnię odbiło się ostrze miecza ratując Siemka przed kolejnym ciosem. Siemko jednak wykorzystał tą chwilę, aby dopaść do swego adwersarza. Jednym susem przewrócił go i przycisnął do podłogi. Nie miał w ręku miecza, który wypadł mu z dłoni podczas upadku, ale w między czasie wyjął z pochwy przytwierdzonej do nogi mały sztylet, który już przykładał rywalowi do gardła, zanim nadszedł z pomocą Jarosław.

– Ustąp. Nie chcę zrobić ci krzywdy, ale daj wolną drogę. – Siemko przemawiał przyciskając coraz mocniej sztylet do gardła swego przeciwnika.

Chwilowo pokonany wojak naprędce analizował sytuację. – Ale ja nie mogę, przysięgałem wierność, księciu, że go będę bronił do ostatniego tchu.

Obok rywali zjawił się już Jarosław i też mierzył swój miecz, w kierunku wojaka. – Popiel nie jest godny lojalności – tłumaczył Jarosław.

– To morderca, który podstępem zwabił swoich stryjów i wytruł wszystkich bez skrupułów. – Tym razem mówił Siemko nie odejmując sztyletu od szyi powalonego woja, którego dotychczas napięte mięśnie rozluźniły się na znak poddania się.

Siemko wstał. Wojak leżał na ziemi nadal z kłębiącymi się myślami co powinien teraz uczynić. – To co mam robić? – zadał pytanie.

– Przynajmniej nam nie przeszkadzaj – odparł Siemko podnosząc swój miecz, który wcześniej został mu wytrącony z dłoni.

Piastun przyglądał się całemu zajściu z pewnej odległości.

– Komnata książęca ma drugie wyjście od północy. Popiel może tamtędy czmychnąć. – Piastun tymi słowami przypomniał młodzieńcom o ich celu.

– Jarko, szybko! – zawołał Siemko.

Obaj naparli siłą na drzwi do komnaty książęcej, jednak były tak mocno zaryglowane, że nie mogli sobie poradzić. Nagle pomiędzy nich wprost na drzwi, wpadł z wielkim impetem wojak, z którym Siemko dopiero co się pojedynkował.

Drzwi skrzypnęły w futrynach. Wydawało się, że jednak oparły się nagłemu naporowi. Wojak cofnął się do tyłu. Siemko z Jarosławem wymienili porozumiewawcze spojrzenie i razem całą trójką rzucili się w kierunku drzwi, które tym razem nie stawiły oporu i z wielkim hukiem wpadły do środka, a tuż za nimi trzech wojów.

– Jak cię wołają? – Siemko spytał swego niedawnego wroga.

– Rosław – odparł wojak.

– Idziesz z nami? – ponownie spytał Siemko i nie czekając na odpowiedź, wahającego się w podjęciu decyzji, wojaka dorzucił. – Tak czy inaczej stanąłeś już po słusznej stronie. Będzie ci to kiedyś wynagrodzone.

Siemko ruszył z Jarosławem przed siebie. Najpierw rozejrzeli się po całej komnacie, jednak nie znajdując odznak niczyjej obecności pobiegli w kierunku kolejnych drzwi, którymi zapewne uciekł Popiel. Długi korytarz prowadził na zewnątrz zabudowań. Gdy dotarli do końca zauważyli, że Popiel z rodziną, dotarł do wieży. Usłyszawszy nadciągającą pogoń wpuścił żonę i synów przed siebie do środka. Sam obrócił się i przyglądał się z dala ścigającym go wojom. Dostrzegł w zaistniałej sytuacji zmianę roli. Kiedyś to on o mało nie pozbawił życia Jarosława strącając go z rusztowania. Natomiast Siemka wypędził kiedyś z grodu razem z matką i jego ojcem, Piastunem. Teraz to oni byli łowczymi, a on umykającą zwierzyną. – Czyżby los się mścił. – Strach zaczął opanowywać jego podłe serce.

– Idą tam, do wieży – stwierdził Jarosław. – Tam są ciała potrutych.

– Nie jest to mądre z jego strony – zauważył Siemko. – Sam pakuje się w pułapkę, z której nie ma odwrotu.

