MAŁGORZATA M. PODNIESIŃSKA

Narcystyczna matka

Dziedzictwo zniekształconej miłości. Jak sobie z nim poradzić w dorosłym życiu?

http://narcystycznamatka.blogspot.com

© Copyright by

Małgorzata Podniesińska & e-bookowo

Na okładce fragment obrazu: Sir Joshua Reynolds, Portrait of Mrs Siddons as the Tragic Muse,1784

Projekt okładki: Małgorzata Podniesińska & e-bookowo

ISBN 978-83-7859-444-4

Konsultacja merytoryczna książki
w zakresie psychologii klinicznej - Katarzyna Pityńska

Wydawca: Wydawnictwo internetowe e-bookowo

www.e-bookowo.pl

Kontakt: wydawnictwo@e-bookowo.pl

Wszelkie prawa zastrzeżone.

Kopiowanie, rozpowszechnianie części lub całości

bez zgody wydawcy zabronione

Wydanie I 2015

Konwersja do epub A3M Agencja Internetowa

Dorosłym córkom i synom narcystycznych matek
w nadziei na ulżenie ich emocjonalnym cierpieniom
i sprawienie, że ich życie okaże się godnym przeżycia.

Od autorki

W społeczeństwie przyjęte jest, że matka nie powinna krzywdzić dziecka lecz kochać je i wspierać. Jednak niekiedy nie jest to łatwe, a czasami zupełnie niemożliwe. Ludziom zazwyczaj brak odwagi aby złamać kod milczenia i wyjawić długo skrywaną tajemnicę ujawniając fakt, że byli ofiarami emocjonalnych nadużyć i przemocy ze strony własnej matki. To analogiczny rodzaj oporu (przerażający strach, wstyd, narażenie się na zemstę, całkowite zerwanie kontaktu i tym podobne reakcje), który pojawia się wśród ofiar ujawniających również inne przykłady interpersonalnej przemocy natury fizycznej (w tym także na tle seksualnym).

Jednak definiowanie narcystycznej matki wydaje się być jeszcze trudniejsze. Osoby, których historie wywołują oburzające uczucia bezpośrednio związane z matką zazwyczaj wolą tłumić je w sobie oraz szczególnie chronić fakty – nawet kosztem własnego bólu i nieustającego cierpienia. Rzeczą ważną i pomocną do odpowiedniego zrozumienia tej pracy, co pragnę na wstępie szczególnie podkreślić, jest fakt iż pisząc o narcystycznych matkach nie mam na myśli określonych osób, tylko określone sytuacje i zachowania a niniejsza publikacja nie jest „aktem oskarżenia” przeciwko własnej matce, ani żadnej innej. Wprawdzie, co jest niewykluczone, niektórym osobom być może nasuną się takie przypuszczenia.

Niniejsza praca jest moją pierwszą – pełną pokory i szacunku wobec wagi poruszanego problemu – próbą zwiększenia społecznej świadomości i uwrażliwienia na temat nadużyć i przemocy psychicznej doświadczanej przez całkowicie bezbronne dzieci ze strony swoich narcystycznych matek.

Jest rzeczą prawdopodobną, że psychiczna przemoc to problem, z którego nie wszystkie tego typu matki zdają sobie nawet sprawę, niemniej jednak takie działania zawsze powodują wielki emocjonalny ból i cierpienie u ich własnych dzieci.

Ponadto, stan ten najczęściej utrzymuje się u nich przez całe dalsze życie – sprawiając, iż nie zawsze jest ono tym wymarzonym, w którym jest miejsce na pozytywne i przepełnione szczęściem chwile. Często wprost przeciwnie – staje się wielkim ciężarem nie do udźwignięcia. A zdarza się, że wspierane przez chaotyczną, pełną bólu i cierpienia przeszłość – zatrzymuje się w miejscu, z którego dalsza życiowa droga jest zbyt trudna lub wręcz niemożliwa do kontynuacji.

Jednak tak dzieje się najczęściej wśród ofiar emocjonalnej przemocy (ze strony własnych matek) posiadających niską świadomość problemu, z którym się zmagają. Nie wiedzą jak sobie z nim poradzić i gdzie szukać wsparcia aby wydobyć się z zaklętego kręgu, w jakim się znalazły. I nie było to przedmiotem ich własnego wyboru czy samodzielnej decyzji.