– Może liczy na swoją straż, która się z nami rozprawi, a on spokojnie przeczeka zamieszanie i wyjdzie jak już będzie po wszystkim?

– Masz słuszność Jarku – Siemko przyznał przyjacielowi rację. – Zatem musimy go dopaść jak najprędzej – i puścili się w kierunku wieży.

Popiel zatrzasnął drzwi od środka. Wewnątrz było dość ciemno. Jak tylko założył rygiel. Podszedł do jedynej tlącej się przy wejściu pochodni, która bladym ogniem rozjaśniała nieco mrok.

– Co robimy? – Popiel skierował pytanie do swej żony.

– Idziemy na górę – odparła księżna. – Tam najbezpieczniej przeczekamy rebelię.

– Na górze są trupy – stwierdził Popiel.

– Trupy, nie są groźne – odparła księżna ale w oczach Popiela i synów dostrzegła strach.

Wszyscy skierowali się ku schodom. Szli pomału ku górze, nasłuchując jednocześnie czy nie puściły drzwi dobijających się do nich wojów. W mroku dały się też słyszeć jakieś inne cichutkie odgłosy.

– Mamo – zwrócił się do księżnej jeden z synów – tu są myszy.

Wszyscy spojrzeli pod siebie. Rzeczywiście gdzieniegdzie dostrzec można było małe gryzonie miotające się po schodach jakby w poszukiwaniu zagubionej drogi.

– Namnożyło się tych szkodników tego lata jak nigdy dotąd – odpowiedziała księżna i dalej szli małymi kroczkami ku górze starając się ominać myszy. Ostrożność jednak ich nie była podyktowana obawą o życie tych małych gryzoni lecz z faktu, iż nastąpnięcie na któreś z tych małych stworzeń wywoływało ich niemiły dla ucha pisk oraz samo w sobie nieprzyjemne uczucie. Gdy dotarli do sieni na górze, gdzie leżały od poprzedniego dnia zwłoki zamordowanych stryjów, aż stanęli z wrażenia na widok jaki zastali. Pomiędzy martwymi ciałami wiły się gromady mysz. Widocznie zwabione zostały tutaj zapachem rozkładającego się w letnim czasie ludzkiego ciała. Zapach dla ludzi nie był jeszcze taki przykry lecz gryzonie mając bardziej wyostrzony zmysł węchu wyczuły być może w tej woni źródło pożywienia.

– One wchodzą na mnie – młodszy syn krzyknął z przerażeniem.

Księżna trzepnęła dłonią zuchwałego gryzonia. Zdawało się nawet, że te płochliwe zazwyczaj zwierzęta okazują niebywałą odwagę nie uciekając w popłochu na widok ludzi lecz nawet coraz bardziej się do nich zbliżając. Popiel nie wytrzymał i rozdeptał jedną z nich, która wlazła mu gdzieś pod stopy. Słyszeć się dało nieprzyjemny plask rozgniatanego stworzenia poprzedzonego przeraźliwym piskiem pełnym przeżywanej boleści. Dźwięk ten jednak nie odstraszył pozostałych gryzoni lecz przeciwnie, zaczęły napływać w coraz większej gromadzie wyłażąc z rozmaitych kątów i zakamarków. Były nieprzejednane. Na nic zdawało się skakanie, kopanie, rozdeptywanie. W miejsce jednej, której udało się pozbyć pojawiały się następne. Popiel z żoną musieli już z coraz większą gwałtownością odpędzać się od małych napastników. Na nic jednak nie zdały się ich poczynania.

– One są wszędzie! – krzyczał Popiel.

Rzeczywiście wspinały się po ubraniach. Nagle Popiel poczuł na karku smyrganie mysiej sierści. Odruchowo machnął ręką, aby odtrącić gryzonia jak najdalej. Z dłoni wypadła mu, dzierżona do tej pory, pochodnia. Drzewce upadło na wyścieloną kobiercami podłogę. Materia momentalnie zajęła się płomieniem. Ogień powoli obejmował coraz większą przestrzeń, przed którym myszy pierzchały jak najdalej. Przestały atakować ludzi i tak samo szybko jak się wcześniej pojawiły zaczęły teraz znikać gdzieś do niewidocznych kryjówek. Popiel poczuł początkowo ulgę, że nie musi już walczyć z myszami, ale pojawiło się nowe zagrożenie. Płomienie tańczyły już niemal w całym pomieszczeniu.