Biorąc pod uwagę powyższą grupę osób, posiadając profesjonalną wiedzę z zakresu psychologii klinicznej oraz własne doświadczenia w opisywanym temacie – podjęłam się napisania niniejszej książki. Zrobiłam to w nadziei, że dzięki niej uda się nie tylko uświadomić innym wagę istniejącego problemu, jakim jest psychiczne nadużycie i przemoc za szczelnie zamkniętymi drzwiami wielu domów, ale również osłabić emocjonalny ból i cierpienie osób, które jej doświadczyły, doświadczają lub będą doświadczać.

Książka – pomimo iż odwołuje się do teorii naukowych – jest napisana prostym, zrozumiałym językiem, bez zbędnych empirycznych zawiłości i psychologicznego żargonu. Jej forma została tak zaplanowana aby Czytelnik nawet zupełnie nie zorientowany w opisywanym problemie, mógł go z łatwością poznać i zrozumieć. A osoby dorosłe, których nadużycie czy przemoc dotyczy bezpośrednio miały szansę dowiedzieć się, co można zrobić aby choć w części poradzić sobie z dziedzictwem zniekształconej matczynej miłości. Natomiast Czytelnicy, którzy nie są pewni czy ich matka przejawiała jedynie kilka narcystycznych cech, czy miała narcystyczne zaburzenie osobowości mają szansę wyjaśnić tę kwestię korzystając z ankiety zamieszczonej na końcu publikacji. Pytania i odpowiedzi ankiety zatytułowanej „Czy jesteś córką narcystycznej matki?” można odnieść również do synów narcystycznych matek (i względem ojca).

Ponieważ nie ma uniwersalnego prawa mówiącego co muszą zrobić dla nas rodzice ani takiego, dzięki któremu dziecko, osoba dorastająca – czy nawet już dorosła – wie, jak ma postąpić kiedy okaże się, że jej matka cierpi na narcystyczne zaburzenie osobowości, postanowiłam otworzyć szeroko drzwi skrywające tajemnice i milczenie na ten temat. Tym samym podejmując decyzję, że kolejne lata mojego życia poświęcę jego popularyzowaniu oraz szukaniu skutecznych sposobów radzenia sobie z tym problemem. Bowiem tylko wtedy, kiedy traumatyczne doświadczanie emocjonalnych urazów w dzieciństwie będzie potwierdzane przez specjalistów (psychologów, lekarzy, psychoterapeutów i innych profesjonalistów tradycyjnie kojarzonych z ochroną zdrowia), to daleko trudniej będzie pozostałym wierzyć w misternie tkane kłamstwa narcystycznych matek a osobom doświadczającym tego typu nadużyć i przemocy pozwoli wyzwolić się z pułapki wewnętrznego bólu i cierpienia.

Tylko tak można wstrzymać chore macierzyństwo – pełne frazesów, hipokryzji, zaprzeczeń i niedorzeczności. Nie można wiecznie trzymać w ryzach tajemnic, które powodują ból i cierpienie, nie można chronić matki, która jest synonimem strachu, okrucieństwa i odrzucenia – zamiast kwintesencją bezpieczeństwa, bezwarunkowej miłości i wsparcia.

Trzeba otworzyć szeroko drzwi i pozwolić świeżemu powietrzu leczyć stare rany. Pamiętając przy tym, że zawsze warto zrobić wszystko aby okręt naszego życia nigdy nie zatonął, a dzień wczorajszy nie wypełniał zbyt dużej części dnia dzisiejszego.

Małgorzata Podniesińska

Małgorzata M. Podniesińska

Autorka jest psychologiem klinicznym i prowadzi prywatną praktykę psychologiczną we Wrocławiu:
www.psychologwroclaw.blogspot.com

Studia psychologiczne odbywała w Wyższej Szkole Psychologii Społecznej w Warszawie i we Wrocławiu. Posiada umiejętności pracy zarówno z dziećmi i młodzieżą, jak i z osobami dorosłymi. Doświadczenie zawodowe zdobywała w warszawskich i wrocławskich placówkach zdrowia psychicznego – między innymi w Centrum Neuropsychiatrii Neuromed i Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym
im. J. Gromkowskiego.

Specjalizuje się w diagnozie i terapii zaburzeń emocjonalnych, zaburzeń osobowości i trudnościach natury społecznej. Pomocy i psychologicznego wsparcia udziela kierując się (w głównej mierze) założeniami nurtu terapii poznawczo-behawioralnej Becka (Cognitive Behavioral Therapy – CBT), koncepcji dialektyczno behawioralnej Linehan (Dialectical Behavioral Therapy - DBT) oraz modelu aktywnego stylu schematów Younga (Schema Therapy).

Za fundament swojej wiedzy i doświadczenia uważa bezwarunkowy szacunek dla każdej osoby, a za priorytet w kontaktach z ludźmi budowanie zaufania oraz poczucia bezpieczeństwa - zarówno w życiu zawodowym, jak i prywatnym. Psychologia dla niej zawsze była (i jest nadal!) bardziej pasją niż zawodem. Uwielbia pracować z ludźmi. Jest przekonana, że aby pracować z ludźmi, trzeba przede wszystkim to kochać – Ludzi trzeba kochać i rozumieć!

Interesuje się neuropsychologią, psychologią pozytywną, hipnoterapią, poezją i sztuką oraz nowymi technologiami informacyjno-komunikacyjnymi. W wolnych chwilach maluje i zajmuje się ogrodem.

Aktywnie współpracuje z portalem: www.znanylekarz.pl w zakresie udzielania porad dla pacjentów publikując autorskie artykuły specjalistyczne z zakresu psychologii.

Założyła i rozwija bloga:

www.narcystycznamatka.blogspot.com.

Spis treści

Od autorki

WPROWADZENIE

CZĘŚĆ PIERWSZA

1. MATKA

1.1. Pojęcie „matka”

1.2. Dwa oblicza archetypowej postaci Wielkiej Matki – „matka kochająca” i „matka okropna”

1.3. Toksyczna czy narcystyczna?

2. WIĘZI

2.1. Budowanie więzi z matką

2.2. Teoria relacji z obiektem według Margaret Mahler (rozwój psychiczny dziecka – od narodzin – do końca drugiego roku życia)