– Ratunku – wołał pomocy jeden z synów.

Drugiego Popiel nawet nie widział. Nie wiedział co się z nim działo. Księżna też gdzieś skulona w kącie kaszlała od dymu zapierającego dech w piersiach.

Popiel dosłyszał wołające go z dołu głosy. Poszedł do okna, gdzie jeszcze mógł w miarę bezpiecznie dotrzeć.

– Popielu – wołali Siemko z Jarosławem, którzy już zauważyli, że wewnątrz wieży szaleje pożar. – Zejdź na dół i odrygluj drzwi.

– Abyście mogli mnie zabić – odkrzyknął książę.

– Popielu – wołał Siemko. – Bądź rozsądny! Wypuść choć dzieci i żonę!

– Ty też chyba wolisz prawdziwy osąd aniżeli męczarnie w ogniu – wołał z kolei Jarosław.

– Nigdy, nigdy się nie oddam w wasze ręce – odpowiedział Popiel.

Były to ostatnie słowa Popiela jakie dosłyszeli zebrani już w większej liczbie wojowie i co niektórzy mieszkańcy grodu.

Pożar wieży spowodował zaprzestanie walk pomiędzy strażą książęcą i ludźmi Jarosława. Wszyscy stali i oczekiwali na bieg wydarzeń, w których Popiel powoli kończył swą rolę.

Ogień coraz bardziej trawił wieżę, dumę kruszwickiego grodu. Po chwili podjęto akcję gaszenia pożaru lecz na nic się zdała. Pożoga była coraz bardziej potężna, jakby cała wieża stała się jedną wielką pochodnią. Pożar nie trwał długo. Ogień nadwątliwszy konstrukcję spowodował szybkie zawalenie się wieży. Cała sterta drewna szybko uległa ogniowi pozostawiając po sobie żar i popiół.

– Szkoda, że nie mogłem wyprawić ojcu należytego pochówku – Jarosław ze smutkiem w głosie podsumował całe wydarzenie.

– Ależ Jarosławie – zareagował Piastun – przecież ciało twego ojca i wujów zostały spalone w oczyszczającym ogniu, który na pewno uniósł ich duchy do Nawii, gdzie mogą spocząć po trudach swego ziemskiego żywota.

– Tak, a jak ogień dogaśnie zbierzemy wszystkie prochy i pochowamy w okazałym kurhanie. Tym samym dokończymy cały obrządek i zakończymy dzieło, którego byliśmy uczestnikami – podsumował Siemko. – Tym czasem już chyba po wszystkim, chodźmy trochę odpocząć.

Jarosław spojrzał na Siemka chcąc przyznać mu rację. Dostrzegł jednak, że spomiędzy rozciętej koszuli Siemka, pobłyskuje jakiś przedmiot.

– Co tam masz? – spytał przyjaciela.

– Gdzie? – odpowiedział pytaniem Siemko, ale dostrzegł, że wzrok Jarosława pada na jego pierś.

– Pokaż co ci uratowało życie. – Jarosław przypomniał sobie, że dzięki jakiemuś przedmiotowi Siemko zawdzięczał ocalenie spod ciosu Rosława.

Piastun domyślał się już, co jego syna uratowało od śmierci.

Siemko sięgnął dłonią pomiędzy poły koszuli. Wyjął ją i powoli rozluźniał pieść ukazując oczom wszystkim swój talizman.

Jarosław patrzył z zaciekawieniem. Wziął przedmiot do swojej ręki. Jego uczucia przeradzały się gwałtownie z ciekowości poprzez niedowierzanie, aż do zachwytu połączonego z jakąś nadzwyczajną podniosłością. – Czyż to nie medalion Lecha, naszego praojca?

Siemko milczał ale Piastun odpowiedział: – Tak, to on.

– Nie wiedziałem, że istnieje naprawdę. Myślałem że to tylko legenda.

– Ja też – odparł Siemko – dopóki nie dostałem go od swego ojca.