2.2.1. Kiedy ludzki mózg dojrzewa…

2.2.2. Psychologiczne narodziny dziecka

2.3. Teoria więzi Johna Bowlby`ego

2.3.1. Przywiązanie (ang. attachment)

2.3.2. Wzorce więzi według klasyfikacji Mary Ainsworth

2.3.3. Wewnętrzne modele operacyjne – WMO

2.3.4. Wzorce przywiązania i ich charakterystyka

2.4. Teoria relacji z obiektem i jej znaczenie w kształtowaniu się Ja człowieka

2.5. Styl przywiązania we wczesnym dzieciństwie a wymiary doświadczania miłości w dorosłym życiu

2.6. Teoria przywiązania a więzi rodzinne

3. EMOCJE

3.1. Emocja – co to takiego?

3.2. Czynniki mające wpływ na emocjonalny rozwój dziecka

3.3. Predyktory dziecięcych zaburzeń emocjonalnych

4. PRZEMOC

4.1. Przemoc – wyniki badań

4.2. Przemoc emocjonalna (psychiczna) – definicja

4.3. Uraz w dzieciństwie i jego objawy

4.4. Definicja przemocy w rodzinie

4.5. Dziecko nie może uciec przed swoimi rodzicami

5. NARCYZM

5.1. Narcyzm jako zwykła potrzeba

5.2. Mit o Narcyzie

5.3. Zaburzenie psychiczne (i jego definicje)

5.4. Osobowość narcystyczna

5.5. Źródło narcystycznych zaburzeń

5.6. Narcystyczne rodzicielstwo

5.7. Sześć typów matczynego narcyzmu

CZĘŚĆ DRUGA

1. WZORY ZACHOWAŃ NARCYSTYCZNYCH MATEK

1.1. Wszystkie zachowania narcystycznej matki są fałszywe

1.2. Zawsze umniejsza twoje sukcesy i dokonania

1.3. Często upokarza – poprzez porównania, używanie głosu pełnego złości i zawiści, swoją postawę lub spojrzenie

1.4. Ostrożnie dobiera i sprytnie maskuje wszelkie przejawy swoich nadużyć

1.5. Publiczny wizerunek narcystycznej matki jest zupełnie inny niż rzeczywisty

1.6. Bez skrupułów narusza twoje granice – osobiste i dotyczące prawa własności

1.7. Agresywnie sprzeciwia się wszelkim przejawom twojej niezależności tłumiąc ją i wyśmiewając

1.8. Dzieli rodzeństwo na „złote dziecko” i „kozła ofiarnego”

1.9. Ignoruje twoje sukcesy i sprawia abyś nie mogła się nimi cieszyć

1.10. Zawsze szuka sposobów aby cię poniżyć, skrytykować, oczernić i pomniejszyć twoją wartość

1.11. Odrzuca ciebie i krytykuje w sposób niezwykle wyrafinowany i zawoalowany

1.12. Często daje ci do zrozumienia, że nic dla niej nie znaczysz

1.13. Dyskredytuje i odrzuca twoje opinie – nawet te w kwestiach, na których doskonale się znasz

1.14. Sprawia, że wydajesz się „szalona”

1.15. Własne oszczerstwa i wymysły prezentuje innym jako wyraz „troski” i chęć „uszczęśliwienia” ciebie – ona tylko chce „pomóc”…

1.16. Jest zawistna i zazdrosna

1.17. Sprytnie kłamie na wiele różnych sposobów

1.18. Jest bardzo ostrożna i przebiegła

1.19. Każda jej prośba to rozkaz do natychmiastowego wykonania

1.20. Nie dopuszcza aby ktoś poza nią był w centrum uwagi

1.21. Wykorzystuje swój wiek jako narzędzie manipulacji

1.22. Jest emocjonalnym wampirem

1.23. Jej „publika” też musi cierpieć

1.24. To egoistka, które każde zło wyrządza z premedytacją

1.25. Zawsze możesz liczyć na „wyjątkowy” prezent od niej

1.26. Przedkłada najbardziej wyszukane własne zachcianki nad podstawowe potrzeby dziecka

1.27. W wypadku jakiejkolwiek krytyki pod jej adresem jest zdolna do wszystkiego

1.28. Terroryzuje

1.29. Nienawidzi obowiązku opiekowania i zajmowania się dzieckiem, które wybrała na „kozła ofiarnego”

1.30. Zachęca (nie wprost) innych i swoje „złote dziecko” do znęcania się nad „kozłem ofiarnym”

1.31. Jest infantylna i małostkowa

1.32. Nie prosi lecz żąda

1.33. Rodzicielskiej odpowiedzialności pozbywa się możliwie jak najszybciej

1.34. Stawia przed tobą zadania, którym trudno sprostać, i których dziecko nigdy nie powinno mieć do wykonania

1.35. Wykorzystuje innych oraz jest zachłanna i chorobliwie zazdrosna o ich wszelkie dobra

1.36. Przymyka oczy, kiedy dziecko–ofiara bierze na siebie kary wymierzone przeciwko niej

1.37. Projektuje – przypisując dziecku swoje złe zachowania i nieakceptowane cechy charakteru

1.38. W swojej opinii jest „nieomylna” i nie uznaje słowa „przepraszam”

1.39. Nie respektuje uczuć innych

1.40. Zawsze obarcza winą „kozła ofiarnego” za wszystko, co jej się nie udaje

1.41. To mistrzyni uniwersalnego funkcjonowania

1.42. Specjalizuje się w niszczenia relacji

1.43. Pielęgnuje gniew, pogardę i zawiść między rodzeństwem

1.44. Faworyzuje i roznosi plotki (aby popsuć relacje)

1.45. Podsyca złość i nienawiść pomiędzy własnymi dziećmi

1.46. Szuka współczucia, kiedy znajdzie się w niedogodnej sytuacji będącej rezultatem jej niegodziwych zachowań

2. INTERPRETACJA ZACHOWAŃ NARCYSTYCZNEJ MATKI

CZĘŚĆ TRZECIA

1. EMOCJONALNE ZDROWIENIE

1.1. Jaką metodę wybrać?

1.2. Droga ku zmianie nieadaptacyjnych wzorców zachowań

1.3. Jak ulżyć swojemu emocjonalnemu cierpieniu i odkryć dotychczas nieznane możliwości

1.4. Kroki, które możesz samodzielnie podjąć na drodze prowadzącej do emocjonalnego uzdrowienia

1.5. Niechciany gniew

1.6. Wybrane sposoby radzenia sobie z gniewem

KROPKA NAD I

ANKIETA Czy jesteś córką narcystycznej matki?

BIBLIOGRAFIA

ŹRÓDŁA INTERNETOWE

Małgorzata M. Podniesińska