Jarosław spojrzał na Piastuna ze wzrokiem, który wręcz domagał się dalszych wyjaśnień.

– Dał mi go przed laty nasz wit, mój najlepszy przyjaciel, ojciec Popiela – tłumaczył Piastun – na łożu śmierci.

Właśnie się zastanawiałem, co teraz będzie? – Kontynuował Jarosław – Kto będzie naszym księciem? Popiel, jego synowie, oraz wszyscy stryjowie książęcy zginęli w ogniu. Nie ma sukcesora więc chyba czekają nas walki naczelników plemiennych o władzę. Ale jest wyjście z każdej sytuacji. Według legendy naszym władcą jest ten kto posiadł lechowy medalion.

Siemko zmieszany, czując co się święci i nie będąc przygotowany na taki bieg wydarzeń tłumaczył się przyjacielowi: – On należy do mojego ojca. Miał mnie tylko chronić w mojej żołnierskiej służbie.

– Nie, nie – Piastun szybko zaprzeczył. – Podarowałem go tobie wiec jest twój. Zresztą wszyscy byliśmy świadkami, że uchronił ciebie od niechybnej śmierci, więc medalion najwyraźniej jest pisany tobie.

– Oraz to, żebyś był naszym księciem – szybko dorzucił Jarosław.

– Ale, ja. Ja, nie mogę, ja nie potrafię. – Siemko próbował bronić się przed godnością jaką nieoczekiwanie zaoferował mu los. – Ojcze powiedz coś.

– Nie bądź baba. – Jarosław przybliżył się do Siemka i do jego ucha szeptał. – Jeśli nie przyjmiesz tego urzędu, to niedługo możemy spodziewać się walk pomiędzy plemionami o wpływy o władzę, a co najprawdopodobniej przyniesie podziały, waśnie i zaprzepaści przez lata budowaną jedność pomiędzy wszystkimi lechickimi plemionami. A może nawet zewnętrzny wróg wykorzysta naszą słabość i uczyni z nas niewolników. Czy tego chcesz? Potrzebujemy władcy, szybko i bez rozlewu krwi.

– Nie, nie chcę, ale …

Siemko nie dokończył gdyż Jarosław dalej przemawiał do niego. – Twoja skromność tylko mnie utwierdza w przekonaniu, że jesteś najlepszym kandydatem do tronu. Zastanów się. Po latach tyranii razem przywrócimy ludziom wiarę, że książę może nie tylko sprawować władzę ale być witem dla wszystkich.

– Właśnie, obawiam się, że to się nie uda po tym co ludzie przeszli pod panowaniem Popiela, a ich niechęć do władcy przejdzie na mnie. – Dalej bronił się Siemko.

– To zależy tylko od ciebie synu. – Piastun przysłuchując się rozmowie dwóch młodych przyjaciół postanowił dołączyć się do działań Jarosława.

– Cha, cha. – Jarosław ucieszył się na słowa wypowiedziane przez Piastuna. – Ojcu chyba nie odmówisz?

– A dlaczego nie ty? Przecież ty możesz zostać księciem. – Siemko nagle odwrócił propozycję Jarosława ku niemu samemu.

– Ja? Chyba żartujesz? – Jarosław śmiał się z pomysłu Siemka. – Ja jestem żołnierzem, i nie znam się na polityce. A ty będziesz miał najwierniejszego doradcę jakiego można sobie wyobrazić, swojego ojca. Poza tym, to ty pociągnąłeś mnie i całą naszą drużynę do ataku na Kruszwicę. Masz cechy prawdziwego przywódcy.

Siemko wiedział, że na nic jego sprzeciwianie się. Po jego minie Jarosław i Piastun poznali jego zgodę. Ojciec uśmiechał się lekko, a Jarosław odwrócił się do wojów i ciągle zebranych w pobliżu miejscowej ludności.

– Ludzie – zawołał Jarosław. – Byliście świadkami jak niechybnie zginął Popiel spuszczając zgubę, sam na siebie i swoją rodzinę. Nikczemne czasy Popiela odeszły w niepamięć jak i on sam. Teraz nastały czasy odbudowy i czasy spokoju. Ale wszyscy potrzebujemy władcy, który będzie nas chronił i dbał niczym rodzic własny, jako nasz wit. Oto nasz nowy książę! – Jarosław pchnął Siemka lekko ku przodowi i zawołał najgłośniej jak potrafił. – Niech żyje Siemo! Niech żyje książę!

Spośród zebranych najpierwszy poszedł Jarosławowi w sukurs Rosław, który niedawno starł się w potyczce z Siemkiem. – Niech żyje książę!

Po chwili pozostali wojowie i zebrani ludziska wołali razem – Niech żyje książę! Niech żyje Siemo! Siemo witem! Siemo wit! Siemowit!

Gdy emocje i wiwaty dobiegły końca przyjaciele poszli w kierunku pozostałych książęcych zabudowań na odpoczynek.

– Pojadę do naszego domu – Piastun zwrócił się do syna – aby sprowadzić twoją matkę i babkę oraz załatwiać wszystkie sprawy we wsi.

– Ale nie tutaj. W Kruszwicy zostaniemy tylko, aby dokończyć pochówku. Zbyt dużo zła się tutaj dokonało. Dzięki medalionowi Lecha zostałem księciem więc i siedziba książęca wróci do miejsca, które on sobie obrał. Osiądziemy w Gnezdnie.

– A co z Kruszwicą?

– Rosław! – Siemko zawołał znanego już sobie wojaka. – Tobie oddaję komendę w Kruszwicy. Odbudujesz zniszczenia i będziesz czekał na dalsze rozkazy.

– I on mówił, ze nie nadaje się na władcę. – Jarosław skierował swoje spostrzeżenie do Piastuna i buchnął śmiechem.

– To jakoś tak samo wyszło – odpowiedział śmiejący się również Siemko.

Obaj przyjaciele chwycili się za ramiona i poszturchując się jak dwaj młokosy poszli dalej. Za nimi dreptał Piastun kontent z wydarzeń, które miały miejsce.

przypisy

1 Trygław – bóg Słowian zachodnich.

2 Wieluńczanie (Wolinianie) – plemię słowiańskie zamieszkujące okolice Wolina i Zatoki Pomorskiej.

3 Rodzanice – słowiańskie boginie losu ludzkiego. Zaraz po urodzeniu decydowały one o losie człowieka.

4 Weles – słowiański bóg między innymi magii, przysięgi, sprawujący pieczę nad krainą umarłych.

5 Mora (Marzanna) – słowiańska bogini zimy i śmierci.

6 Rod – Słowiański bóg losu i przeznaczenia.

7 Jumne – dawna nazwa Wolina, stolicy Wieluńczan.

8 Obodrzycy – grupa wielu plemion słowiańskich zajmujących tereny między dolną Odrą i Łabą.

9 Żerca – słowiański kapłan.

10 Vistla – Starożytna nazwa Wisły.

11 Nawia, Nawie – słowiańska kraina zmarłych, dokąd po śmierci człowieka, wędrowały dusze dobrych ludzi.

12 Tryzna – u Słowian uczta połączona z zawodami na cześć zmarłego.

13 Bielik – orzeł bielik, duży ptak drapieżny z rodziny jastrzębiowatych.

14 Runy – starożytne pismo wielu ludów germańskich i słowiańskich, choć różniące się od siebie.

15 Bizant – nazwa bizantyjskiej monety.

16 Raróg – duch ognia, strażnik wyraju, wyobrażany obie pod postacia drapieżnego ognistego ptaka.

17 Wyraj – bajeczna kraina, gdzie według wierzeń słowiańskich miały wędrować dusze zmarłych.

18 Jantar – bursztyn.

19 Obrzanie – plemię słowiańskie zamieszkujące okolice rzeki Obry.

20 Jaryło – słowiański bóg młodości, wiosny, płodności, siły.

21 Postrzyżyny – uroczysty zwyczaj oddania chłopca spod opieki matki pod władzę ojcowską.

22 Kiriłł i Miefodij – starocerkiewnosłowiańskie imiona świętych Cyryla i Metodego (IX w.); apostołowie Słowian.

23 Krystos (gr.) – Chrystus.

Spis treści

Ziarno prawdy. Tom IV Wit

przypisy